Eleni Legaki

Eleni Legaki werd in 1956 in Athene geboren. Ze groeide op als oudste van vier kinderen in een arme wijk van Agios Ioannis Rentis, bij Piraeus. In een interview met de krant Espresso in 2023 herinnerde ze zich een gelukkige, zorgeloze jeugd, haar vader Stelios Legakis, buschauffeur, en haar moeder, ‘kyra-Rini’: de zangeres Irini Konitopoulou-Legaki (1931–2022), die op Naxos werd geboren in een familie van violisten die de eilandtraditie grondig kenden.

Zingen, zei ze, was het natuurlijke gevolg van dat huis, en ze heeft er nooit spijt van gehad. Op haar dertiende begon ze op eigen aandringen professioneel te zingen, onder de bescherming van haar moeder en haar moeders broers Giorgos, Kostas en Vangelis Konitopoulos, die de band vormden. Haar eerste optreden was op een γλέντι (glendi, een feestavond met muziek en dans) in eilandstijl, en ze herinnert zich veel plankenkoorts. Eerst zong ze de koortjes naast haar moeder; later zong ze solo.

Van 1984 tot 2008 traden moeder en dochter samen op in het muziekcafé Armenaki. Het archief van Domna Samiou schrijft dat Irini, haar broer Giorgos en later haar dochter Eleni een hele familieschool van het eilandlied vormden. Irini overleed in maart 2022. Een jaar later sprak Eleni over 54 jaar op het podium en over de grote liefde die ze van het publiek had gekregen.

Haar repertoire is het eilandlied: dansmelodieën, liefdesliederen en liederen over de zee en de eilanden, in de traditie die haar familie al generaties speelde. Tot haar vroege opnamen behoren Αγάπη και θάλασσα (Liefde en zee), Όταν ακούω το βιολί (Als ik de viool hoor), Καλοκαίρι στο νησί (Zomer op het eiland) en Τα πάντα ρει (Alles stroomt), een titel die de beroemde uitspraak overneemt die aan Herakleitos wordt toegeschreven. Digitale catalogi vermelden een livealbum, Νησιώτικο γλέντι (Eilandfeest, 1987), het album Το καλοκαίρι στο νησί (Zomer op het eiland, 1991) en Ους ο Θεός συνέζευξεν (Wie God heeft verbonden, 2001), een verzameling bruiloftsliederen uit heel Griekenland. Tot 2010 volgden nog studio- en livealbums, en in 2024 verschenen nieuwe singles.

Ze is ook buiten de traditie getreden. Op het album Vivere Pericolosamente (1993) van Tzimis Panousis zingt ze met hem Σαν φεγγαράκι (Als een maantje). Ze nam losse liederen op in de έντεχνο-stijl (kunstlied), zoals Μέθυσε η αγάπη (De liefde werd dronken) en Απόψε (Vanavond). In 2023 legde ze uit waarom nieuwe eilandliederen zeldzaam zijn: het is heel moeilijk, zei ze, liederen te vinden zoals zij ze zou willen, gebaseerd op de wortels van de oude. Volgens haar kreeg het traditionele lied nooit de plaats of de steun die het verdient en wordt het als een museumgenre behandeld, maar zijn kracht overwint dat allemaal.

Eleni Legaki draagt de stijl van de familie Konitopoulos over aan een nieuwe generatie en zingt nog steeds op zomerfeesten: in 2023 noemde ze evenementen op Andros, Naxos, Kasos, Paros en Euboea, in Laconië en in Galatas. Haar echte beloning, zegt ze, komt van de families die komen feesten en van de jongeren die tot ze erbij neervallen dansen op de snelle eilandritmes. Bekijk voor een Griekse oefening de titels Καλοκαίρι στο νησί (Zomer op het eiland) en Νησιώτικο γλέντι (Eilandfeest). Leg in het Grieks het verschil uit tussen νησί (eiland), χωριό (dorp) en τόπος (plek, geboortegrond) en schrijf daarna een zin met het bijvoeglijk naamwoord νησιώτικος, bijvoorbeeld: Το νησιώτικο γλέντι κρατά ως το πρωί (Het eilandfeest duurt tot de ochtend).

• Haar eerste professionele optreden, op haar dertiende, was op een glendi in eilandstijl, en ze herinnert zich veel plankenkoorts.
• Ze zong 24 jaar lang, van 1984 tot 2008, met haar moeder in het Armenaki.
• Ze nam het duet Σαν φεγγαράκι (Als een maantje) op met de satirische singer-songwriter Tzimis Panousis.
• Haar grootvader, Michalis Konitopoulos, was een violist met de bijnaam ‘de baby’.