Tasos Livaditis

Livaditis 20 Nisan 1922'de Atina'da doğdu ve kentin sıradan mahallelerinde büyüdü; bu mahalleler sonradan şiirini dolduracaktı. Atina Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu, ama savaş ve Alman işgali her şeyi yarıda bıraktı. Kuşağının pek çok genci gibi sol gençlik örgütleri aracılığıyla Direniş'e katıldı ve hayatının büyük bölümünde sola bağlı kaldı.

İç Savaş sırasında tutuklandı ve 1948'den 1951'e kadar Yunan devletinin siyasi muhaliflerini gönderdiği kamplarda tutuldu: Limni adasında, kötü şöhretli “yeniden eğitim” kampı Makronisos'ta ve Yunanların Ai Stratis dediği Agios Efstratios'ta. Orada, sürgün edilmiş başka yazar ve sanatçılar arasında yazmayı sürdürdü; Makronisos'ta Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου kitabının şiirlerine başladı. Serbest bırakıldıktan sonra 1952'de ilk kitabını yayımladı ve gazeteci olarak çalıştı, özellikle sol eğilimli Αυγή gazetesinin şiir eleştirmeni olarak.

1960'lar ve 1970'lerde şiiri değişti. Solun hayal kırıklıkları, 1967–1974 diktatörlüğü ve kendi artan içe dönüklüğü onu daha sessiz, daha kişisel bir sese götürdü; son yıllarında Atina'da mütevazı, neredeyse inzivada bir hayat sürdü. Sonuna kadar yazdı. 30 Ekim 1988'de Atina'da öldü; son elyazmaları ölümünden sonra yayımlandı.

Livaditis'in eseri iki döneme ayrılır. Μάχη στην άκρη της νύχτας (Gecenin Kıyısında Savaş, 1952) ve Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου (Dünyanın Kavşaklarında Rüzgâr Esiyor, 1953) ile başlayıp Καντάτα (Kantat, 1960) ile süren ilk şiirler, yoldaşlar ve yoksullar için yazılmış, daha iyi bir dünyaya dair umutla dolu, uzun ve retorik mücadele şiirleridir. Sürgünden, İç Savaş'ın ölülerinden, annelerden ve işçilerden, yüksek sesle okunmak için yazılmış tutkulu, açık bir sesle söz ederler.

Şarkı sözleri de aynı dünyaya aittir. Mikis Theodorakis ile birlikte, Pire'nin gecekondu mahallesinde evi yıkılan yoksul bir ailenin şarkısı Δραπετσώνα'yı ve Συνοικία το όνειρο (Düş Mahallesi, 1961) filminde söylenen Βρέχει στη φτωχογειτονιά (Yoksul Mahallede Yağmur Yağıyor) şarkısını yazdı. Grigoris Bithikotsis'in seslendirdiği Δραπετσώνα, 1960'ların bir klasiği oldu.

Νυχτερινός επισκέπτης (Gece Ziyaretçisi, 1972) ile başlayarak, özellikle de Βιολέτες για μια εποχή (Bir Çağ İçin Menekşeler, 1985) ve Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα (Büyük Düşler İçin Küçük Kitap, 1987) kitaplarında, neredeyse mesel gibi kısa düzyazı şiirler yazdı. Yalnız bir adam gece kentin içinden geçer, Tanrı'yla, ölülerle, kendi çocukluğuyla konuşur; sıradan nesneler, bir sandalye, bir lamba, bir palto, tuhaf ve sevecen bir hâl alır. Ton melankoliktir ama merhametle ve sessiz, beklenmedik bir mizahla doludur. Pek çok eleştirmenin en iyileri saydığı bu kitaplar onu yirminci yüzyılın sonlarının en sevilen Yunan şairlerinden biri yaptı.

Livaditis bugün en çok paylaşılan Yunan şairlerinden biridir: son dönem düzyazı şiirlerinden kısa bölümler sosyal medyada, okul defterlerinde ve afişlerde sürekli dolaşır, çoğu zaman da hiç bütün bir şiir kitabı okumamış insanlar arasında. Toplu şiirleri hep baskıdadır. Δραπετσώνα ve Βρέχει στη φτωχογειτονιά hem özgün kayıtlarıyla hem de genç şarkıcıların yorumlarıyla hâlâ söylenir. Bir öğrenci Δραπετσώνα'yı dinleyip onun basit, dokunaklı öyküsünü izleyebilir, sonra Βιολέτες για μια εποχή kitabını açıp günde yalnızca bir kısa şiir okuyabilir: cümleler açık, imgeler somuttur ve her parça yalnızca birkaç satırdır.

• Daha tek bir kitap yayımlamadan üç adada, Limni, Makronisos ve Ai Stratis'te kamplarda tutuldu.
• İlk şiirleri siyasi toplantılarda yüksek sesle okunurdu; son şiirleri gece yalnızken okunur.
• Δραπετσώνα şarkısı, barakası yetkililer tarafından yıkılan bir ailenin öyküsünü anlatır.
• Son şiirlerinden bazıları ancak 1988'deki ölümünden sonra yayımlandı.