Anna Tabaki

Anna Tabaki (ook gespeld als Tampaki) werd geboren in Piraeus. Ze bezocht de Grieks-Franse school Jeanne d’Arc en studeerde af in Griekse en Franse filologie aan de Faculteit der Letteren in Athene. Met een beurs van de Franse regering volgde ze vervolgstudies in Clermont-Ferrand en aan de Sorbonne, waar ze aan het Nieuwgrieks Instituut leerling was van de literatuurhistoricus K. Th. Dimaras. Ze was ook beursstudent van de Alexander S. Onassis-stichting en promoveerde aan de École des Hautes Études en Sciences Sociales in Parijs. Haar proefschrift over het nieuwgriekse theater, in de bibliografie van de universiteit gedateerd op 1995, verscheen in 2001 als het Franse boek Le théâtre néohellénique.

Van 1980 tot 2000 was ze onderzoeker aan het Centrum voor Nieuwgrieks Onderzoek van de Nationale Helleense Onderzoeksstichting, en van 1997 tot 2012 was ze wetenschappelijk leider van het onderzoeksproject Νεοελληνικές Μεταφράσεις (Nieuwgriekse vertalingen). Van 1995 tot 2000 doceerde ze geschiedenis van het nieuwgriekse theater aan de Universiteit van Patras. In 1999 benoemde de vakgroep Theaterwetenschap van de Universiteit van Athene haar tot universitair hoofddocent en in 2004 tot hoogleraar. Daar doceerde ze geschiedenis van het nieuwgriekse theater, Europese dramaturgie en, op masterniveau, theatervertaling in theorie en praktijk. Ze leidde de masteropleiding van de vakgroep van 2009 tot 2014 en was voorzitter van de vakgroep van 2015 tot 2017. Nu is ze emeritus hoogleraar.

Tabaki’s onderzoek verbindt vergelijkende literatuurwetenschap, ideeëngeschiedenis en vertaalstudie. Haar eerste boek, Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία (Molière in de fanariotische vorming, 1988), onderzoekt drie handgeschreven vertalingen van Molière uit fanariotische kringen. Η νεοελληνική δραματουργία και οι δυτικές της επιδράσεις (De nieuwgriekse dramaturgie en haar westerse invloeden, 1993) en Το νεοελληνικό θέατρο (18ος–19ος αι.) (Het nieuwgriekse theater, 18e–19e eeuw, 2005) volgen hoe toneelstukken, ideeën en toneelmodellen zich bewogen tussen West-Europa en het Griekse publiek.

Περί νεοελληνικού Διαφωτισμού (Over de nieuwgriekse Verlichting, 2004) bundelt haar studies over die beweging; een Roemeense vertaling verscheen in 2015 in Boekarest. Ze schreef de artikelen over de nieuwgriekse Verlichting voor de Encyclopedia of Greece and the Hellenic Tradition (2000) en voor de Oxfordse Encyclopedia of the Enlightenment (2003). Haar latere werk reikt tot in de 20e eeuw, met nadruk op receptie en theatervertaling; in 2020 stelde ze een bundel samen over de regisseur en acteur Lefteris Vogiatzis. Met collega’s schreef ze ook vrij toegankelijke universitaire handboeken voor het programma Kallipos: een over het Europese theater van de renaissance tot de 18e eeuw (2015) en Ιστορία και δραματολογία του νεοελληνικού θεάτρου, 16ος–20ός αιώνας (Geschiedenis en dramaturgie van het nieuwgriekse theater, 16e–20e eeuw, 2023), dat zij coördineerde. In al deze boeken verschijnt vertalen als een creatieve daad waardoor nieuwe ideeën en nieuwe toneelmodellen Griekse lezers bereikten.

Tabaki’s onderzoek geeft studenten van het Griekse theater een kaart van hoe Europese stukken via vertaling het Grieks binnenkwamen, en haar Kallipos-handboek uit 2023 maakt die geschiedenis vrij beschikbaar in het Nieuwgrieks. Ze gaf ongeveer tachtig lezingen en seminars, waaronder in april 2025 een onlinelezing over het theater van de Europese Verlichting aan de Universiteit van Kreta. Probeer een oefening met de volledige titel van haar eerste boek, Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία. Τρεις χειρόγραφες μεταφράσεις (Molière in de fanariotische vorming: drie handgeschreven vertalingen). Molière is de συγγραφέας (auteur); wie zijn stukken in het Grieks overzette, zijn μεταφραστές (vertalers); een σκηνοθέτης (regisseur) brengt een stuk op het toneel. Open daarna een willekeurig Grieks theaterprogramma en schrijf drie eigen zinnen, bijvoorbeeld: Το έργο το έγραψε ο Μολιέρος. Τη μετάφραση την έκανε… Τη σκηνοθεσία την υπογράφει… (Molière schreef het stuk. De vertaling is van… De regie is van…).

• Ze is lid van de Société Voltaire, een geleerd genootschap gewijd aan Voltaire.
• Ze is medeoprichter van het Seminarie voor Vergelijkende Literatuurwetenschap en Ideeëngeschiedenis, opgericht in 2000.
• Ze nam deel aan ongeveer 130 internationale congressen.
• Naast vaktijdschriften schreef ze voor Griekse kranten als Το Βήμα en Η Καθημερινή.