Joanis Kapodistrias

Kapodistrias urodził się na Korfu 11 lutego 1776 roku w szlacheckiej rodzinie z Wysp Jońskich, rządzonych wówczas przez Wenecję. Studiował medycynę, filozofię i prawo w Padwie i praktykował jako lekarz na Korfu, lecz gdy w 1800 roku wyspy stały się Republiką Siedmiu Wysp pod opieką Rosji, wciągnięto go do rządu i w 1803 roku był jej sekretarzem stanu. Upadek republiki w 1807 roku zaprowadził go na służbę Rosji. Jako wysłannik cara Aleksandra I w Szwajcarii w latach 1813–14 zabiegał o konstytucję federalną i neutralność, którą kongres wiedeński zagwarantował w 1815 roku; Genewa i Lozanna nadały mu honorowe obywatelstwo.

W latach 1816–1822 był jednym z dwóch ministrów spraw zagranicznych Rosji. Gdy w 1821 roku wybuchło powstanie greckie, a car odmówił jego poparcia, wziął bezterminowy urlop i osiadł w Genewie, zbierając pieniądze i sympatię dla sprawy greckiej. W kwietniu 1827 roku Zgromadzenie Narodowe w Trojzenie wybrało go gubernatorem (Κυβερνήτης) Grecji, a w styczniu 1828 roku wylądował w Nauplionie i zastał kraj zniszczony wojną, bez skarbu i bez administracji.

Odmówił pensji i rządził jak człowiek przywykły do monarchii absolutnych: zawiesił konstytucję i rządził przez mianowanych urzędników, czym zraził do siebie armatorów z Hydry i wodzów klanów z Mani. Gdy uwięził Petrobeja Mawromichalisa, głowę klanu maniockiego, rodzina się zemściła: 9 października 1831 roku, gdy przybył na liturgię do kościoła Agios Spyridon w Nauplionie, brat i syn Petrobeja zastrzelili go i zasztyletowali w drzwiach. Pochowano go na Korfu, w klasztorze Platytera.

W trzy i pół roku Kapodistrias zbudował szkielet państwa. Utworzył administrację centralną z mianowanymi gubernatorami prowincji; wprowadził pierwszą grecką walutę, φοίνικας (feniks), bitą na Eginie w 1828 roku, oraz bank narodowy; stworzył regularną armię i szkołę oficerską, która istnieje do dziś jako Σχολή Ευελπίδων (Grecka Akademia Wojskowa), i zreorganizował flotę, która pod dowództwem Miaulisa i Kanarisa oczyściła Morze Egejskie z piratów. Prowadził rokowania z Wielką Brytanią, Francją i Rosją w latach, które doprowadziły do protokołu londyńskiego z lutego 1830 roku, uznającego niepodległe państwo greckie.

Jego pasją była oświata. W 1829 roku założył Sierociniec na Eginie dla tysięcy dzieci, które wojna pozbawiła rodziców, otworzył dziesiątki szkół podstawowych, seminarium nauczycielskie i szkołę rolniczą w Tyrynsie koło Nauplionu. W opowieści, którą zna każde greckie dziecko, przypisuje mu się wprowadzenie ziemniaka: gdy chłopi odrzucili dziwną bulwę, miał kazać postawić worki pod uzbrojoną strażą, po czym w ciągu kilku dni zostały one ukradzione i posadzone na całym Peloponezie. Historia jest zapewne legendą, ale oddaje to, jak Grecy go pamiętają: jako człowieka, który próbował wyżywić i wykształcić kraj, który jeszcze nie umiał być krajem.

Jego listy i depesze, po francusku i w starannej grece, ukazują umysł ostrożny i uporządkowany, nieufny wobec parlamentów i miejscowych notabli, przekonany, że naród wychodzący z czterech stuleci panowania osmańskiego potrzebuje porządku i oświaty, zanim otrzyma wolność. Przeciwnicy nazywali to tyranią; wielbiciele nazywają to jedynym realistycznym programem, jaki miała Grecja.

Spotkać go najlepiej w Nauplionie. W kościele Agios Spyridon, kilka kroków od placu Syntagma, wciąż pokazuje się obok drzwi ślad kuli z zamachu, a jego pomnik stoi na placu jego imienia. Egina zachowała budynek jego sierocińca i mennicę, a na Korfu jest jego pomnik przy Spianadzie, jego grób w Platyterze i lotnisko jego imienia. W Atenach uniwersytet nosi oficjalną nazwę Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο (Narodowy Uniwersytet im. Kapodistriasa), a jego pomnik stoi przed nim przy ulicy Panepistimiu; wielka reforma samorządu terytorialnego z 1997 roku nazywała się Σχέδιο Καποδίστριας. Jego twarz widniała na banknocie 500 drachm. W Szwajcarii pomnik w Lozannie-Ouchy i ulica w Genewie upamiętniają dyplomatę, który pomógł temu krajowi stać się neutralnym. Uczący się mogą przejść do ćwiczenia mówienia C2 na stronie o interpretacji roku 1821.

• Zanim został dyplomatą czy szefem państwa, był dyplomowanym lekarzem wykształconym w Padwie.
• Szwajcaria zawdzięcza częściowo jego dyplomacji swoją neutralność z 1815 roku i konstytucję federalną; Genewa i Lozanna nadały mu honorowe obywatelstwo.
• Jako gubernator odmówił pensji i wydawał własne pieniądze na państwo; opowieść o ziemniakach jest niemal na pewno legendą.
• Uniwersytet Ateński, lotnisko na Korfu i reforma greckiego samorządu z 1997 roku noszą jego imię.