Ioannis Mandafounis

Ioannis Mandafounis (ook gespeld als Yannis Mandafounis of Mantafounis) werd in 1981 in Athene geboren. Hij studeerde dans eerst in Athene en daarna aan het Conservatoire national supérieur de musique et de danse in Parijs. In 2002 ontving hij een dansprijs van het Griekse ministerie van Cultuur. Hij danste bij het dansgezelschap van de Opera van Göteborg en bij Nederlands Dans Theater II, en van 2005 tot 2009 was hij lid van de Forsythe Company in Frankfurt, het ensemble van de Amerikaanse choreograaf William Forsythe.

In 2004 begon hij te choreograferen. In Athene richtte hij het gezelschap Lemurius op, met stukken als Anthropines Diastasis (Menselijke dimensies, 2007), en in 2007 maakte hij een nieuwe versie van L’Après-midi d’un faune voor de Griekse Nationale Opera. In 2009 richtte hij met Fabrice Mazliah en May Zarhy het collectief mamaza in Frankfurt op, en een gezelschap in Genève, Cie Projet 11, dat later Cie Ioannis Mandafounis ging heten. In 2015 won hij bij de Zwitserse Dansprijzen de prijs voor Uitzonderlijke Danser.

In 2022 werd bekendgemaakt dat hij Jacopo Godani zou opvolgen als artistiek directeur van de Dresden Frankfurt Dance Company, het ensemble dat uit de Forsythe Company voortkwam. Hij begon met het seizoen 2023/24 en leidt nu dus de traditie waarin hij ooit zelf danste.

Improvisatie is het centrale instrument van Mandafounis. In zijn voorstellingen ligt de structuur vast, maar de beweging niet: elke performer luistert naar de ruimte, kijkt wat er gebeurt en beslist hoe hij beweegt, zodat het stuk van moment tot moment verandert. Hij geeft ook improvisatieworkshops en lessen die ballet benaderen via budo, de Japanse vechtkunst.

Het Griekse publiek heeft deze methode in verschillende vormen gezien. Sing the Positions (2017), gemaakt met Manon Parent, combineert dans met live gemaakte liederen en klanken; het kwam in 2018 naar het Athens Festival. In januari 2018 ensceneerde hij MayaBuff voor het Nationaal Theater van Griekenland, naar Majakovski’s stuk Mysterie-Buffo; geen enkele performer hield één vaste rol. In 2019 bracht het Athens Festival One One One op een open plek bij Thissio: twee toeschouwers zaten op stoelen terwijl twee dansers alleen voor hen dansten. Voor het Ballet van de Griekse Nationale Opera maakte hij Point of No Return (2020) op muziek van Giorgos Koumendakis.

Zijn eerste werk voor de Dresden Frankfurt Dance Company, À la carte (2023), werkt als een restaurantmenu. De scènes hebben geen vaste volgorde, en de dansers kiezen ter plekke rekwisieten, muziek en dansstijlen, in gesprek met het publiek. Het werd in 2024 genomineerd voor de Duitse theaterprijs DER FAUST en in juni 2024 opgevoerd op het Athens Festival.

Mandafounis werkt vooral in het buitenland, maar keert steeds terug naar Griekse podia: de Griekse Nationale Opera, het Nationaal Theater en het Athens Epidaurus Festival, dat in 2024 zijn gezelschap uit Dresden en Frankfurt naar Peiraios 260 haalde. Een Grieks krantenartikel uit 2018 beschrijft zijn methode met een precies werkwoord: de performer αφουγκράζεται (luistert aandachtig naar) de ruimte. Probeer dit: zoek het artikel «Μπούφα και επανάσταση» (Buffo en revolutie) in het Griekse dagblad Εφημερίδα των Συντακτών (16 januari 2018) en onderstreep de werkwoorden van beweging en waarneming. Schrijf daarna drie aanwijzingen voor een partneroefening in je eigen Grieks, bijvoorbeeld Εσύ οδηγείς, εγώ ακολουθώ (Jij leidt, ik volg) of Άκου τον χώρο πριν κινηθείς (Luister naar de ruimte voor je beweegt). Dit zijn onze eigen oefenzinnen, geen aanwijzingen uit zijn workshops.

• Het gezelschap dat hij nu leidt, werd in 2005 opgericht als Forsythe Company, in hetzelfde jaar waarin hij er als danser bij kwam.
• Bij One One One bestond het hele publiek telkens uit twee mensen, en in Athene was de toegang gratis.
• Hij geeft balletles vanuit het perspectief van budo, de Japanse vechtkunst.
• Hij nam MayaBuff aan omdat, zoals hij tegen een Griekse krant zei, Majakovski’s tekst heel ritmisch is, dicht bij wat hij als choreograaf kon bieden.