Sotiria Belu

Belu lindi më 22 gusht 1921 në Drosia, një fshat afër Halkidës, qytetit në ishullin e Eubesë që lidhet me kontinentin me një urë të famshme. U rrit në një familje të varfër dhe, ende e re, erdhi në Athinë. Gjatë pushtimit gjerman (1941–44) mori pjesë në Rezistencë, dhe më 1943, pas një tradhtie, u arrestua dhe u torturua nga Gestapo; këto vite të vështira farkëtuan qëndrueshmërinë që njerëzit e dëgjuan më vonë në zërin e saj.

Pas luftës këndoi në tavernat e vogla të Athinës. Rreth vitit 1947 Vasilis Cicanis e dëgjoi dhe e mori me vete. Me të këndoi në lokalin «Τζίμης ο Χοντρός» (Xhimi i Trashë) dhe në studiot e regjistrimit, dhe zëri i saj i thellë pranë buzukit të tij u bë një nga tingujt klasikë të këngës greke të pasluftës. Në vitet 1950 dhe 1960, kur rebetikoja doli nga moda dhe mbizotëroi një muzikë popullore më e lehtë, kaloi vite të vështira. Që nga viti 1966 punoi me kompozitorë më të rinj si Dionisis Savopulos, dhe ringjallja e rebetikos në vitet 1970, pas rënies së diktaturës ushtarake, e bëri sërish yll: studentë dhe muzikantë të rinj mbushnin sallat për ta dëgjuar, dhe ajo regjistroi e performoi përsëri, tashmë si legjendë e gjallë. Këndoi deri në moshë të shtyrë dhe vdiq në Athinë më 27 gusht 1997.

Belu nuk shkruante këngë; ishte interpretuese, dhe arti i saj ishte zëri. Ai ishte jashtëzakonisht i ulët për një grua, afër regjistrit mashkullor, me një teh të thatë, gati të ashpër, dhe pa zbukurime për hir të zbukurimit. Këndonte në këmbë, e palëvizur, pa gjeste, dhe nuk përpiqej të pëlqehej. Në një botë burrash, buzukistësh, pronarësh tavernash, kërcimtarësh të ζεϊμπέκικο, ajo i këndonte këngët e rënda si e barabartë, dhe burrat e trajtonin si të tillë.

Emri i saj lidhet mbi të gjitha me Cicanisin. Më 1948 këndoi me Prodromos Causakisin në regjistrimin e parë të Συννεφιασμένη Κυριακή (E diel me re), këngës që Cicanis e kishte shkruar në Selanikun e pushtuar dhe që shumë grekë e quajnë himnin e tyre të dytë kombëtar. Në vitet që pasuan regjistroi dhjetëra këngë të tij për dashurinë, tradhtinë, varfërinë dhe natën, dhe këndoi gjithashtu këngë të mjeshtrave më të vjetër të rebetikos si Markos Vamvakaris. Në vitet 1970 disqet dhe koncertet e saj ia prezantuan repertorin e vjetër një publiku të ri, që ishte rritur me rokun dhe me këngët artistike të Theodorakisit e Haxhidakisit. Për ta Belu nuk ishte nostalgji, por autenticitet: zëri i vërtetë i një muzike që kishte dalë nga lagjet e varfra dhe portet.

Për shumë grekë Belu është ende zëri i rebetikos, dhe regjistrimet e saj gjenden lehtë në çdo platformë muzikore. Filloni me E diel me re të vitit 1948 me Causakisin, pastaj dëgjoni regjistrimet e saj live të viteve 1970, kur zëri i saj ishte edhe më i thellë. Shpesh përmendet bashkë me Marika Ninun si një nga dy gratë e mëdha të epokës së artë të Cicanisit, dhe këngëtarët e rinj të rebetikos sot ende maten me të. Jeta e saj ka qenë temë librash dhe dokumentarësh, dhe në Halkidë, qytetin e saj të lindjes, kujtohet si një nga bijat e tij të famshme. Një ushtrim i mirë: dëgjoni një këngë që këndon ajo dhe shkruani fjalët që njihni, καρδιά, νύχτα, αγάπη.

• Në dhjetor 1944 luftoi në Betejën e Athinës dhe u plagos.
• Ishte në Rezistencë gjatë pushtimit gjerman dhe u arrestua për këtë.
• Në regjistrimin e parë të E diel me re, më 1948, është zëri i saj pranë Prodromos Causakisit.
• Rikthimin e saj në vitet 1970 e udhëhoqën të rinj që nuk kishin lindur kur ajo regjistroi për herë të parë.