Pandelis Prevelakis

Prevelakis 3 Mart 1909'da Resmo'da doğdu (o sırada Girit'te kullanılan eski takvime göre 18 Şubat); Girit o zaman hâlâ padişahın sözde egemenliği altında özerk bir devletti. Rum Hristiyanlarla Giritli Müslümanların yan yana yaşadığı bir kentte büyüdü; ta ki 1923 nüfus mübadelesi Müslümanları Türkiye'ye gönderene dek. Atina ve Paris'te okudu ve 1926'da, henüz çok gençken, kendisinden yirmi altı yaş büyük Nikos Kazancakis ile tanıştı. Bu karşılaşma, Kazancakis'in 1957'deki ölümüne kadar süren bir dostluğa dönüştü: birlikte yolculuk ettiler ve Kazancakis ona eseri, kuşkuları, eleştirmenlerle ve Kilise'yle mücadeleleri üzerine yüzlerce mektup yazdı.

Prevelakis sanat tarihçisi oldu; Girit ve İtalya'da El Greco üzerine yazdığı doktora tezi 1935'te Selanik Üniversitesi tarafından kabul edildi. 1939'dan itibaren Atina Güzel Sanatlar Okulu'nda sanat tarihi öğretti. Öğretmenliğin yanı sıra 1930'lardan 1970'lere kadar romanlar, oyunlar, şiirler ve denemeler yayımladı. 1977'de Atina Akademisi'nin asıl üyeliğine seçildi. Kazancakis'in ölümünden sonra onun hatırasının bekçisi oldu; eseri üzerine incelemeler ve mektuplarının büyük derlemesini yayımladı. 15 Mart 1986'da Atina'nın kuzeyindeki Ekali'deki evinde öldü.

Το χρονικό μιας πολιτείας (Bir Kentin Vakayinamesi, 1938) Resmo üzerine kısa, lirik bir kitaptır: Venedik limanı ve kalesi, Türk mahalleleri, zanaatları ve tipleri ve Müslümanların gidişiyle gelen karma bir toplumun yavaş sonu. Yarı anı, yarı vakayiname olan, sevgi ve ironiyle yazılmış bu kitap, hâlâ onun en sevilen eseridir.

Daha büyük projeleri iki üçlemedir. Το δέντρο (Ağaç, 1948), Η πρώτη λευτεριά (İlk Özgürlük, 1949) ve Η πολιτεία (Kent, 1950) kitaplarından oluşan Ο Κρητικός (Giritli), Giritli bir aileyi ve adasını on dokuzuncu yüzyılın ayaklanmalarından Yunanistan'la birleşmeye kadar izler. Οι δρόμοι της δημιουργίας (Yaratılışın Yolları) Ο ήλιος του θανάτου (Ölümün Güneşi, 1959) ile başlar: 1910'ların savaşları sırasında bir Girit köyünde halasının yanında büyüyen öksüz bir oğlanın öyküsü, yas, toprak ve bir yazarın ilk kıpırtıları üzerine bir kitap; seri Η κεφαλή της Μέδουσας (Medusa'nın Başı, 1963) ve Ο άρτος των αγγέλων (Meleklerin Ekmeği, 1966) ile sürer. Üslubu klasik ve ölçülüdür, konusu neredeyse her zaman Girit'tir. Kurmaca dışı eserleri arasında Kazancakis üzerine kitapları ve Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη (Kazancakis'in Prevelakis'e Dört Yüz Mektubu, 1965) basımı, Kazancakis üzerine çalışan herkes için temel okumalardır.

Resmo'da Prevelakis kentin yazarıdır. Bir Kentin Vakayinamesi orada neredeyse eski kentin rehberi gibi okunur; ziyaretçiler Venedik limanından Fortezza'ya ve onun anlattığı eski mahallelerin içinden yürüyebilir. Pek az Yunan kenti kendi çocuklarından biri tarafından bu kadar sevgiyle anlatılmıştır. Kazancakis okurları için vazgeçilmezdir: yayımladığı mektuplar, yaşça büyük yazarın hayatına ve eserine açılan en iyi penceredir. İyi bir öneri: Το χρονικό μιας πολιτείας kitabının ilk sayfalarını Yunanca okuyun, sonra Resmo'nun eski kentinde yürüyün, ya da onu haritada inceleyin, ve adını verdiği yerleri bulun.

• Kazancakis ile 1926'da, on yedi yaşındayken tanıştı ve Kazancakis 1957'de ölene kadar onun dostu kaldı.
• Kazancakis ona yüzlerce mektup yazdı; Prevelakis bunların dört yüzünü 1965'te yayımladı.
• Romancılığın yanı sıra El Greco üzerine yazan ve Atina Güzel Sanatlar Okulu'nda ders veren bir sanat tarihçisiydi.
• 1977'de Atina Akademisi'ne seçildi.