Życie
Zyranna Zateli, zapisywana także jako Ziranna Zateli, urodziła się w Sochos w północnej Grecji w 1951 roku. Studiowała teatr w Atenach, zanim skupiła się na pisaniu. Pierwsza książka, zbiór opowiadań Περσινή αρραβωνιαστικιά (Zeszłoroczna narzeczona), ukazała się w 1984 roku. Następny zbiór, Στην ερημιά με χάρι (Z wdziękiem na pustkowiu), wyszedł w 1986 roku. Krótka forma zajęła miejsce obok rozległych powieści, które później określiły jej bibliografię.
Και με το φως του λύκου επανέρχονται (I ze światłem wilka powracają), z 1993 roku, rozwinęła sagę rodzinną w dziesięciu połączonych historiach i otrzymała Państwową Nagrodę za Powieść w 1994 roku. Ο θάνατος ήρθε τελευταίος (Śmierć przyszła ostatnia), z 2001 roku, zdobyła tę samą nagrodę w 2002 roku. Otworzyła trylogię kontynuowaną w 2009 i ukończoną w 2021 roku. Akademia Ateńska wyróżniła całość jej twórczości nagrodą powieściową w 2010 roku.
Książki Zateli podróżowały dzięki przekładom i wydaniom greckim. Yale University Press opublikowało w 2016 roku angielski przekład powieści z 1993 roku autorstwa Davida Connolly’ego jako At Twilight They Return. Τετράδια ονείρων (Zeszyty snów), z 2017 roku, proponuje inne wejście: sny zapisane i ukształtowane w książkę zamiast ciągłej powieści rodzinnej.
Dzieła
W Και με το φως του λύκου επανέρχονται (I ze światłem wilka powracają) pokolenia gromadzą się wokół Christoforosa i rozrastającego się domu. Dziesięć powiązanych historii prowadzi przez relacje rodzinne, straty i powroty. Mitologia, folklor i wydarzenia historyczne spotykają się z inwencją. Angielski tytuł At Twilight They Return daje inne słowne wejście do greckiej powieści, zachowując strukturę dziesięciu historii.
Trylogia Με το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους (O dziwnym imieniu Ramanthis Erewus) obejmuje Ο θάνατος ήρθε τελευταίος (Śmierć przyszła ostatnia, 2001), Το πάθος χιλιάδες φορές (Namiętność tysiące razy, 2009) oraz Ορατή σαν αόρατη (Widoczna jak niewidoczna, 2021). W ostatnim tomie fikcyjna Lefka zmaga się z napisaniem historii: wahanie, zachęta i trudność wyrażenia doświadczenia stają się materiałem narracyjnym. Czytelnik spotyka pisarkę wewnątrz fikcji, obok szerszej refleksji nad obecnością i nieobecnością.
Τετράδια ονείρων (Zeszyty snów, 2017) gromadzi zapisane obrazy senne, zasilające również jej prozę. Czytanie przekracza śledzenie wydarzeń. Obrazy, głosy i niepewne granice pokazują, jak zdanie czyni znajome dziwnym.
Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji
Spójrz na Ορατή σαν αόρατη i znajdź σαν, słowo przydatne do porównań. Narysuj drzewo i cień, potem napisz trzy własne zdania po nowogrecku, zaczynając od βλέπω, θυμάμαι i φαντάζομαι. Za pomocą σαν porównaj cień ze zwierzęciem; powiedz, jaki szczegół naprawdę widzisz, a jaki wymyślasz. Przeczytaj na głos, zmieniając przy drugim czytaniu rzeczownik lub przymiotnik. Ćwiczysz porównanie i różnicę między postrzeganiem, pamięcią a wyobraźnią. Adaptowany tekst B2 pomaga; cała powieść Zateli wymaga wolniejszego czytania, słownika lub przekładu obok greki. Jej krótka odpowiedź o lekturze zaprasza do takiej pogłębionej uwagi.
Czy wiesz, że…?
- Powieść z 1993 roku składa się z dziesięciu połączonych historii.
- Trzy powieści trylogii ukazały się w 2001, 2009 i 2021 roku.
- David Connolly przełożył powieść z 1993 roku na angielski; Yale wydało ją w 2016 roku.
Najważniejsze dzieła
| Tytuł grecki | Tytuł | Rok |
|---|---|---|
| Περσινή αρραβωνιαστικιά | Zeszłoroczna narzeczona | 1984 |
| Και με το φως του λύκου επανέρχονται | I ze światłem wilka powracają | 1993 |
| Ο θάνατος ήρθε τελευταίος | Śmierć przyszła ostatnia | 2001 |
| Το πάθος χιλιάδες φορές | Namiętność tysiące razy | 2009 |
| Τετράδια ονείρων | Zeszyty snów | 2017 |
| Ορατή σαν αόρατη | Widoczna jak niewidoczna | 2021 |
Wers do zapamiętania
Να αφεθεί σε βαθύτερα σκιρτήματα, να μην πλατσουρίσει στα ρηχά.
Na afethei se vathytera skirtimata, na min platsourisei sta richa.
Poddać się głębszym poruszeniom, nie pluskać się na płyciźnie.
