grecfacilegrecfacile
Ενεπίγραφη ρωμαϊκή προτομή της Ασπασίας, μεταγενέστερη απεικόνιση, Μουσείο Pio-Clementino
Ενεπίγραφη ρωμαϊκή προτομή της Ασπασίας, μεταγενέστερη απεικόνιση, Μουσείο Pio-Clementino · Ancient sculptor; photograph by Jastrow (2006) · Public domain · Wikimedia Commons

B1Antiguidade · Figura da Atenas clássica

Aspásia

Ασπασία

5th c. BC · Mileto · Atenas

Aspásia veio de Mileto e viveu na Atenas do século V a.C., ligada a Péricles. Os autores antigos recordaram a sua inteligência e eloquência, mas fizeram dela alvo de comédia e rumores políticos. Não sobrevive nenhum escrito seguramente seu. Conhecê-la significa descobrir uma mulher histórica e aprender como os textos gregos constroem uma reputação.

A vida

Aspásia pertenceu ao mundo grego do século V a.C. A tradição situa o nascimento em Mileto, cidade jónica da Ásia Menor, e a vida posterior em Atenas com Péricles. As datas exatas de nascimento e morte são incertas. Não era cidadã ateniense; essa diferença moldou as descrições da sua posição na cidade. O quadro seguro é mais curto do que as muitas histórias.

Os testemunhos vêm de outros autores. Poetas cómicos usaram a ligação a Péricles para ataques pessoais e políticos. A tradição socrática atribuiu-lhe conhecimento do discurso e das relações humanas. Séculos depois Plutarco reuniu materiais diversos na Vida de Péricles. A distância importa: uma anedota agradável não é automaticamente um acontecimento observado. Não podemos reconstruir horários de ensino, provar uma escola formal ou aceitar toda a acusação como facto. As fontes desiguais mostram como inteligência feminina e origem estrangeira alimentavam a narrativa pública.

A obra

A tabela reúne retratos antigos, não obras conservadas de Aspásia. Em Ἀχαρνεῖς (Os Acarnenses, 425 a.C.), Aristófanes inclui-a numa explicação deliberadamente cómica da guerra. Documenta sátira e hostilidade política; exagero não é biografia. No Μενέξενος (Menéxeno) de Platão, Sócrates apresenta-a como professora de retórica e recita um discurso atribuído a ela dentro do diálogo. É construção literária de Platão, não transcrição da voz dela.

Os Ἀπομνημονεύματα (Memoráveis) de Xenofonte mostram Sócrates a recordá-la ao discutir elogios verdadeiros e a aproximação das pessoas. O Περικλῆς (Péricles) de Plutarco preserva outras histórias e a reputação retórica muito depois. Cada género usa-a de modo diferente. A citação é o Sócrates de Platão descrevendo a capacidade dela. Para o aluno, ῥητορική liga-se ao moderno ρητορική. O diálogo ensina também a identificar quem fala, quem é descrito e qual autor organiza a cena antes de a aceitar como testemunho histórico.

O legado na Grécia de hoje

Aspásia ensina a ler grego com atenção. Comece por Menéxeno 235e e uma versão moderna. Encontre Ἀσπασίαν e compare a terminação com Ασπασία. Sublinhe «retórica» e identifique Sócrates como falante. Marque depois num relato moderno «Platão apresenta» ou «Plutarco refere»: separam afirmação e autor. Repita com um trecho cómico. Aprender grego inclui aqui vocabulário e gramática, mas também distinguir voz da personagem, escolhas do escritor e palavras próprias de uma pessoa histórica.

Sabia que…?

  • Nenhum texto conservado é seguramente seu.
  • O discurso atribuído a ela em Menéxeno pertence ao diálogo de Platão.
  • Aristófanes menciona-a numa comédia apresentada em 425 a.C.
  • Plutarco escreveu séculos depois da sua vida.

Obras principais

Título gregoTítuloAno
Ἀχαρνεῖς — ἈριστοφάνηςAristófanes: Os Acarnenses (retrato cómico)425 BC
Μενέξενος — ΠλάτωνPlatão: Menéxeno (retrato literário)4th c. BC
Ἀπομνημονεύματα — ΞενοφῶνXenofonte: Memoráveis (recordação socrática)4th c. BC
Περικλῆς — ΠλούταρχοςPlutarco: Péricles (biografia posterior)c. AD 100

Uma frase para reter

οὐ πάνυ φαύλη περὶ ῥητορικῆς

Em grego de hojeΚαθόλου αδέξια στη ρητορική.

ou pany phaule peri rhetorikes

De modo algum inexperiente em retórica.

Plato, Menexenus 235e: literary Socrates about Aspasia; not Aspasia’s own words
B1

Ler sobre Aspásia em grego (B1)

Palavras do texto

  • fonte
  • retórica
  • testemunho
  • discussão
  • cidade
  • distinguir
  • ensinar
  • antigo

Experimente uma lição B1 gratuitaSem conta para os três primeiros exercícios.

