grecfacilegrecfacile
Μεταγενέστερη φανταστική απεικόνιση του Αναξαγόρα στην πρόσοψη του Πανεπιστημίου Αθηνών
Μεταγενέστερη φανταστική απεικόνιση του Αναξαγόρα στην πρόσοψη του Πανεπιστημίου Αθηνών · Eduard Lebiedzki, after a design by Carl Rahl · Public domain · Wikimedia Commons

B1Antiguidade · Filósofo da natureza

Anaxágoras

Αναξαγόρας

c. 500 BC – 428 BC · Clazómenas, Atenas e Lâmpsaco

Anaxágoras veio de Clazómenas, na Jónia, e passou muitos anos em Atenas durante o século quinto a.C. Tratou o Sol e a Lua como corpos naturais e explicou eclipses sem intervenção divina. A teoria descrevia misturas com uma porção de tudo, cujo movimento é iniciado pelo Nous, mente. Do livro em prosa restam fragmentos.

A vida

Anaxágoras nasceu por volta de 500 a.C. em Clazómenas, cidade grega na costa ocidental da Ásia Menor, na atual Turquia. Mudou-se para Atenas, onde os relatos o situam durante vinte a trinta anos. As datas precisas continuam discutidas. A relação com Péricles ligava a investigação filosófica ao mundo político e cultural da cidade. Histórias posteriores mostram-no abandonando a herança para estudar a natureza; o retrato do filósofo absorto não é quotidiano totalmente documentado.

As fontes associam a saída a uma acusação de impiedade. Chamar ao Sol pedra ardente desafiava ideias religiosas, enquanto Péricles dava carga política ao episódio. Data e pormenores são incertos; os relatos divergentes não devem fundir-se numa só história judicial. Foi para Lâmpsaco, no Helesponto, e morreu em 428. Os escritos continuaram conhecidos de leitores posteriores. A Apologia de Platão apresenta mesmo as ideias como disponíveis em livros baratos. A distância entre original perdido e testemunho tardio explica como reconstruímos o seu lugar no pensamento grego.

A obra

Anaxágoras perguntou como nascem coisas mutáveis sem virem do nada. Respondeu com a mistura: tudo contém uma porção de tudo, mas o predominante determina a aparência. O alimento transformado em carne, cabelo e osso oferecia um problema concreto. Não é teoria moderna de ingredientes químicos ou átomos; a natureza dos constituintes continua debatida. O início imagina todas as coisas juntas antes da diferenciação do mundo visível.

O Nous, mente ou intelecto, inicia o movimento que reorganiza a mistura. A relação exata com a matéria permanece interpretativa. A astronomia é mais concreta: a Lua recebe luz solar e os eclipses resultam da interposição de outro corpo. Algumas propostas eram erradas, mas procurar causas físicas importava. O livro perdido chama-se convencionalmente Sobre a natureza. Os fragmentos devem muito a Simplício, cerca de um milénio depois. A tabela distingue esse único livro de doutrinas e de um contributo astronómico; não são quatro tratados independentes conservados.

O legado na Grécia de hoje

Anaxágoras liga a Ásia Menor de língua grega à Atenas clássica. Hoje há uma imagem imaginária na decoração pintada do edifício histórico da universidade ateniense, mostrando a memória institucional da investigação antiga. O texto revela também mudanças linguísticas.

Na citação χρήματα significa coisas; hoje costuma significar dinheiro. Escreva a frase com πράγματα e descreva uma observação com ήλιος, σελήνη e φως. Acrescente uma pergunta com γιατί. Compare um esquema de eclipse com a explicação, distinguindo astronomia moderna e propostas antigas. A cosmologia torna-se assim grego útil para observar e perguntar.

Sabia que…?

  • Explicou que a luz lunar vem do Sol.
  • As citações chegam sobretudo através de autores muito posteriores.
  • Χρήματα significa aqui coisas, não especificamente dinheiro.

Obras principais

Título gregoTítuloAno
Περὶ φύσεως (συμβατικός τίτλος)Sobre a natureza: livro perdido, título convencional5th century BC
Πάντα ἐν παντί (διδασκαλία)Tudo em tudo: doutrina5th century BC
Νοῦς καὶ κίνησις (διδασκαλία)Nous e movimento: doutrina5th century BC
Εξήγηση των εκλείψεων (επίτευγμα)Explicação dos eclipses: contributo astronómico5th century BC

Uma frase para reter

ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν

Em grego de hojeΌλα τα πράγματα ήταν μαζί.

homou panta chrēmata ēn

Todas as coisas estavam juntas.

DK 59 B1, opening words preserved in Simplicius, Commentary on Aristotle’s Physics 155.23ff.; fifth-century-BC prose, later transmission.
B1

Ler sobre Anaxágoras em grego (B1)

Palavras do texto

  • sol
  • lua
  • luz
  • pedra
  • movimento
  • observar
  • perguntar
  • quente

Experimente uma lição B1 gratuitaSem conta para os três primeiros exercícios.

