Mary Aroni

Mary Aroni urodziła się jako Maria Arvanitaki. Archiwum Teatru Narodowego datuje jej narodziny na 1914 rok, a inne publikacje encyklopedyczne podają grudzień 1916 roku, więc dokładny rok pozostaje niepewny. Studiowała aktorstwo i rozpoczęła karierę zawodową w połowie lat 30.; niektóre biografie datują jej debiut na 1935 rok, w zespole Mariki Kotopouli, czołowej greckiej aktorki tamtych czasów. Przez całą karierę przechodziła między niezależnymi zespołami a sceną państwową.

W 1946 roku dołączyła do Teatru Narodowego w Atenach. Na pewien czas wracała do teatru niezależnego, lecz Teatr Narodowy pozostał centrum jej pracy. W połowie lat pięćdziesiątych reżyser Alexis Solomos obsadził ją w swoich pierwszych inscenizacjach Arystofanesa: jako Praksagorę w Αι Εκκλησιάζουσαι (Sejm kobiet) w 1956 roku i w roli tytułowej Λυσιστράτη (Lizystrata) w 1957 roku. Od lat sześćdziesiątych do początku osiemdziesiątych grała w Teatrze Narodowym główne role z repertuaru światowego, od Shawa po Tennessee Williamsa i Czechowa.

Obok pracy na scenie przez około dwadzieścia pięć lat uczyła aktorstwa w Szkole Dramatycznej Teatru Narodowego. Archiwum ERT odnotowuje też, że Akademia Ateńska uhonorowała jej wkład w teatr. Wystąpiła tylko w kilku filmach, bo scena była sednem jej kariery. Zmarła 16 lipca 1992 roku.

Najbardziej znana praca Aroni przybliżyła antyczną komedię współczesnej greckiej publiczności. Inscenizacje Arystofanesa w reżyserii Solomosa w Teatrze Narodowym korzystały z wersji nowogreckiej zamiast tekstu antycznego, z muzyką Manosa Hadjidakisa oraz scenografią i kostiumami Giorgosa Vakalo. Dobór słów miał znaczenie: w 1956 roku pewna gazeta pytała, dlaczego nie wybrano przekładu Sejmu kobiet autorstwa Fotosa Giofyllisa. Jako Praksagora Aroni prowadziła kobiety, które przejmują ateńskie zgromadzenie; jako Lizystrata prowadziła kobiety, które odmawiają mężom, dopóki nie skończy się wojna. Latem 1957 roku Lizystratę grano w Epidauros i w Odeonie Heroda Attyka, a spektakl wracał w kolejnych sezonach. W 1975 roku powiedziała gazecie Ελεύθερος Κόσμος (Wolny Świat), że będzie grać tę rolę, dopóki starczy jej sił.

Jej inne wielkie role pochodziły z obcych sztuk granych w greckim przekładzie. W 1966 roku zagrała tytułową rolę w sztuce Shawa Το επάγγελμα της κυρίας Γουώρεν (Profesja pani Warren) w Teatrze Narodowym, a w 1977 roku powtórzyła ją dla telewizji ERT w przekładzie Stathisa Spiliotopoulosa. Była Serafiną delle Rose w Tatuowanej róży Tennessee Williamsa w 1971 roku, Arkadiną w Mewie Czechowa w 1976 roku i Lady Torrance w Orfeuszu zstępującym w 1981 roku.

Aroni należy do pokolenia, które na nowo spopularyzowało Arystofanesa po nowogrecku i dało obcym klasykom grecki głos sceniczny. Cyfrowe archiwum Teatru Narodowego przechowuje zdjęcia, programy i wycinki prasowe z jej przedstawień, a archiwum ERT zachowuje jej telewizyjną kreację z 1977 roku w Profesji pani Warren. Zacznij od niej: obejrzyj kilka minut i pamiętaj, że słyszysz angielską sztukę Shawa w greckim przekładzie, a nie oryginalny tekst grecki. Potem poćwicz mowę zależną na jej własnych słowach z 1975 roku. Zamień Όσο έχω αντοχή, θα υποδύομαι τη Λυσιστράτη na Δήλωσε ότι, όσο είχε αντοχή, θα υποδυόταν τη Λυσιστράτη (Oświadczyła, że dopóki starczy jej sił, będzie grać Lizystratę) i zauważ, jak έχω zmienia się w είχε.

• Muzykę do jej Lizystraty z 1957 roku skomponował Manos Hadjidakis.
• W 1956 roku prasa spierała się, którego nowogreckiego przekładu Sejmu kobiet należało użyć.
• Nagłówek czasopisma z 1981 roku nazwał ją „żelazną damą” greckiego teatru, przeciwstawiając ten obraz jej wielkiej wrażliwości.
• Źródła różnią się co do roku jej urodzenia: 1914 lub 1916.