Yannis Moralis

Moralis 23 Nisan 1916'da Epir bölgesindeki Arta'da doğdu. Henüz on beş yaşındayken, 1931'de, Atina Güzel Sanatlar Okulu'na girdi; burada kısa bir süre Konstantinos Parthenis'le, ardından Umberto Argyros'la çalıştı ve gravürü, daha sonra «bir baba, bir öğretmen ve bir dost» diye andığı Giannis Kefallinos'un atölyesinde öğrendi. 1936'da mezun oldu ve ertesi yıl Atina Akademisi'nin bursu onu önce Roma'ya, sonra Paris'e götürdü; orada başka şeylerin yanı sıra mozaik çalıştı. İkinci Dünya Savaşı onu Yunanistan'a geri getirdi.

O, Ghika, Tsarouchis, Seferis ve Elytis gibi hem modern hem de derinden Yunan bir sanat arayan sanatçı ve yazarların oluşturduğu «1930'lar kuşağı»na aittir. 1947'de Güzel Sanatlar Okulu'na öğretim üyesi seçildi, 1957'de profesör oldu ve 1983'e kadar orada ders vererek Yunan ressam kuşaklarını yetiştirdi. 1958'de Tsarouchis ve heykeltıraş Lazaros Sochos ile birlikte Venedik Bienali'nde Yunanistan'ı temsil etti. 1965'te Anka Nişanı'nı, 1979'da Atina Akademisi Sanat Ödülü'nü aldı; 1988'de Ulusal Galeri'de büyük bir retrospektif sergisi açıldı ve o yıl galeriye çok sayıda eser bağışladı. Uzun ömrünün neredeyse sonuna kadar resim yaptı ve 20 Aralık 2009'da, doksan üç yaşında Atina'da öldü.

Moralis, yumuşak renklerle portre ve figürlerden oluşan duyarlı, gerçekçi bir resimle başladı. 1950'lerden itibaren sanatı giderek daha geometrik hale geldi: bedenler eğrilere ve düzlemlere, yüzler ovallere, renk ise okr, beyaz, toprak kırmızısı ve mavinin düz, sıcak alanlarına dönüşür. Konuları az ve sabittir: genç kadınlar, âşıklar, çıplak, deniz, Yunan ışığı. Figürler hem modern hem antiktir; arkaik heykelin dinginliğini ve Kerameikos'un mezar stellerini hatırlatır.

Antik mezar sanatıyla bu bağ en açık biçimde, ölüm ve veda üzerine 1963'te sergilenen ve başyapıtları arasında sayılan bir resim dizisi olan Επιτύμβια (Mezar Kompozisyonları) eserlerinde görülür; daha sonra bunları Ulusal Galeri'ye bağışladı. Moralis anıtsal ölçekte de çalıştı: 1960'ların başında açılan Atina Hilton'u için cepheleri kaplayan dev kazıma mermer kompozisyonları tasarladı. Dans ve tiyatro için dekor ve kostümler hazırladı: Manos Hadjidakis'in müziğiyle Έξι λαϊκές ζωγραφιές (Altı Halk Resmi, 1951) balesinden Aiskhylos'un Ικέτιδες (Yakaranlar, Ulusal Tiyatro, Epidavros, 1964) oyununa ve Karolos Koun'un 1968'de Londra'daki Aldwych Theatre'da sahnelediği Οιδίπους Τύραννος (Kral Oidipus) yapımına kadar. Ayrıca Ikaros yayınevi için kuşağının şairleri Seferis ve Elytis'in kitaplarını resimledi; çizimleri şiirlerle aynı berraklığı paylaşır.

Atina'da Vasilissis Sofias Bulvarı'nda yürüyen herkes Moralis'in eserini görebilir: Hilton'un oyma mermer cephesi kentin simgelerinden biridir. Ulusal Galeri'de Επιτύμβια ve daha birçok resim kalıcı koleksiyonda yer alır; eserleri birçok Yunan kamu ve özel koleksiyonunda bulunur. Geometrik âşıkları kitap kapaklarında, afişlerde ve okul sanat kitaplarında görünür; resimlediği Elytis ve Seferis baskıları hâlâ satılmaktadır. Birçok Yunanlı için onun sıcak okr tonları ve sakin yüzleri düpedüz «Yunanistan» gibi görünür; resimlerinden birini Yunanca anlatmayı deneyin: renkler, biçimler, duygular.

• Atina Güzel Sanatlar Okulu'na on beş yaşında, 1931'de girdi.
• Aynı okulda otuz beş yılı aşkın süre, 1947'den 1983'e kadar ders verdi.
• Atina Hilton'unun cephelerindeki mermer kompozisyonlar onun tasarımıydı ve 1959'da sipariş edildi.
• 1958 Venedik Bienali'nde Yannis Tsarouchis ile birlikte Yunanistan'ı temsil etti.