Melissanthi

Melissanthi werd in Athene geboren als Ivi Kougia. De meeste bibliotheekgegevens noemen april 1907 als geboortedatum, al geven sommige naslagwerken 1910. Ze studeerde Franse en Duitse filologie aan het Frans Instituut en de Abendschule (avondschool) in Athene, volgde de vooroorlogse journalistiekschool van Athene en kreeg ook een opleiding in muziek, schilderkunst en dans. In 1932 trouwde ze met Ioannis Skandalakis, advocaat, politicus en auteur van filosofische essays, en ze staat vaak vermeld als Kougia-Skandalaki. In Latijnse letters verschijnt haar voornaam als Ivi, Eve of Hebe.

Ze verdiende haar brood als journaliste en lerares Frans. Van 1945 tot 1955 werkte ze mee aan literaire programma’s van de nationale radio, waar ze Griekse en buitenlandse poëzie en eigen werk presenteerde. Ze schreef ook kritieken en filosofische essays en vertaalde poëzie; Emily Dickinson, Robert Frost en Rainer Maria Rilke behoren tot de dichters die ze vertaald zou hebben. Van 1961 tot 1972 was ze lid van het Literair Vrouwengezelschap (Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά) en van 1969 tot 1975 zat ze in de commissie voor de Staatsprijzen.

Een herdenkingsartikel van de criticus Dimitris Karamvalis, verschenen in 1992, dateert haar dood op vrijdag 9 november 1990, en ook de autoriteitsgegevens van bibliotheken noemen 1990. Sommige latere naslagwerken geven 1991.

Melissanthi debuteerde in 1930 met Φωνές εντόμου (Insectenstemmen), en een jaar later werd Προφητείες (Profetieën) begroet als de literaire gebeurtenis van het jaar. Deze vroege boeken zijn religieus, zelfs mystiek, en staan dicht bij het symbolisme. Op Ο γυρισμός του ασώτου (De terugkeer van de verloren zoon, 1936), een gedicht van boeklengte waarvan de titel aan de gelijkenis uit het Evangelie herinnert, volgde in 1936 een eervolle onderscheiding van de Academie van Athene. Λυρική εξομολόγηση (Lyrische bekentenis, 1945) kreeg een eervolle vermelding bij de Palamasprijs, en ongeveer vanaf dat jaar ging ze geleidelijk over van de traditionele maat naar het vrije vers, waarbij ze ook haar thema’s en taal vernieuwde.

Latere boeken zijn onder meer Το ανθρώπινο σχήμα (De menselijke vorm, 1961) en Το φράγμα της σιωπής (De barrière van de stilte), dat in 1965 de tweede Staatsprijs voor poëzie won. Haar verzamelde Τα ποιήματα 1930–1974 (Gedichten 1930–1974) werd in 1976 besproken, het jaar waarin ze de eerste Staatsprijs voor poëzie kreeg. Critici plaatsen haar werk tussen religieus geloof en existentiële angst. Haar vertaalster Kathryn Maris merkt op dat ze zich een tijd niet thuis voelde in de cultuur van het midden van de eeuw, ophield met schrijven en zich tot Carl Jung wendde; de gedichten die volgden zijn eerder ontologisch dan religieus. Melissanthi beschreef haar methode eenvoudig: ze sprak indirect, via allegorische symbolen. Haar titels tonen die methode in het klein.

Melissanthi is minder vertaald dan Seferis, Elytis of Ritsos, maar ze is niet verdwenen. Een tweetalige bloemlezing, Hailing the Ascending Morn, samengesteld door Maria Voelker-Kamarinea, verscheen in 1987; het tijdschrift Πάροδος publiceerde in 2004 een gedicht en haar gesprek met de dichteres Yolanda Pengli; en in 2025 verschenen nieuwe Engelse versies van Kathryn Maris in The Yale Review. Een scriptie van de Universiteit van Athene heeft haar poëtica onderzocht. Probeer een kleine oefening met haar titels: neem Το φράγμα της σιωπής (De barrière van de stilte) en schrijf een Griekse zin die het beeld uitlegt, bijvoorbeeld Η σιωπή γίνεται τοίχος ανάμεσα στους ανθρώπους (De stilte wordt een muur tussen mensen). Doe daarna hetzelfde met Φωνές εντόμου. Deze zinnen zijn je eigen interpretaties, geen regels uit haar gedichten.

• Haar pseudoniem Μελισσάνθη doet denken aan de Griekse woorden μέλισσα (bij) en άνθος (bloem).
• Ze ontving zowel de tweede Staatsprijs voor poëzie (1965) als de eerste (1976).
• Tien jaar lang, van 1945 tot 1955, presenteerde ze poëzie op de Griekse nationale radio.
• De liedcyclus Η εποχή της Μελισσάνθης (De tijd van Melissanthi) van Manos Hadjidakis draagt haar schrijversnaam, maar zijn Melissanthi is een symbolische figuur, en hij droeg het werk op aan de nagedachtenis van zijn moeder.