Leonidas Zerwas

Zervas urodził się w 1902 roku w Megalopolis, w Arkadii, w środkowej części Peloponezu. W 1918 roku zaczął studiować chemię na Uniwersytecie Ateńskim, a w 1921 roku wyjechał do Niemiec, ówczesnego światowego centrum chemii; w 1924 roku ukończył Uniwersytet Berliński i obronił tam doktorat w 1926 roku pod kierunkiem Maxa Bergmanna, ucznia wielkiego Emila Fischera. Podążył za Bergmannem do Drezna, gdzie ten kierował instytutem badawczym Towarzystwa Cesarza Wilhelma poświęconym skórze i białkom. To w Dreźnie obaj dokonali swojego słynnego odkrycia, opublikowanego w 1932 roku.

Gdy naziści doszli do władzy, Bergmann, który był Żydem, został zmuszony do opuszczenia Niemiec i w 1934 roku przeniósł się do Instytutu Rockefellera w Nowym Jorku; Zervas pracował tam z nim w latach 1934–1937, po czym wrócił do Grecji. Wykładał najpierw na Uniwersytecie w Salonikach (1937–1939), a potem, od 1939 roku aż do usunięcia go przez juntę wojskową w 1968 roku, jako profesor chemii organicznej na Uniwersytecie Ateńskim, gdzie zbudował szkołę badawczą w kraju o bardzo skromnych środkach na naukę.

W 1956 roku został wybrany członkiem Akademii Ateńskiej, a w 1970 roku był jej prezesem. Zmarł w Atenach 10 lipca 1980 roku.

Białka i krótsze łańcuchy zwane peptydami zbudowane są z połączonych ze sobą aminokwasów. Każdy aminokwas ma dwa reaktywne końce, więc gdy chemicy próbowali połączyć dwa w określonej kolejności, cząsteczki reagowały we wszystkich kierunkach i powstawała bezużyteczna mieszanina. Problem polegał na tym, by tymczasowo zabezpieczyć jeden koniec, utworzyć wiązanie, a potem usunąć zabezpieczenie, nie niszcząc dopiero co utworzonego, delikatnego wiązania.

Rozwiązaniem Bergmanna i Zervasa, opublikowanym w 1932 roku, była grupa karbobenzoksylowa. Przyłączona do końca aminowego aminokwasu za pomocą chloromrówczanu benzylu, blokuje ten koniec; po utworzeniu wiązania peptydowego można ją łagodnie usunąć przez katalityczne uwodornienie, pozostawiając peptyd nienaruszony. Po raz pierwszy chemicy mogli dodawać aminokwasy jeden po drugim, jak koraliki na nitce. Przez około dwie dekady była to podstawowa metoda syntezy peptydów i umożliwiła prace, które w latach 50. doprowadziły do laboratoryjnej syntezy hormonów takich jak oksytocyna. Chemicy wciąż używają tej grupy, w skrócie Cbz lub po prostu Z.

W Atenach Zervas i jego współpracownicy, wśród nich Ifigenia Fotaki, opracowali kolejne grupy ochronne, takie jak grupa o-nitrofenylosulfenylowa (Nps) w latach 60., i badali chemię aminokwasów, takich jak cysteina. Jego laboratorium stało się pierwszą grecką szkołą chemii peptydów.

Każdy student chemii, który poznaje grupy ochronne, spotyka jego nazwisko: metoda Bergmanna–Zervasa jest w podręcznikach chemii organicznej i biochemii na całym świecie, a literę Z grupy karbobenzoksylowej często tłumaczy się jako hołd dla Zervasa. W Grecji pamięta się go jako jednego z twórców nowoczesnych badań chemicznych, obok pokolenia naukowców, takich jak lekarz Jeorjos Papanikolau, którzy wpisali greckie nazwiska do historii nauki XX wieku. Chemia peptydów pozostaje mocną dziedziną na greckich uniwersytetach i w ośrodkach badawczych, częściowo dzięki szkole, którą założył. Dobrym ćwiczeniem dla uczącego się jest przeczytanie jego historii po grecku i zauważenie, jak wiele słownictwa naukowego, od χημεία do πρωτεΐνη, pochodzi od słów greckich.

• Grupę ochronną, którą wynalazł z Bergmannem, w chemii wciąż zapisuje się jako Z, literę często łączoną z jego nazwiskiem.
• Odkrycia dokonano w Dreźnie, w instytucie poświęconym badaniom skóry, bo skóra składa się z białka.
• Został wybrany do Akademii Ateńskiej w 1956 roku, a w 1970 roku był jej prezesem.
• Słowa takie jak chemia, proteina i peptyd mają greckie korzenie: πεπτός znaczy «strawiony».