Leven
Betty Arvaniti werd in augustus 1939 geboren en groeide op in Exarchia, in het centrum van Athene. Als meisje was ze wedstrijdzwemster en Grieks jeugdkampioene. In het seizoen 1958–59 zag ze een voorstelling van Karolos Koun op de ondergrondse speelplek van het Kunsttheater (Theatro Technis); later vertelde ze dat die ervaring haar hielp voor het acteren te kiezen. Ze volgde drie toneelscholen: eerst die van Koun, daarna een jaar die van Vachliotis en ten slotte die van Katselis, waar ze afstudeerde. Haar zoon, de schrijver Alexis Stamatis, werd geboren in haar eerste jaar aan de school van Koun.
Het Griekse publiek leerde haar kennen via de commerciële film van de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig, onder meer in films van Finos Film. In 1967 speelde ze Rita in Κάτι κουρασμένα παλικάρια (Een paar vermoeide kerels), geregisseerd door Dinos Dimopoulos, tegenover Lambros Konstantaras. In 1987 nam ze afstand van de film. Samen met Vasilis Poulantzas, civiel ingenieur, vertaler en theaterproducent, richtte ze het gezelschap Praxi op en vestigde het in een voormalig sigarettenpakhuis aan de Kefalliniasstraat 16 in Kypseli, een ruimte die andere regisseurs al als theater hadden gebruikt. Ze heeft regisseur Minos Volanakis beschreven als een grote invloed op haar loopbaan. In 2000 kende het Theatermuseum haar zijn prijs voor beste actrice in een hoofdrol toe.
Werk
Het Theater aan de Kefalliniasstraat opende in 1987 met Fassbinders Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ (De bittere tranen van Petra von Kant), geregisseerd door Roula Pateraki. Arvaniti heeft gezegd dat ze het theater nooit alleen had kunnen beginnen en dat het toen een groot risico voor haar was. De twee zalen werden een thuis voor repertoiretoneel: Ibsen, Pirandello, Strindberg, Tsjechov, Pinter, Albee, Dürrenmatt en Genet. Stathis Livathinos regisseerde zes seizoenen achter elkaar op de grote zaal. Volgens To Vima leverde haar vertolking in Thomas Bernhards Πριν την αποχώρηση (Voor de pensionering) haar de Marika Kotopouli-prijs op.
Haar latere werk geeft de voorkeur aan veeleisende oudere vrouwen en moeilijke innerlijke werelden. In 2014 regisseerde Dimitris Mavrikios in haar theater Tennessee Williams' Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι (Plotseling, vorige zomer). In 2015 speelde ze Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών (Zerline en het jachthuis), een hoofdstuk uit Hermann Brochs roman De onschuldigen, bewerkt door Stratis Paschalis en geregisseerd door Giannis Kalavrianos. Voor het dertigjarig bestaan van het theater in 2016 stelde ze Pateraki een nieuwe samenwerking voor; die schreef en regisseerde Τρωάδες σήμερα (Trojaanse vrouwen vandaag) naar Euripides. In 2018–19 speelde ze Amanda in Williams' Γυάλινος κόσμος (Het glazen speelgoed), haar eerste productie met Dimitris Karantzas. In 2019 speelde ze in het Nationaal Theater Agapi in Μελίσσια (Melissia), een stuk van haar zoon in de regie van Giorgos Paloumpis: hun eerste gezamenlijke werk.
Nalatenschap in het Griekenland van nu
Al bijna veertig jaar houdt een klein theater in Kypseli Europese en Amerikaanse klassiekers op het Atheense repertoire, en veel jongere regisseurs hebben er met haar gewerkt. Haar interviews in Griekse kranten zijn goed C1-materiaal, omdat ze haar keuzes helder uitlegt. Lees haar interview uit 2016 met Myrto Loverdou in To Vima en zoek de werkwoorden die haar meningen inleiden. Open daarna de archieffoto van Melissia (2019) van het Nationaal Theater met Agapi en Kyriakos en beschrijf in het Grieks wat de twee personages doen, zoals een recensent dat zou doen: Η Αγάπη στρέφει το βλέμμα της αλλού, ενώ ο Κυριάκος… (Agapi kijkt weg, terwijl Kyriakos…). Geef ten slotte een van haar meningen in indirecte rede weer en noem de bron.
Wist je dat?
- Voordat ze actrice werd, was ze Grieks jeugdkampioene zwemmen.
- Ze bezocht drie verschillende toneelscholen voordat ze afstudeerde.
- Haar theater in Kypseli zit in een voormalig sigarettenpakhuis.
- Haar zoon Alexis Stamatis schreef Melissia, waarin zij in 2019 in het Nationaal Theater Agapi speelde.
Belangrijkste werken
| Griekse titel | Titel | Jaar |
|---|---|---|
| Κάτι κουρασμένα παλικάρια | Een paar vermoeide kerels — film, als Rita | 1967 |
| Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ | De bittere tranen van Petra von Kant — eerste voorstelling van het Theater aan de Kefalliniasstraat | 1987 |
| Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι | Plotseling, vorige zomer — Tennessee Williams | 2014 |
| Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών | Zerline en het jachthuis — naar Hermann Broch | 2015 |
| Γυάλινος κόσμος | Het glazen speelgoed — als Amanda | 2018 |
| Μελίσσια | Melissia — Nationaal Theater, als Agapi | 2019 |
Een zin om te onthouden
Αν δεν εκτεθείς, τίποτα δεν γίνεται.
An den ektethís, típota den yínetai.
Als je je niet blootgeeft, gebeurt er niets.
