İakovos Kambanellis

Kambanellis 2 Aralık 1922'de Naksos'un ana kasabası Hora'da, 1930'ların ortasında Atina'ya taşınan mütevazı bir ailede doğdu. Okulu erken bıraktı, çalıştı ve akşam kurslarında teknik resim okudu; hiçbir resmî edebiyat eğitimi almadı. 1942'de, Alman işgali sırasında Müttefiklere katılmak için yurtdışına kaçmaya çalıştı, 1943'te Avusturya sınırında tutuklandı ve Mauthausen toplama kampına gönderildi; Amerikan birlikleri kampı 5 Mayıs 1945'te kurtarana dek orada kaldı.

Atina'ya döndüğünde tiyatroyu bir seyirci olarak keşfetti ve sahne için yazmayı kendi kendine öğrendi. İlk oyunları 1950 dolaylarında sahnelendi ve Ulusal Tiyatro 1956'da Η έβδομη μέρα της δημιουργίας (Yaratılışın Yedinci Günü) oyununu sahneledi. Asıl çıkış ertesi yıl Karolos Koun'un Theatro Technis'inde Η αυλή των θαυμάτων ile geldi. O andan itibaren yarım yüzyıl boyunca Yunan oyun yazarlığının merkezî figürü oldu; bir yandan da film senaryoları yazdı, bir filmi kendisi yönetti ve Mikis Theodorakis, Stavros Ksarhakos ve başkaları için şarkı sözleri yazdı.

1967–74 diktatörlüğü sırasında Μεγάλο μας τσίρκο her gece tekrarlanan bir direniş eylemine dönüştü. 1999'da Atina Akademisi'ne seçildi, seksenlerinde de oyun yazmayı sürdürdü ve 29 Mart 2011'de Atina'da öldü. Kızı Katerina Kambanelli tanınmış bir şarkıcıdır.

Η αυλή των θαυμάτων (Mucizeler Avlusu, 1957), birkaç yoksul ailenin yaşadığı eski bir Atina evinin ortak avlusunda geçer. Ev bir apartman için yıkılacaktır, genç bir çift Avustralya'ya gider ve oyun avlunun boşalmasıyla sona erer. Gündelik dille, mizahla ve kahramansız yazılan oyun, Yunan gerçekçi tiyatrosunun örneği oldu. Penelope Delta'nın romanından uyarlanan Παραμύθι χωρίς όνομα (Adsız Masal, 1959) ve Οδυσσέα, γύρισε σπίτι (Odysseus, Eve Dön, 1966) onun oyunbaz ve siyasi öbür yüzünü gösterir.

Μαουτχάουζεν (Mauthausen, 1963), kampın ve her şeyden önce kurtuluşun ardından gelen, sağ kalanların orada kaldığı ve kendisinin Litvanyalı Yahudi bir kıza âşık olduğu tuhaf ayların düzyazı anlatısıdır. Mikis Theodorakis kitaptan dört şiiri Η Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν (Mauthausen Baladı, 1966) adıyla besteledi ve eseri Maria Farantouri seslendirdi; açılış şarkısı Άσμα ασμάτων (Şarkıların Şarkısı), bir mahkûmun kamptaki kızlara sevgilisini görüp görmediklerini sorduğu şarkı, Yunanca en bilinen şarkılar arasındadır.

Jenny Karezi ile Kostas Kazakos'un Stavros Ksarhakos'un müziği ve Giritli şarkıcı Nikos Ksiluris'in sesiyle sahnelediği Το μεγάλο μας τσίρκο (Büyük Sirkimiz, 1973), 1821'den günümüze Yunan tarihini bir dizi sirk numarası olarak yeniden anlatır; cunta altındaki seyirci her imayı anlıyor ve gösteriler gösterilere dönüşüyordu. Sinema için kendi oyunundan Michael Kakoyannis ve Melina Merkuri'ye Στέλλα (Stella, 1955) ile Nikos Kunduros'a Ο Δράκος (Canavar, 1956) senaryolarını yazdı.

Kambanellis Yunanistan'da her sezon sahnelenir: Η αυλή των θαυμάτων ya da Το μεγάλο μας τσίρκο'nun yeniden sahnelenmesi olağan bir olaydır; oyunları Yunan tiyatro okullarında okutulur ve lise edebiyat kitaplarında yer alır. Onu tanımanın en kolay yolu Άσμα ασμάτων'ı Farantouri'nin kaydından dinlemek, sonra Μαουτχάουζεν'in kısa ve açık Yunancasını okumaktır; bu kitap aynı zamanda işgal yıllarına dokunaklı bir giriştir. Theodorakis Baladı 1988'de ve yeniden 1995'te bizzat Mauthausen anıtında, Kambanellis'in de katılımıyla yönetti; şarkı Yunanistan'da Holokost anma günlerinde söylenir. Naksos'ta doğduğu kasaba onu onurlandırır ve Merkuri'nin «Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι» şarkısını söylediği Στέλλα filmi Yunan televizyonunda gösterilen bir klasiktir.

• Ortaokulu hiç bitirmedi ve tiyatroyu yalnızca Mauthausen'den döndükten sonra oyun izleyerek öğrendi.
• Άσμα ασμάτων'ın âşıkları gerçektir: şarkı, kampın kurtarılmasının ardından gelen aylarda Litvanyalı Yahudi bir kurtulana duyduğu aşktan doğdu.
• Το μεγάλο μας τσίρκο (1973) albaylar cuntasının sansürü altında oynandı ve seyircinin Nikos Ksiluris'le birlikte şarkı söylemesi her geceyi bir protestoya çevirdi.
• 1999'da Atina Akademisi'ne seçildi; bu bir oyun yazarı için ender bir onurdur.