Niki Kanagini

Kanagini werd in 1933 geboren in Alexandroupoli, in Grieks Thracië. Begin jaren 1950 studeerde ze aan de École Cantonale de Dessin et d’Art Appliqué in Lausanne; de Nationale Galerie en het Nationaal Museum voor Hedendaagse Kunst (EMST) noemen een iets ander beginjaar. Van 1954 tot 1958 studeerde ze aan de Academie voor Schone Kunsten in Athene, waar de schilder Yannis Moralis en de graficus Yannis Kefallinos haar leraren waren. Met een beurs van de Griekse Nationale Onderzoeksstichting studeerde ze van 1958 tot 1961 verder aan de Central School of Arts and Design in Londen.

Haar eerste solotentoonstelling vond in 1962 plaats in galerie La Feluca in Rome, en in datzelfde jaar vestigde ze zich definitief in Athene. Ze gaf ook vele jaren les: aan de Vakalo-school (1963–1967), aan het Centrum voor Technologische Toepassingen (1970–1971) en als gespecialiseerd docent aan de Academie voor Schone Kunsten in Athene (1984–1986). Ze schreef artikelen voor kranten, tijdschriften en tentoonstellingscatalogi.

In de jaren 1990 maakte ze performatieve werken en installaties met de criticus Eleni Varopoulou. Die werden getoond op het festival van Argos–Mycene in 1996 en op de Zomeracademie van het Nationaal Theater van Griekenland in 2002–2004. Kanagini overleed in 2008 in Athene. Dat jaar publiceerde het tijdschrift Εξώπολις (Exopolis) een eerbetoon dat haar een beroemde kunstenaar uit Alexandroupoli noemde.

Kanagini’s vroege werk was sterk abstract en gevormd door modernistische ideeën, waaronder die van het Bauhaus; de Nationale Galerie wijst ook op een expressionistische stijl met intense kleur. Begin jaren 1960 bracht haar interesse in kleding en stof haar bij het wandtapijt. Een reeks tekeningen in inkt en stift uit 1966–1967, nu in het MOMus in Thessaloniki, toont de invloed van het weven via ritme, herhaling en gebaar. In 1971 werden haar grote wandtapijten getoond op de 5e Internationale Wandtapijtbiënnale in Lausanne. Later combineerde ze wandtapijt, grafiek en traditionele technieken in ruimtelijke constructies die kritiek leverden op de vernietiging van de natuur en de traditionele rol van de vrouw ter discussie stelden.

Εν οίκω (Thuis, 1975), een werk in gemengde techniek in de collectie van het EMST, is door critici gelezen als een droogrek in dialoog met feministische kunst die huishoudelijke voorwerpen gebruikt. Vanaf het midden van de jaren 1970 schilderde ze de Χειρόγραφα (Manuscripten): olieverf op doek of geprepareerd hout en gemengde techniek op papier en stof, met kolommen van een onleesbaar persoonlijk schrift. Ze noemde zulke werken „visuele teksten” en zag de kijker als een „mogelijke lezer”. De Nationale Galerie bezit Εφημερίδα (Krant, 1975), een potloodtekening op papier van 200 × 140 cm, en Χειρόγραφο (Manuscript, 1978–1979), olieverf op hout van 232 × 160 × 10 cm. Tot haar tentoonstellingen behoorden de Biënnale van Alexandrië (1980), Europalia in Brussel (1982) en Gender: Female in het Huis van Cyprus in Athene (1993).

Werken van Kanagini bevinden zich in de Nationale Galerie in Athene, het EMST en het MOMus in Thessaloniki. In 2010 hield het Staatsmuseum voor Hedendaagse Kunst in Thessaloniki een postume retrospectieve, Domestic Scene. In 2023 toonde de Roma Gallery in Athene haar Manuscripten onder de titel η υλικότητα της γραφής (de materialiteit van het schrift). De EMST-retrospectieve An Ode to Things, samengesteld door Tina Pandi, loopt van 2 april 2026 tot 14 februari 2027. Probeer dit: open de onlinepagina van de Nationale Galerie over Χειρόγραφο en lees het label, Λάδι σε ξύλο (olieverf op hout). Bekijk daarna de afbeelding en test drie zinnen van onszelf: Βλέπω σημάδια σαν γράμματα (Ik zie tekens als letters), Δεν μπορώ να διαβάσω ούτε μία λέξη (Ik kan geen enkel woord lezen) en Το έργο μοιάζει με μεγάλη σελίδα (Het werk lijkt op een grote pagina). Houd de zinnen die passen en verbeter de andere.

• Kanagini studeerde kunst in drie landen: Zwitserland, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk.
• In 1971 keerden haar wandtapijten terug naar Lausanne, de stad van haar eerste studie, voor de Internationale Wandtapijtbiënnale.
• De titel van de EMST-retrospectieve van 2026 komt uit een gedicht van Pablo Neruda dat tussen haar papieren werd gevonden.
• Haar schilderij Χειρόγραφο meet 232 × 160 cm en is op hout geschilderd, niet op doek.