Foteini Velesiotou

Foteini Velesiotou (ook gespeld als Fotini Velesiotou) werd in 1958 geboren in Karditsa, in Thessalië, als een van vier kinderen. Haar vader zong in kerkkoren en hield van byzantijnse en klassieke muziek; haar eerste muzikale vorming kwam dus van opnamen van kerkgezang thuis en van een plaatselijk koor. Op haar achttiende verhuisde ze naar Thessaloniki om te studeren aan de Pedagogische Academie, de opleiding voor onderwijzers. Daar ontdekte ze rebetiko en laïko, de stedelijke volksliederen van het twintigste-eeuwse Griekenland, en leerde ze zichzelf een paar gitaarakkoorden om haar stem te begeleiden.

Meer dan twintig jaar leidde ze twee parallelle levens. Doordeweeks gaf ze les aan jonge kinderen op basisscholen rond Thessaloniki; in het weekend zong ze vanaf 1983 rebetika in taverna’s met een klein ensemble, vooral bekend bij vrienden en vaste gasten. In een interview uit 2015 zei ze dat ze 24 jaar in het onderwijs had gewerkt voordat ze in 2004 met pensioen ging. Datzelfde jaar maakte ze haar eerste opname: ze zong op Γυναίκες (Vrouwen), een album met liederen van Michalis Nikoloudis en Magda Papadaki.

Het keerpunt was Μέλισσες (Bijen), een lied van componist Giorgos Kazantzis op tekst van Eleni Fotaki, voor het eerst uitgebracht in 2008. Het verspreidde zich via de radio en mond-tot-mondreclame, en later vertelde ze hoe dit onverwachte succes haar rustige leven op zijn kop zette. In 2011 verhuisde ze naar Athene, waar ze sindsdien optreedt in theaters, muziekzalen en op festivals en het podium deelt met zangers als Giorgos Dalaras en Eleonora Zouganeli.

Velesiotou is in de eerste plaats vertolker: ze schrijft haar liederen niet zelf, maar geeft de muziek van anderen een directe, bijna gesproken voordracht, geworteld in het tavernarepertoire dat ze decennialang zong. Μέλισσες verscheen eerst op Ίσαλος γραμμή (Waterlijn), een album uit 2008 met liederen van Kazantzis en verschillende zangers. Het succes leidde tot een volledig album met de componist, Τα παιδιά της άλλης όχθης (De kinderen van de andere oever), gepresenteerd in Thessaloniki in november 2011; sommige biografieën dateren het op 2009. Het bundelt teksten van Manos Eleftheriou, Thomas Korovinis, Manolis Rasoulis en anderen, beweegt tussen ballades en dansritmes als zeibekiko en chasapiko, en bevat Μέλισσες als extra nummer.

In april 2015 bracht ze Είδα του τρελού τα κλάματα (Ik zag de tranen van de gek) uit, acht liederen met muziek van Minos Matsas en teksten van Eleni Fotaki, opgezet als één cyclus. Haar uitverkochte concert in Technopolis in Athene in september 2015 werd het dubbele livealbum Τα διαλεγμένα (De uitgekozen), dat het jaar daarop verscheen. In februari 2019 bracht Minos EMI Ένας κύκλος είναι όλα (Een cirkel is alles) uit, met nieuwe liederen van verschillende componisten en tekstschrijvers. Op het podium mengt ze deze opnamen nog steeds met rebetika en oudere laïka, en ze trad ook in het buitenland op; de biografie van haar label noemt een programma met liederen van Vasilis Tsitsanis in Reykjavik in 2014.

Haar late start is een terugkerend thema in Griekse interviews met haar, een herinnering dat een muziekcarrière echt kan beginnen na een ander beroep. Μέλισσες werd een vaste waarde in radioprogramma’s over het Griekse lied, en ze toert nog steeds met rebetika, laïka en haar eigen repertoire. Voor leerders zijn haar Griekse interviews het beste materiaal: ze spreekt eenvoudig over verandering. Lees haar zin uit 2018 Όπως ζούσα πριν, ζω και τώρα (Zoals ik vroeger leefde, leef ik ook nu) en let op hoe de onvoltooid verleden tijd ζούσα tegenover de tegenwoordige tijd ζω staat. Schrijf daarna drie zinnen over je eigen werkleven met παλιά… αργότερα… τώρα… (vroeger… later… nu…) en luister naar Μέλισσες, waarvan de titel het meervoud is van η μέλισσα (de bij).

• Haar eerste muziekschool was byzantijns gezang: haar vader zong in kerkkoren en draaide thuis opnamen van kerkgezang.
• In Thessaloniki speelde ze ook basketbal bij plaatselijke teams.
• Μέλισσες verscheen eerst op een verzamelalbum met liederen van Giorgos Kazantzis, niet op een eigen album.
• Ze maakte haar eerste plaat in 2004, het jaar waarin ze stopte met lesgeven.