Nonika Galinea

Nonika Galinea, geboren als Antigoni Galinea op 8 juni 1938 in Athene, kreeg een ongewoon internationale opleiding. Na de lagere school in Athene vertrok ze op haar veertiende naar Florence en daarna naar een Engelstalige school in Zwitserland. Op haar achttiende ging ze naar Londen, eerst naar een secretaresseschool en daarna naar de Webber Douglas School of Singing and Dramatic Art. Griekse necrologieën vermelden dat ze een groot deel van haar leven in Londen woonde.

Haar professionele loopbaan begon in 1963, toen ze slaagde voor de auditie van het Theatro Technis (Kunsttheater) van Karolos Koun; haar eerste productie daar was Όρνιθες (De vogels) van Aristophanes. In de decennia daarna werkte ze met toonaangevende figuren van het Griekse theater, zoals Katina Paxinou, Dimitris Horn, Anna Synodinou, Alexis Minotis en Dimitris Myrat. In de zomer van 1969 speelde ze in het Metropolitan-theater in Μεγάλα Χρόνια (Grote jaren) van Georgios Roussos, waar ze voor het eerst met Alekos Alexandrakis werkte. Ze bleven eenentwintig jaar partners op en naast het toneel, tot 1990.

In 1986 vestigden de twee acteurs zich in het Ilisia-theater in Athene, dat ze volledig renoveerden, en ze leidden het samen met de kleinere zaal, het Studio Ilisia. Tussen 1968 en 1972 speelde ze ook in vier films, waarvan drie van Finos Film, en in twee korte televisieseries. In 2013 vierde ze vijftig jaar op het toneel; ze overleed in juni 2023, enkele dagen voor haar 85e verjaardag.

Galinea’s werk verenigde drie vakken: acteren, vertalen en schrijven. Met Alexandrakis speelde ze in producties als Κάθε χρόνο τέτοια μέρα (Elk jaar op deze dag), Μάρτυς κατηγορίας (Getuige à charge) en Καινούργια σελίδα (Een nieuwe bladzijde). Hun eerste gezamenlijke stuk, Τέσσερα δωμάτια με κήπο (Vier kamers met tuin) in het Dionysia-theater, vroeg van haar vier verschillende rollen. Later vertelde ze dat ervaren collega’s betwijfelden of een jonge actrice dat aankon, en dat zelfs strenge critici haar prezen. In het Ilisia bracht het paar Η επιστροφή της γηραιάς κυρίας (De terugkeer van de oude dame) en Ευαίσθητη ισορροπία (Een delicaat evenwicht).

Ze vertaalde zeventien stukken in het Grieks, waarvan er veel werden uitgegeven. Tot haar vertalingen behoren Η βεντάλια της Λαίδης Γουίντερμιρ (De waaier van Lady Windermere, 1983), Ταξίδι μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα (Lange dagreis naar de nacht, 1987) en Λεωφορείον ο Πόθος (Tramlijn Begeerte, 1988). Buiten haar eigen gezelschap werkte ze met het Nationaal Theater, waarvan het archief haar in 1995 vermeldt als de Koningin in Παραμύθι χωρίς όνομα (Sprookje zonder naam), en met het Staatstheater van Noord-Griekenland. Ze trad op in het concertgebouw Megaron in Athene, in Epidaurus en in Covent Garden in Londen. Ze vertelde haar verhaal ook in twee boeken, de autobiografie Η ζωή μου (Mijn leven, 2005) en Επέστρεφε (Kom terug, 2007).

Het Griekse theater eerde Galinea met de Kyveli-prijs in 2006 en de Nikos Kourkoulos-prijs in 2017 voor haar bijdrage aan het toneel. Haar laatste wens was dat er in plaats van kransen geld zou gaan naar de stichting Το σπίτι του ηθοποιού (Het huis van de acteur). Voor wie Grieks leert, biedt het digitale archief van het Nationaal Theater een concrete opdracht: zoek de foto’s uit 1995 van Παραμύθι χωρίς όνομα, ook te zien op searchculture.gr, en schrijf een onderschrift dat de rol toekent: Η Νόνικα Γαληνέα υποδύεται τη Βασίλισσα (Nonika Galinea speelt de Koningin). Voeg dan een eigen zin toe die beschrijft wat de acteurs op de foto doen. Geef ten slotte haar woorden weer in de indirecte rede: Η Γαληνέα είπε ότι πάνω στη σκηνή είσαι πάντα μόνος με το κοινό.

• Haar eerste productie, in 1963, was De vogels van Aristophanes in het Kunsttheater.
• In haar eerste stuk met Alexandrakis speelde ze vier verschillende rollen.
• Ze vertaalde zeventien stukken, onder meer Lange dagreis naar de nacht van Eugene O’Neill.
• In 2013 vierde ze vijftig jaar op het toneel.