Dimitri Mitropoulos

Mitropoulos 1896'da Atina'da derinden dindar bir ailede doğdu; çocukken keşiş olmayı bile düşündü ve yoksulluk ve hizmetten oluşan manastır ideali ömrü boyunca onunla kaldı. Atina Konservatuvarı'nda piyano ve kompozisyon okudu; Mayıs 1919'da Maeterlinck'ten uyarlanan operası Soeur Béatrice orada sahnelendi. 1920'de eğitim için önce Brüksel'e, sonra Berlin'e gitti; Berlin'de besteci ve piyanist Ferruccio Busoni ile çalıştı ve Berlin Devlet Operası'nda şef yardımcısı oldu.

1920'lerin ortasında Atina'ya döndüğünde Konservatuvar orkestrasının şefi oldu. Uluslararası çıkışı 1930'da Berlin'de geldi: Prokofiev'in Üçüncü Piyano Konçertosu'nun solisti çekilince Mitropoulos piyano partisini çaldı ve Berlin Filarmoni'yi klavyenin başından yönetti. Bunu tüm Avrupa'dan, ardından Amerika'dan davetler izledi. 1937'de Minneapolis Senfoni Orkestrası'nın müzik direktörü oldu ve 1949'a kadar onu yönetti; 1946'da Amerikan vatandaşı oldu. 1949'da New York Filarmoni'ye geçti; önce görevi Leopold Stokowski ile paylaştı, sonra 1951'den 1957'ye kadar tek müzik direktörü oldu; yerine, gençliğinde cesaretlendirdiği Leonard Bernstein geçti. 1954'ten itibaren Metropolitan Operası'nda da düzenli olarak yönetti. 1952 ve 1959'daki kalp krizlerinden sonra çalışmayı sürdürdü ve 2 Kasım 1960'ta Milano'daki La Scala'da Mahler'in Üçüncü Senfonisi'nin provası sırasında yığılıp öldü.

Mitropoulos olağanüstü yoğunlukta bir şefti. Baget kullanmadan çıplak elleriyle yönetirdi ve bütün bedeni işe katılırdı: müzisyenler ve eleştirmenler hareketlerini pençeleyen, titreyen, neredeyse sesle güreşen hareketler olarak anlattı. Belleği efsaneydi. Devasa ve karmaşık partisyonları, senfonileri ve operaların tamamını ezberler, provaları notasız yönetir, orkestraya sayfa ve ölçü numaralarını ezberden söylerdi.

Repertuvarı üslubu kadar cesurdu. Amerikan dinleyicisinin çoğunlukla klasikleri istediği bir dönemde kendi yüzyılının müziği için savaştı: Schoenberg, Berg, Krenek, Prokofiev ve hepsinden çok, senfonileri o zaman nadiren çalınan ve yeniden gündeme gelmesine yardım ettiği Mahler. Berg'in Wozzeck operasını 1951'de New York'ta konser biçiminde yorumlaması bir dönüm noktasıydı. Metropolitan Operası'nda 1958'de Samuel Barber'ın Vanessa operasının dünya prömiyerini, ayrıca Verdi, Puccini ve Strauss eserlerini yönetti. Gençliğinde Yunan halk müziğinden ve modernizmden etkilenen bir üslupla beste de yapmıştı, ama kendini şefliğe adamak için besteciliği bıraktı. Kürsü dışında sade yaşar, kazandığının büyük kısmını başkalarına verirdi. Döneminin birçok müzisyeni için sanatı bir kariyer değil, bir çağrı olarak yaşamanın örneğiydi.

Atina'da Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Atina Konser Salonu Megaron) içinde onun adını taşıyan bir salon vardır, Αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος»; burada sezon boyunca konserler verilir, yani kelimenin tam anlamıyla onun adına bir konsere gidebilirsiniz. Mitropoulos'un New York Filarmoni ve Metropolitan Operası ile yaptığı kayıtlar hâlâ yeniden yayımlanır ve internette kolayca bulunur. Yunan radyosu ve konser dernekleri yıldönümlerini düzenli olarak anar. Bir öğrenci için kariyerinin kelimeleri, herhangi bir Yunanca konser programının kelimeleridir: ο μαέστρος, η ορχήστρα, η συμφωνία, η πρόβα.

• 1930'da Prokofiev'in Üçüncü Piyano Konçertosu'nun solo partisini çaldı ve aynı anda Berlin Filarmoni'yi yönetti.
• Baget kullanmadan ve çok sık partisyonsuz yönetirdi.
• 2 Kasım 1960'ta La Scala'da Mahler'in Üçüncü Senfonisi'nin provası sırasında öldü.
• Erken dönemde cesaretlendirdiği Leonard Bernstein, New York Filarmoni'de onun yerine geçti.