Charilaos Trikupis

Trikupis urodził się 11 lipca 1832 roku w Nauplionie, ówczesnej stolicy Grecji. Jego ojciec, Spiridon Trikupis, był politykiem, dyplomatą i pierwszym wielkim historykiem rewolucji greckiej; matka pochodziła z rodu Mawrokordatosów. Studiował prawo w Paryżu, a następnie wstąpił do greckiego poselstwa w Londynie, gdzie ojciec był ambasadorem. Spędził wiele lat w Anglii, podziwiał jej system parlamentarny i w 1864 roku uczestniczył w negocjacjach, w wyniku których Wielka Brytania przekazała Grecji Wyspy Jońskie.

Po powrocie do Aten w latach 60. XIX wieku wszedł do parlamentu. Jego chwila nadeszła 29 czerwca 1874 roku, gdy gazeta Οι Καιροί (Kairi) opublikowała jego artykuł «Τις πταίει;» (Kto jest winien?). Obarczał w nim winą za chaos polityczny w kraju samego króla Jerzego I, bo ten wciąż powoływał rządy bez większości. Trikupisa na krótko aresztowano, ale w 1875 roku król przyjął zasadę «δεδηλωμένη», czyli zadeklarowanego zaufania parlamentu, i mianował go premierem.

Stał na czele rządu siedem razy, najdłużej w latach 1882–1885 i 1886–1890, i toczył długi pojedynek ze swoim rywalem Teodorosem Delijanisem. Po bankructwie państwa w 1893 roku i ciężkiej porażce w wyborach w 1895 roku, w których stracił nawet własny mandat, opuścił Grecję. Zmarł w Cannes, na południu Francji, w 1896 roku. Nigdy się nie ożenił; jego siostra Zofia była przez całe życie jego towarzyszką i oparciem.

Trikupis chciał, by Grecja stała się nowoczesnym państwem europejskim, i uważał, że wymaga to dwóch rzeczy: uczciwych rządów parlamentarnych i infrastruktury. Pierwszą osiągnął dzięki «Τις πταίει;» i δεδηλωμένη, która do dziś jest zasadą greckiej konstytucji: rząd musi mieć zaufanie większości parlamentu.

Drugą był jego wielki program robót publicznych. Gdy doszedł do władzy, Grecja prawie nie miała kolei i niewiele porządnych dróg. Za jego rządów zbudowano sieć linii kolejowych przez Attykę, Peloponez i Tesalię, otwarto wiele nowych dróg, ulepszono porty, a w 1882 roku rozpoczęto budowę Kanału Korynckiego, otwartego ostatecznie w 1893 roku. Zreorganizował administrację i wojsko oraz zamówił dla floty nowoczesne okręty wojenne.

Za wszystko to płacono wysokimi podatkami i dużymi pożyczkami zagranicznymi. Jego przeciwnicy z Delijanisem na czele oskarżali go o miażdżenie ludu podatkami, a gdy międzynarodowy kryzys gospodarczy uderzył w grecki eksport, przede wszystkim rodzynek, państwo nie mogło już spłacać długów. W grudniu 1893 roku Grecja ogłosiła bankructwo, a Trikupis miał je ogłosić w parlamencie słowami «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» (Niestety, zbankrutowaliśmy). Historycy wątpią, czy użył dokładnie tych słów, ale zdanie pozostało w języku i wróciło na wszystkie pierwsze strony gazet podczas kryzysu zadłużenia w 2010 roku.

Trikupisa wspomina się jako wzór poważnego, reformatorskiego męża stanu, a greccy politycy wszystkich partii wciąż się na niego powołują. Jego imię nosi Γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης, most Rio–Andirio nad Zatoką Koryncką, otwarty w 2004 roku, który łączy Peloponez z zachodnią częścią Grecji Środkowej w pobliżu Missolungi, miasta jego rodziny. Ulice Χαριλάου Τρικούπη biegną przez Ateny i niemal każde greckie miasto, a jego pomnik stoi przy budynku Starego Parlamentu w Atenach. W szkolnych podręcznikach historii «Τις πταίει;» i δεδηλωμένη to stałe tematy, a «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» to zdanie, które zna każdy Grek i powtarza z gorzkim humorem za każdym razem, gdy kończą się pieniądze.

• Jego ojciec, Spiridon Trikupis, także był premierem i napisał pierwszą wielką historię rewolucji greckiej.
• Artykuł, który przyniósł mu sławę, «Τις πταίει;», ukazał się w 1874 roku i kosztował go krótkie aresztowanie.
• Budowę Kanału Korynckiego rozpoczęto za jego rządów w 1882 roku, a otwarto go w 1893 roku, w roku bankructwa.
• W wyborach w 1895 roku stracił nie tylko władzę, lecz także własny mandat poselski.