Andonis Foniadakis

Andonis Foniadakis, ook gespeld als Antonis Foniadakis, werd in 1971 geboren en groeide op in Ierapetra, een stad aan de zuidkust van Kreta. Zijn eerste danslessen kreeg hij van Niki Papadaki op een plaatselijke dansschool. In een interview uit 2021 vertelde hij dat hij als jongen de belangrijkste traditionele dansen had geleerd en in een traditionele dansgroep in Ierapetra danste.

Van 1990 tot 1992 studeerde hij aan de Staatsdansschool in Athene. Een Maria Callas-beurs bracht hem daarna tot 1994 naar Maurice Béjarts school Rudra in Lausanne, Zwitserland. Hij danste van 1994 tot 1996 bij het Béjart Ballet Lausanne en bij het Ballet van de Opéra de Lyon onder leiding van Yorgos Loukos; de meeste biografieën noemen 1996 tot 2002, terwijl de Griekse Nationale Opera 1996 tot 2000 noemt. In 2004 danste hij ook bij het gezelschap Karas van Saburo Teshigawara. In die jaren voerde hij werk uit van choreografen als Jiří Kylián, William Forsythe, Mats Ek en Maguy Marin.

In 2003 richtte hij in Lyon zijn eigen gezelschap op, Apotosoma. In maart 2016 koos de Griekse Nationale Opera hem uit 36 kandidaten om vanaf september 2016 drie jaar lang haar ballet te leiden, terwijl de instelling zich voorbereidde op de verhuizing naar het Cultureel Centrum van de Stichting Stavros Niarchos. Volgens de biografie van het Béjart Ballet Lausanne was hij van 2016 tot 2018 artistiek directeur. Hij geeft ook seminars in zijn eigen danstechniek, in Griekenland en daarbuiten.

Foniadakis staat bekend om snelheid en flow: zijn dansers staan bijna nooit stil en lange bewegingsfrasen vegen over het toneel. Als freelance choreograaf maakte hij werk voor de Sydney Dance Company, de Martha Graham Dance Company, Les Ballets Jazz de Montréal, Aterballetto, het Staatstheater van Noord-Griekenland en vele anderen. Een van zijn eerste grote stukken, Selon désir (Naar verlangen), werd in 2004 gebracht door het Ballet du Grand Théâtre de Genève (een videoarchief dateert het ontstaan in 2002), op de openingskoren van Bachs Matthäus- en Johannes-Passion. In 2013 maakte hij voor hetzelfde gezelschap een nieuwe Sacre du printemps. Zijn Les Noces voor Maggio Danza in Florence leverde hem in Italië de Danza & Danza-prijs op voor beste choreograaf van 2012. Hij choreografeerde ook opera’s, waaronder Rameaus Les Boréades, en coördineerde de beweging van de 3D-personages in Darren Aronofsky’s film Noah (2014).

In Griekenland was zijn eerste productie voor het ballet van de Nationale Opera Links (april 2016), op muziek van Bach en Händel. Γαλαξίας (Melkweg), een stuk tussen dans en theater over het ontstaan van het heelal, ging in november 2016 in première als eerste samenwerking tussen het Nationaal Theater en de Nationale Opera. Met Salema (2019) en Salema Revisited (2021) in het Megaron, de concertzaal van Athene, keerde hij zich naar de muziek en dansen van Kreta en gaf hij traditionele passen een persoonlijke, abstracte lezing.

Zijn werk blijft in het buitenland op het repertoire: het Nederlandse gezelschap Introdans bracht in 2023 een eigen versie van Selon désir. In Griekenland kreeg Γαλαξίας (Melkweg) in 2018 de prijs voor beste choreografie van de Vereniging van Griekse Theater- en Muziekcritici, volgens zijn biografie bij het Béjart Ballet Lausanne. Zijn Kretenzische projecten openden ook een debat: hij vertelde dat na de première van 2019 sommigen Salema online bekritiseerden zonder het gezien te hebben, terwijl de latere voorstelling in Chania heel goed verliep. Choreografie is geen Griekse taal, maar zijn Griekse interviews wel. Open zijn interview uit 2021 in To Vima, «Ένα αγόρι που χορεύει είναι ακόμη ταμπού» (Een jongen die danst is nog steeds taboe). De eerste regel legt σαλεύω (roeren, bewegen) uit als κουνιέμαι (ik beweeg). Beschrijf daarna in drie zinnen een dans die je hebt gezien met δεν… αλλά… (niet… maar…), zoals hij doet in δεν χορεύω αλλά υπάρχω.

• De Griekse Nationale Opera koos hem als balletdirecteur uit 36 kandidaten die op een open oproep hadden gereageerd.
• Voor Darren Aronofsky’s film Noah coördineerde hij de beweging van de 3D-personages.
• Melkweg was de eerste samenwerking tussen het Nationaal Theater en de Nationale Opera van Griekenland.
• Salema Revisited groeide van de 20 minuten van Salema tot ongeveer een uur.