Outros do nível B1

Grécia moderna · Poeta e diplomataGiorgos Seferis1900 – 1971Grécia moderna · PoetaKóstas Kariotákis1896 – 1928Grécia moderna · RomancistaStratis Myrivilis1890 – 1969Antiguidade · TragediógrafoSófoclesc. 497 BC – 406 BCAntiguidade · Dramaturgo cómicoAristófanesc. 446 BC – c. 386 BCAntiguidade · Matemático e inventorArquimedesc. 287 BC – c. 212 BCAntiguidade · MédicoHipócratesc. 460 BC – c. 370 BCAntiguidade · Matemática e filósofaHipátia de Alexandriac. 355 – 415Grécia moderna · General de 1821Theodoros Kolokotronis1770 – 1843Grécia moderna · PoetisaMaria Polydouri1902 – 1930Grécia moderna · Romancista e dramaturgoGrigorios Xenopoulos1867 – 1951Grécia moderna · Romancista, primeiro presidente do COIDemétrios Vikelas1835 – 1908Grécia moderna · Poeta e marinheiroNikos Kavvadias1910 – 1975Grécia moderna · RomancistaAntonis Samarakis1919 – 2003Grécia moderna · Cantor de rebetiko e tocador de bouzoukiMarkos Vamvakaris1905 – 1972Grécia moderna · Compositor, tocador de bouzoukiVassilis Tsitsanis1915 – 1984Grécia moderna · PintorYannis Tsarouchis1910 – 1989Grécia moderna · Oficial, Luta MacedónicaPavlos Melás1870 – 1904Grécia moderna · PoetaAristóteles Valaoritis1824 – 1879Grécia moderna · Romancista, jornalistaIoannis Kondylakis1861 – 1920Grécia moderna · RomancistaIlias Venezis1904 – 1973Grécia moderna · Romancista, dramaturgaMargarita Liberaki1919 – 2001Grécia moderna · RomancistaVassilis Vassilikos1934 – 2023Grécia moderna · PintorNikos Hadjikyriakos-Ghika1906 – 1994Grécia moderna · Pintor, escritorFotis Kontoglou1895 – 1965Grécia moderna · Cantora popular, investigadoraDomna Samiou1928 – 2012Grécia moderna · PoetaKostas Krystallis1868 – 1894Grécia moderna · RomancistaMaria Iordanidou1897 – 1989Grécia moderna · Humorista, argumentistaNikos Tsiforos1909 – 1970Grécia moderna · ArqueólogoManolis Andronikos1919 – 1992Grécia moderna · Herói da Resistência, políticoManolis Glezos1922 – 2020Grécia moderna · Heroína da ResistênciaLela Karagianni1898 – 1944Grécia moderna · CompositorApostolos Kaldaras1922 – 1990Grécia moderna · AstrónomoDemétrio Eginitis1862 – 1934Renascimento · Poeta · imperatrizÉlia Eudóciac. 400 – 460Grécia moderna · Escultora e artista visualAlex Mylona1920 – 2016Grécia moderna · DocumentaristaAlinda Dimitriou1933 – 2013Grécia moderna · Romancista · contistaAmanda Michalopoulou1966Antiguidade · Filósofo da naturezaAnaxágorasc. 500 BC – 428 BCAntiguidade · Filósofo da naturezaAnaximandroc. 610 BC – c. 546 BCAntiguidade · Filósofo naturalAnaxímenes6th c. BCGrécia moderna · Folclorista e investigadoraAngeliki Chatzimichali1895 – 1965Grécia moderna · Atriz e fundadora de companhiaAnna Synodinou1927 – 2016Grécia moderna · Cineasta experimental e artista visualAntoinetta Angelidi1950Grécia moderna · Poeta · Romancista · TradutorAris Alexandrou1922 – 1978Antiguidade · Matemático e astrónomoAristarco de Samosc. 310 BC – c. 230 BCGrécia moderna · Atriz, organizadora teatral e escritoraAspasia Papathanassiou1918 – 2020Grécia moderna · Poeta e jornalistaAthina Papadaki1945Grécia moderna · Realizadora e produtoraAthina Rachel Tsangari1966Grécia moderna · Artista visualBia Davou1932 – 1996Grécia moderna · Poeta e tradutoraChrysa Prokopaki1940Grécia moderna · Artista visualChryssa Romanou1931 – 2006Grécia moderna · Artista de instalações e paisagemDanae Stratou1964Grécia moderna · Coreógrafo e artista visualDimitris Papaioannou1964Antiguidade · FilósofoDemócritoc. 460 BC – c. 370 BC (uncertain)Grécia moderna · Realizador · EncenadorDimos Avdeliodis1952Grécia moderna · Organizadora de dança · patrimónioDora Stratou1903 – 1988Grécia moderna · Pintora e professoraEleni Boukoura-Altamoura1821/1824 – 1900Grécia moderna · Compositora · cinema e teatroEleni Karaindrou1941Grécia moderna · Poeta e crítica artísticaEleni Vakalo1921 – 2001Grécia moderna · Filólogo · lexicógrafoEmmanuel Kriaras1906 – 2014Antiguidade · Filósofo e poetaEmpédoclesc. 