Outros do nível B1

Grécia moderna · Poeta e diplomataGiorgos Seferis1900 – 1971Grécia moderna · PoetaKóstas Kariotákis1896 – 1928Grécia moderna · RomancistaStratis Myrivilis1890 – 1969Antiguidade · TragediógrafoSófoclesc. 497 BC – 406 BCAntiguidade · Dramaturgo cómicoAristófanesc. 446 BC – c. 386 BCAntiguidade · Matemático e inventorArquimedesc. 287 BC – c. 212 BCAntiguidade · MédicoHipócratesc. 460 BC – c. 370 BCAntiguidade · Matemática e filósofaHipátia de Alexandriac. 355 – 415Grécia moderna · General de 1821Theodoros Kolokotronis1770 – 1843Grécia moderna · PoetisaMaria Polydouri1902 – 1930Grécia moderna · Romancista e dramaturgoGrigorios Xenopoulos1867 – 1951Grécia moderna · Romancista, primeiro presidente do COIDemétrios Vikelas1835 – 1908Grécia moderna · Poeta e marinheiroNikos Kavvadias1910 – 1975Grécia moderna · RomancistaAntonis Samarakis1919 – 2003Grécia moderna · Cantor de rebetiko e tocador de bouzoukiMarkos Vamvakaris1905 – 1972Grécia moderna · Compositor, tocador de bouzoukiVassilis Tsitsanis1915 – 1984Grécia moderna · PintorYannis Tsarouchis1910 – 1989Grécia moderna · Oficial, Luta MacedónicaPavlos Melás1870 – 1904Grécia moderna · PoetaAristóteles Valaoritis1824 – 1879Grécia moderna · Romancista, jornalistaIoannis Kondylakis1861 – 1920Grécia moderna · RomancistaIlias Venezis1904 – 1973Grécia moderna · Romancista, dramaturgaMargarita Liberaki1919 – 2001Grécia moderna · RomancistaVassilis Vassilikos1934 – 2023Grécia moderna · PintorNikos Hadjikyriakos-Ghika1906 – 1994Grécia moderna · Pintor, escritorFotis Kontoglou1895 – 1965Grécia moderna · Cantora popular, investigadoraDomna Samiou1928 – 2012Grécia moderna · PoetaKostas Krystallis1868 – 1894Grécia moderna · RomancistaMaria Iordanidou1897 – 1989Grécia moderna · Humorista, argumentistaNikos Tsiforos1909 – 1970Grécia moderna · ArqueólogoManolis Andronikos1919 – 1992Grécia moderna · Herói da Resistência, políticoManolis Glezos1922 – 2020Grécia moderna · Heroína da ResistênciaLela Karagianni1898 – 1944Grécia moderna · CompositorApostolos Kaldaras1922 – 1990Grécia moderna · AstrónomoDemétrio Eginitis1862 – 1934Renascimento · Poeta · imperatrizÉlia Eudóciac. 400 – 460Grécia moderna · Escultora e artista visualAlex Mylona1920 – 2016Grécia moderna · DocumentaristaAlinda Dimitriou1933 – 2013Grécia moderna · Romancista · contistaAmanda Michalopoulou1966Antiguidade · Filósofo da naturezaAnaximandroc. 610 BC – c. 546 BCAntiguidade · Filósofo naturalAnaxímenes6th c. BCGrécia moderna · Folclorista e investigadoraAngeliki Chatzimichali1895 – 1965Grécia moderna · Atriz e fundadora de companhiaAnna Synodinou1927 – 2016Grécia moderna · Cineasta experimental e artista visualAntoinetta Angelidi1950Grécia moderna · Poeta · Romancista · TradutorAris Alexandrou1922 – 1978Antiguidade · Matemático e astrónomoAristarco de Samosc. 310 BC – c. 230 BCGrécia moderna · Atriz, organizadora teatral e escritoraAspasia Papathanassiou1918 – 2020Antiguidade · Figura da Atenas clássicaAspásia5th c. BCGrécia moderna · Poeta e jornalistaAthina Papadaki1945Grécia moderna · Realizadora e produtoraAthina Rachel Tsangari1966Grécia moderna · Artista visualBia Davou1932 – 1996Grécia moderna · Poeta e tradutoraChrysa Prokopaki1940Grécia moderna · Artista visualChryssa Romanou1931 – 2006Grécia moderna · Artista de instalações e paisagemDanae Stratou1964Grécia moderna · Coreógrafo e artista visualDimitris Papaioannou1964Antiguidade · FilósofoDemócritoc. 460 BC – c. 370 BC (uncertain)Grécia moderna · Realizador · EncenadorDimos Avdeliodis1952Grécia moderna · Organizadora de dança · patrimónioDora Stratou1903 – 1988Grécia moderna · Pintora e professoraEleni Boukoura-Altamoura1821/1824 – 1900Grécia moderna · Compositora · cinema e teatroEleni Karaindrou1941Grécia moderna · Poeta e crítica artísticaEleni Vakalo1921 – 2001Grécia moderna · Filólogo · lexicógrafoEmmanuel Kriaras1906 – 2014Antiguidade · Filósofo e poetaEmpédoclesc. 