Thanos Mikroutsikos

Mikroutsikos werd op 13 april 1947 in Patras geboren. Hij studeerde piano en muziektheorie aan het Helleens Conservatorium en wiskunde aan de Universiteit van Athene. Politiek werd hij volwassen in de jaren van de militaire dictatuur van 1967–1974, en zijn eerste belangrijke werken ontstonden uit die ervaring: liederen van verzet, gevangenschap en ballingschap, geschreven in een muzikale taal die evenveel putte uit avantgardecompositie als uit het Griekse populaire lied.

Na de val van de junta maakten zijn platen met politieke liederen hem tot een van de stemmen van de generatie van de Metapolitefsi. Eind jaren 1970 en in de jaren 1980 kwam hij dichter bij het grote publiek zonder de poëzie op te geven, met platen als Εμπάργκο (Embargo, 1982), op gedichten van Alkis Alkaios, terwijl hij bleef componeren voor theater en concertzaal.

Hij was ook actief in het openbare leven. In 1993 trad hij toe tot de PASOK-regering van Andreas Papandreou als onderminister van Cultuur, en na de dood van Melina Mercouri in 1994 werd hij minister van Cultuur, tot 1996. Daarna keerde hij terug naar de muziek en vertolkte hij zijn eigen liederen op concerten in heel Griekenland. In zijn laatste jaren werd hij ziek door kanker en hij stierf op 28 december 2019 in Athene, 72 jaar oud, betreurd door musici en politici van alle kanten.

Zijn werk valt uiteen in twee grote periodes. De eerste is die van de Πολιτικά τραγούδια (Politieke liederen, 1975) en de Καντάτα για τη Μακρόνησο (Cantate voor Makronisos, 1976), op gedichten van Jannis Ritsos over het gevangenenkamp op het eiland in de jaren van de burgeroorlog. Hier zette Mikroutsikos Ritsos, Majakovski en andere dichters op muziek die scherp was, soms dissonant, en dichter bij Kurt Weill stond dan bij de bouzouki. De Πολιτικά τραγούδια werden gezongen door Maria Dimitriadi, wier stem een van de klanken werd van de jaren na de junta.

De tweede periode begint met Ο Σταυρός του Νότου (Het Zuiderkruis, 1979), waarin hij de gedichten van de zeeman-dichter Nikos Kavvadias op muziek zette: havens, tropische nachten, opium en verloren liefdes, gezongen op stuwende arrangementen met een rocktintje. Het album vond een enorm publiek en maakte Kavvadias, tot dan een dichter voor kenners, tot een bekende naam bij iedereen. Daarna kwamen Εμπάργκο (1982), op gedichten van Alkis Alkaios, en in 1996 het album Στου αιώνα την παράγκα (In de barak van de eeuw), gezongen door Dimitris Mitropanos, wiens lied Ρόζα (Rosa), op tekst van Alkaios, een van de kenmerkende nummers van de zanger werd. Steeds hield Mikroutsikos vast aan hetzelfde principe: het populaire lied kan veeleisende poëzie dragen zonder zijn kracht te verliezen om een menigte te ontroeren.

Begin met Σταυρός του Νότου: zet het album op, volg de gedichten van Kavvadias op papier, en je hebt een groot dichter gelezen zonder het te merken. Luister daarna naar Mitropanos die Ρόζα zingt, nog altijd een favoriet in Griekse muziekclubs. Zijn politieke liederen klinken vaak bij de herdenkingen van de opstand van de Polytechnische School, elk jaar in november. Toen hij in 2019 stierf, kwamen er eerbetonen uit de hele Griekse muziek- en politieke wereld, en zijn geboortestad Patras rouwde om hem als een van de hare. De pagina van deze site over Dimitris Mitropanos leidt van zijn liederen naar de stem die ze zong.

• Hij studeerde naast muziek ook wiskunde.
• Hij volgde Melina Mercouri op als minister van Cultuur, van 1994 tot 1996.
• Zijn album Σταυρός του Νότου deed meer dan welk boek ook om de poëzie van Nikos Kavvadias populair te maken.
• Zijn eerste grote platen verschenen binnen twee jaar na de val van de junta in 1974.