Tatiana Gritsi-Milliex

Tatiana Gritsi Ekim 1920’de Atina’da doğdu; Ulusal Kitap Merkezi’nin (EKEBI) Yunan Yazarlar Arşivi doğum yerini Thisio semti olarak gösterir. Ortaöğretimi evde aldığı derslerle bitirdi ve kısa bir süre dansla uğraştı. 1942’de Atina Üniversitesi’ne kaydoldu, ama kısa sürede bırakıp Atina Fransız Enstitüsü’nde Fransızca ve Yunan Konservatuvarı’nda şan öğrendi. Enstitü’de Fransız bilgin ve Yunansever Roger Milliex ile tanıştı ve onunla evlendi; iki çocukları oldu. Alman işgali sırasında Ulusal Kurtuluş Cephesi’ne (EAM) katıldı ve Yunan Kızılhaçı’nda gönüllü çalıştı.

1945’ten 1975’e kadar, arada Yunanistan’a dönerek, çoğunlukla yurt dışında yaşadı. Paris’te (1945–1946) Louvre’da sanat tarihi derslerine katıldı ve uluslararası bir kadın kongresinde Direniş’teki Yunan kadınlarını anlattı. 1947–1959 arasında Atina’ya dönerek Küçük Asya Araştırmaları Merkezi’nde çalıştı, resim sergilerine katıldı ve düzenli olarak yazdı. Çift daha sonra Kıbrıs’ta (1959–1971) yaşadı; o, adanın kültürel yaşamını destekledi. Ardından Cenova’ya geçtiler. Papadopoulos diktatörlüğü onu Yunan vatandaşlığından çıkardı. 1974’ten sonra Yunan kamu radyosu ve ERT2 için çalıştı, Avgi ve Kyriakatiki Eleftherotypia gibi gazetelere eleştiri yazdı ve Stegi Kalon Technon kai Grammaton’a başkanlık etti (1981–1986). Şubat 2005’te Atina’da öldü.

Edebiyata ilk kez 1945’te Ελεύθερα Γράμματα (Özgür Edebiyat) dergisinde öyküleriyle çıktı. İşgal sırasında Vercors’un Le Silence de la mer adlı eserinin Yunanca çevirisini gizlice dolaştırmıştı; çeviri 1945’te resmî olarak Η σιωπή της θάλασσας (Denizin Sessizliği) adıyla yayımlandı. Πλατεία Θησείου (1947), düzenli olarak çıkan kitaplardan oluşan bir dizinin başlangıcıydı: aralarında Ημερολόγιο (Günlük, 1952), Σε πρώτο πρόσωπο (Birinci Tekil Şahısla, 1958) ve adı Vahiy Kitabı’ndan alıntı olan …Και ιδού ίππος χλωρός… (1963) vardır. Kathimerini’nin 2005 tarihli ölüm yazısına göre ilk kitapları çocukluk anılarından ve yakınlarının deneyimlerinden örülmüştü.

Σπαράγματα (Parçalar, 1973), arşivinin diktatörlük döneminde el konulmaktan kurtulan bir bölümünü yayımladı; Χρονικό ενός εφιάλτη (Bir Kâbusun Güncesi, 1986) ise 1966–1974 yıllarına döndü. EKEBI arşivi düzyazısını ruhsal süreçlere odaklanan, gevşek yapılı, şiirsel bir dil taşıyan ve hayal gücü, bellek ve iç zamanın güçlü biçimde yer aldığı bir düzyazı olarak tanımlar. Lisenin son sınıfı için hazırlanan Yunan okul antolojisi ilk eserlerini İşgal ve Direniş edebiyatına yerleştirir ve sonraki kitaplarının modern Fransız romanının etkisiyle yerleşik biçimlerden uzaklaştığını belirtir. Başta Fransızcadan olmak üzere çeviriler de yaptı; bazı tiyatro çevirileri Yunan topluluklarınca sahnelendi. Ödülleri arasında öykü ve roman dallarında devlet ödülleri, On İkiler Ödülü ve Atina Akademisi’nin bir ödülü vardır.

İlk kez 1961’de Επιθεώρηση Τέχνης dergisinde yayımlanan Μια ιστορία της αντίστασης (Bir Direniş Öyküsü) adlı güncesi, lisenin son sınıfına ait Yunan edebiyat ders kitabında yer alır; bu yüzden pek çok Yunan öğrenci onu orada tanır. 2000’de ERT’nin Αντ’ αυτού dizisi ona bir bölüm ayırdı; bu bölümde tarihçi Eleni Glykatzi-Arveler ondan söz etti. Bir öğrenci olarak bir olay örgüsünden değil, bir yerden başlayın: bu sayfadaki Thisio Meydanı fotoğrafına bakın ve στην πλατεία (meydanda) ile από την πλατεία (meydandan) kullanarak modern Yunanca kısa bir güzergâh anlatın; örneğin Από την πλατεία φαίνεται η Ακρόπολη (Meydandan Akropolis görünüyor). Sonra bir arkadaşınızın cümlesini Μου είπε ότι… (Bana … dedi) ile aktarın.

• İlk kitabı Πλατεία Θησείου (1947), EKEBI’nin doğum yeri olarak kaydettiği Atina semtinin adını taşır.
• 1964’te Kıbrıs’tan yazdığı bir mektupta romancı Stratis Tsirkas’a adadaki çatışmaların sonsuza dek sürmemesini umduğunu yazdı.
• Yunan askerî diktatörlüğü onu Yunan vatandaşlığından çıkardı; 1974’ten sonra Yunanistan’a döndü.
• Atina’daki Yazarlar Derneği’nin (Εταιρεία Συγγραφέων) kurucu üyesiydi.