490 BC – c. 430 BC (uncertain)Antiguidade · Filósofo estoicoEpictetoc. AD 55 – c. AD 135Antiguidade · Matemático e geógrafoEratóstenesc. 276 BC – c. 194 BCAntiguidade · EscultorFídiasUnknown – UnknownGrécia moderna · Realizadora · escritoraFrida Liappa1948 – 1994Grécia moderna · Romancista e poetaGalateia Kazantzaki1881 – 1962Antiguidade · Médico e autor de medicinaGalenoAD 129 – c. AD 216 (uncertain)Grécia moderna · Linguista e lexicógrafoGeorgios Babiniotis1939Grécia moderna · Cantora de laïkó · professora de cantoGiota NegkaGrécia moderna · Romancista · argumentistaIoanna Karystiani1952Renascimento · Imperatriz bizantinaIrene de Atenasc. 752 – 803Grécia moderna · Mezzo-soprano · PianistaIrma Kolassi1918 – 2012Antiguidade · Poeta · EruditoCalímacoc. 305 BC – c. 240 BCRenascimento · Poetisa · hinógrafaKassiani (Kassia)c. 800–810 – before 867Grécia moderna · Poeta e tradutoraKaterina Anghelaki-Rooke1939 – 2020Grécia moderna · Juíza · antiga presidenteKaterina Sakellaropoulou1956Antiguidade · Rainha do EgitoCleópatra VII69 BC – 30 BCGrécia moderna · Pintor de paisagensKonstantinos Maleas1879 – 1928Antiguidade · Poeta líricaCorinadate disputedGrécia moderna · Realizador · argumentistaCosta-Gavras1933Grécia moderna · Professora de dança e coreógrafaKoula Pratsika1899 – 1984Grécia moderna · Artista visual e performerLeda Papakonstantinou1945Grécia moderna · Escritor e jornalistaLafcadio Hearn1850 – 1904Grécia moderna · Romancista e historiadoraLena Divani1955Grécia moderna · Violinista · MaestroLeonidas Kavakos1967Grécia moderna · Atriz · encenadora · professora de teatroLydia Koniordou1953Grécia moderna · Poeta e tradutoraManto Aravantinou1923/1926 – 1998Grécia moderna · Cantora · intérprete de poesiaMaria Farantouri1947Grécia moderna · Poeta, prosadoraMaria Kentrou-Agathopoulou1930Grécia moderna · Poeta e tradutoraMaria Kyrtzaki1948 – 2016Grécia moderna · Escultora e artista de instalaçõesMaria Loizidou1958Grécia moderna · Realizadora e montadoraMaria Plyta1915 – 2006Antiguidade · Dramaturgo · Comédia NovaMenandroc. 344–342 BC – c. 292–291 BCGrécia moderna · Ficcionista · TradutorMenis Koumantareas1931 – 2014Grécia moderna · Poeta e pintoraNana Isaia1934 – 2003Grécia moderna · CineastaNikos Koundouros1926 – 2017Grécia moderna · Letrista · ProsadorOdysseas Ioannou1967Antiguidade · Filósofo e poetaParménidesc. 515 BC (uncertain) – UnknownGrécia moderna · Romancista · literatura policialPetros Markaris1937Antiguidade · Sofista e professorProtágorasc. 490 BC – c. 420 BCGrécia moderna · Bailarina, coreógrafa e professoraRallou Manou1915 – 1988Grécia moderna · Artista visual e professoraRena Papaspyrou1938Grécia moderna · Cantora · compositoraSavina Yannatou1959Antiguidade · Poeta líricoSimónides de Ceosc. 556 BC – c. 468 BCGrécia moderna · PintoraSofia Laskaridou1876 – 1965Grécia moderna · Romancista, historiadora e tradutoraSoti Triantafyllou1957Grécia moderna · Pintor e decorador de igrejasSpyros Papaloukas1892 – 1957Grécia moderna · Cineasta e atorStavros Tornes1932 – 1988Antiguidade · Geógrafo e historiadorEstrabãoc. 64 BC – After AD 23Grécia moderna · Cantora · atrizTania Tsanaklidou1952Grécia moderna · Ficcionista · ArgumentistaThanasis Valtinos1932 – 2024Renascimento · Imperatriz bizantinaTeodorac. 500 – 548Grécia moderna · Encenador e professor de teatroTheodoros Terzopoulos1945Antiguidade · Filósofo e naturalistaTeofrastoc. 371 BC – c. 287 BCGrécia moderna · Romancista e tradutorTheodor Kallifatides1938Grécia moderna · Poeta · TradutorTitos Patrikios1928Grécia moderna · Realizadora · argumentistaTonia Marketaki1942 – 1994Grécia moderna · Poeta · TradutoraJenny Mastoraki1949 – 2024Antiguidade · Filósofo dos paradoxosZenão de Eleiac. 490 BC – UnknownGrécia moderna · Bailarina, coreógrafa e professoraZouzou Nikoloudi1917 – 2004

Todas as personalidades →