Kostas Taktsis

Taktsis werd op 8 oktober 1927 in Thessaloniki geboren. Zijn ouders gingen uit elkaar toen hij een kind was, en rond zijn zevende werd hij naar Athene gestuurd om bij zijn grootmoeder te wonen; de vrouwen van dat huishouden, hun ruzies en hun verhalen, zouden het ruwe materiaal van zijn proza worden. Als tiener maakte hij de bezetting en de burgeroorlog in Athene mee, studeerde hij twee jaar rechten aan de Universiteit van Athene zonder af te studeren en begon hij begin jaren 1950 poëzie te publiceren.

Rusteloos en krap bij kas verliet hij Griekenland halverwege de jaren 1950 en reisde hij jarenlang rond, terwijl hij allerlei baantjes had in Europa, de Verenigde Staten en Australië. In het buitenland, op afstand van Griekenland, schreef hij Το τρίτο στεφάνι. Atheense uitgevers wezen het af, en in 1962 drukte hij het zelf; mond-tot-mondreclame en later vertalingen in het Engels en andere talen brachten erkenning.

Terug in Athene leefde hij van schrijven en vertalen en werd hij een bekende, provocerende figuur. Hij was homoseksueel en schreef daarover met een in Griekenland ongebruikelijke openheid, en in zijn latere autobiografische werk beschreef hij zijn nachten in de stad met uitdagende openhartigheid. In augustus 1988 werd hij in zijn huis in Kolonos, Athene, gewurgd; zijn lichaam werd op 27 augustus gevonden en de moordenaar werd nooit geïdentificeerd. Zijn autobiografische Το φοβερό βήμα (De verschrikkelijke stap) verscheen na zijn dood.

Το τρίτο στεφάνι (De derde bruiloft, 1962) ontleent zijn titel aan de orthodoxe huwelijksdienst, waarin kronen, de «στέφανα», op het hoofd van bruid en bruidegom worden geplaatst: de vertelster, Nina, bereidt zich voor op haar derde huwelijk. Maar de roman gaat vooral over Ekavi, haar vriendin, een trotse, moeilijke moeder die de naam draagt van Hekabe, de Trojaanse koningin die haar kinderen verloor. Via Nina's stem volgen we beide families vanaf de jaren 1930 door de Albanese oorlog, de hongersnood van de bezetting, de decembergebeurtenissen van 1944 en de burgeroorlog. De grote gebeurtenissen van de geschiedenis komen alleen binnen via de keuken, de buren en de familietafel.

Wat het boek revolutionair maakte, was de taal. Taktsis liet het literaire Grieks van zijn voorgangers los en schreef in het gesproken idioom van Atheense kleinburgerlijke vrouwen, met zijn spreekwoorden, overdrijvingen, roddels en plotselinge wreedheid, in lange monologen die klinken als afgeluisterde gesprekken. Het resultaat is tegelijk komisch en tragisch. Zijn latere boeken, de verhalen van Τα ρέστα (Het wisselgeld, 1972) en de essays van Η γιαγιά μου η Αθήνα (Mijn grootmoeder Athene, 1979), behouden dezelfde ironische, spreektalige stem, nu gericht op de Griekse samenleving, de stad en zichzelf.

Το τρίτο στεφάνι staat op elke lijst van grote Griekse romans van de twintigste eeuw, wordt in universitaire cursussen onderwezen en is voor het toneel bewerkt, met name door het Nationaal Theater van Griekenland in 2009. Het is de ideale lectuur voor gevorderden: sla het ergens open en je hoort hoe Atheners echt praatten, met uitdrukkingen die je vandaag nog tegenkomt. Η γιαγιά μου η Αθήνα is een prachtige gids voor de oude stad. Taktsis wordt ook herinnerd als een van de eerste Griekse schrijvers die openlijk over homoseksualiteit spraken, en zijn onopgeloste moord komt in Griekse discussies over vooroordelen nog altijd ter sprake. De pagina van deze site over Dido Sotiriou, een andere grote romancière van de Griekse geschiedenis van de twintigste eeuw, is een goede aanvulling.

• Atheense uitgevers wezen De derde bruiloft af, dus betaalde hij in 1962 zelf de eerste druk.
• Een groot deel van de roman schreef hij terwijl hij in het buitenland woonde en werkte.
• De titel verwijst naar de kronen, «στέφανα», van de orthodoxe huwelijksdienst.
• Zijn moord in 1988 is nooit opgelost.