490 BC – c. 430 BC (uncertain)Antiguidade · Filósofo estoicoEpictetoc. AD 55 – c. AD 135Antiguidade · Matemático e geógrafoEratóstenesc. 276 BC – c. 194 BCAntiguidade · EscultorFídiasUnknown – UnknownGrécia moderna · Realizadora · escritoraFrida Liappa1948 – 1994Grécia moderna · Romancista e poetaGalateia Kazantzaki1881 – 1962Antiguidade · Médico e autor de medicinaGalenoAD 129 – c. AD 216 (uncertain)Grécia moderna · Linguista e lexicógrafoGeorgios Babiniotis1939Grécia moderna · Cantora de laïkó · professora de cantoGiota NegkaGrécia moderna · Romancista · argumentistaIoanna Karystiani1952Renascimento · Imperatriz bizantinaIrene de Atenasc. 752 – 803Grécia moderna · Mezzo-soprano · PianistaIrma Kolassi1918 – 2012Antiguidade · Poeta · EruditoCalímacoc. 305 BC – c. 240 BCRenascimento · Poetisa · hinógrafaKassiani (Kassia)c. 800–810 – before 867Grécia moderna · Poeta e tradutoraKaterina Anghelaki-Rooke1939 – 2020Grécia moderna · Juíza · antiga presidenteKaterina Sakellaropoulou1956Antiguidade · Rainha do EgitoCleópatra VII69 BC – 30 BCGrécia moderna · Pintor de paisagensKonstantinos Maleas1879 – 1928Antiguidade · Poeta líricaCorinadate disputedGrécia moderna · Realizador · argumentistaCosta-Gavras1933Grécia moderna · Professora de dança e coreógrafaKoula Pratsika1899 – 1984Grécia moderna · Artista visual e performerLeda Papakonstantinou1945Grécia moderna · Escritor e jornalistaLafcadio Hearn1850 – 1904Grécia moderna · Romancista e historiadoraLena Divani1955Grécia moderna · Violinista · MaestroLeonidas Kavakos1967Grécia moderna · Atriz · encenadora · professora de teatroLydia Koniordou1953Grécia moderna · Poeta e tradutoraManto Aravantinou1923/1926 – 1998Grécia moderna · Cantora · intérprete de poesiaMaria Farantouri1947Grécia moderna · Poeta, prosadoraMaria Kentrou-Agathopoulou1930Grécia moderna · Poeta e tradutoraMaria Kyrtzaki1948 – 2016Grécia moderna · Escultora e artista de instalaçõesMaria Loizidou1958Grécia moderna · Realizadora e montadoraMaria Plyta1915 – 2006Antiguidade · Dramaturgo · Comédia NovaMenandroc. 344–342 BC – c. 292–291 BCGrécia moderna · Ficcionista · TradutorMenis Koumantareas1931 – 2014Grécia moderna · Poeta e pintoraNana Isaia1934 – 2003Grécia moderna · CineastaNikos Koundouros1926 – 2017Grécia moderna · Letrista · ProsadorOdysseas Ioannou1967Antiguidade · Filósofo e poetaParménidesc. 515 BC (uncertain) – UnknownGrécia moderna · Romancista · literatura policialPetros Markaris1937Antiguidade · Sofista e professorProtágorasc. 490 BC – c. 420 BCGrécia moderna · Bailarina, coreógrafa e professoraRallou Manou1915 – 1988Grécia moderna · Artista visual e professoraRena Papaspyrou1938Grécia moderna · Cantora · compositoraSavina Yannatou1959Antiguidade · Poeta líricoSimónides de Ceosc. 556 BC – c. 468 BCGrécia moderna · PintoraSofia Laskaridou1876 – 1965Grécia moderna · Romancista, historiadora e tradutoraSoti Triantafyllou1957Grécia moderna · Pintor e decorador de igrejasSpyros Papaloukas1892 – 1957Grécia moderna · Cineasta e atorStavros Tornes1932 – 1988Antiguidade · Geógrafo e historiadorEstrabãoc. 64 BC – After AD 23Grécia moderna · Cantora · atrizTania Tsanaklidou1952Grécia moderna · Ficcionista · ArgumentistaThanasis Valtinos1932 – 2024Renascimento · Imperatriz bizantinaTeodorac. 500 – 548Grécia moderna · Encenador e professor de teatroTheodoros Terzopoulos1945Antiguidade · Filósofo e naturalistaTeofrastoc. 371 BC – c. 287 BCGrécia moderna · Romancista e tradutorTheodor Kallifatides1938Grécia moderna · Poeta · TradutorTitos Patrikios1928Grécia moderna · Realizadora · argumentistaTonia Marketaki1942 – 1994Grécia moderna · Poeta · TradutoraJenny Mastoraki1949 – 2024Antiguidade · Filósofo dos paradoxosZenão de Eleiac. 490 BC – UnknownGrécia moderna · Bailarina, coreógrafa e professoraZouzou Nikoloudi1917 – 2004

Todas as personalidades →