Konstantinos Parthenis

Parthenis 10 Mayıs 1878'de Mısır'da, İskenderiye'nin varlıklı Rum topluluğunda doğdu. 1895'ten 1903'e kadar Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'nde resim okudu; kent o sırada Gustav Klimt'in Secession hareketiyle ve onun süslemeye, düz yüzeylere ve simgesel figürlere olan sevgisiyle canlanmıştı. 1903'te Atina'ya geldi, ama orada Yunan sanatına hâlâ Gizis ve Litras gibi Münih'te yetişmiş ressamların gerçekçiliği egemendi ve eserleri tuhaf karşılandı.

1909 dolaylarında Paris'e gitti; orada post-empresyonistleri ve Nabi grubunun ressamlarını keşfetti, paleti daha açık ve daha özgür bir hâl aldı. Yunanistan'a dönünce birkaç yıl Korfu'da yaşadı, adanın zeytinliklerini ve kıyılarını resmetti; 1917'de de modern bir Yunan sanatı isteyen sanatçıları bir araya getiren Τέχνη (Sanat) grubunun kurucuları arasında yer aldı.

Atina Güzel Sanatlar Okulu'na profesör olarak atanması başlı başına bir mücadeleydi: 1923'teki ilk başvurusu reddedildi ve ancak 1929'da özel bir yasayla atandı; yaklaşık yirmi yıl boyunca atölyesi, 1930'lar Kuşağı'nın genç modernistlerinin resim yapmayı öğrendiği yer oldu. 1947'de Okul'dan istifa ettikten sonra giderek artan bir yalnızlık içinde yaşadı; son yıllarında felçli ve yoksul olarak 25 Temmuz 1967'de Atina'da öldü.

Bir Parthenis tablosu hemen tanınır. Figürler uzun ve incedir, dış hatlar sağlam, akıcı bir çizgiyle çizilmiştir, renkler soluktur, gümüşi maviler, pembeler ve aşı boyaları, ve her şey içeriden aydınlanmış gibidir. Mekân, bir Bizans ikonasında ya da bir freskte olduğu gibi düzleştirilmiştir ve insan bedeni ağırlığını yitirir. Viyana'dan ve Paris'ten fikirler aldı, ama bunları özünde Yunan saydığı şeylerle karıştırdı: Ege'nin berrak ışığı, antik heykelin dinginliği ve Bizans resminin maneviyatı.

Konuları çok çeşitlidir. Ευαγγελισμός (Müjde, y. 1910–1911) gibi dinsel eserler, Korfu ve Attika manzaraları ve mitolojik sahneler vardır; özellikle de düş gibi, dans eden bir dünyada Ηρακλής (Herakles) tabloları; Ο Ηρακλής μάχεται με τις Αμαζόνες (Herakles Amazonlarla Savaşıyor) 1937 Paris Uluslararası Sergisi'nde altın madalya kazandı. En ünlü tablosu Η Αποθέωση του Αθανασίου Διάκου (Athanasios Diakos'un Göğe Yükselişi, 1933'te tamamlandı), 1821'in kahramanını şişe geçirilmiş bir şehit olarak değil, simgesel varlıklarla çevrili, göğe yükselen ışıltılı bir figür olarak gösterir.

Parthenis'i bir öykü anlatmaktan çok uyum ve manevi bir ışık yaratmak ilgilendiriyordu; onu bu kadar önemli kılan da buydu: bir Yunan ressamın Yunan olmaktan vazgeçmeden modern olabileceğini gösterdi.

Parthenis'i tanımanın en iyi yeri, birçoğu kızı Sofia tarafından bağışlanmış geniş bir eser grubuna sahip olan Atina Ulusal Galerisi'dir; Athanasios Diakos'un Göğe Yükselişi ise onlarca yıl bankacı Spiros Loverdos'un koleksiyonunda kaldı ve 2021'de Paris'te açık artırmayla satıldı. Yunan sanat tarihleri onu Yunan modernizminin başlangıç noktası sayar; aralarında Yannis Tsarouhis ve Nikos Engonopulos'un da bulunduğu 1930'lar Kuşağı ressamları, Güzel Sanatlar Okulu'ndaki atölyesinde okudu. Manzaralarından birine Litras ya da Gizis'in gerçekçi bir tablosunun yanında bakın; yirminci yüzyılda Yunan sanatında neyin değiştiğini bir anda göreceksiniz.

• Şair Kavafis gibi İskenderiye'de doğdu ve Klimt'in ve Secession'un döneminde Viyana'da eğitim gördü.
• Güzel Sanatlar Okulu'nda kürsü için yaptığı ilk başvuru 1923'te reddedildi; 1929'da ancak özel bir yasayla atandı.
• Yirminci yüzyılın en tanınmış Yunan ressamlarından ikisi, Tsarouhis ve Engonopulos, onun öğrencileriydi; Moralis de atölyesinde birkaç ay geçirdi.