Giorgos Zongolopoulos

Giorgos Zongolopoulos, internationaal ook George of Georgios Zongolopoulos genoemd, werd in 1903 in Athene geboren. Van 1924 tot 1930 studeerde hij beeldhouwkunst bij Thomas Thomopoulos aan de Atheense kunstacademie. Daarna werkte hij op de architectuurafdeling van het ministerie van Onderwijs, waar hij scholen en andere gebouwen ontwierp. Architectuur hielp de relatie tussen kunstwerk en omgeving tot een blijvend aandachtspunt te maken.

In 1936 trouwde hij met schilderes Eleni Paschalidou-Zongolopoulou. Ze deelden een lang kunstenaarsleven en ateliers in Griekenland en Parijs. Een beurs van de Franse regering bracht hem in 1949 naar het Parijse atelier van Marcel Gimond. Studie in Italië begin jaren vijftig verdiepte zijn kennis van bronsgieten en historische beeldhouwkunst. Internationale tentoonstellingen maakten zijn veranderende werk bekend bij publiek buiten Griekenland.

Hij ging geleidelijk van herkenbare menselijke figuren naar vereenvoudigde, abstracte constructies. Metaal, lege ruimte, water en beweging vergrootten de mogelijkheden van een beeld. Openbare opdrachten brachten deze zoektocht naar plekken waar mensen dagelijks langskomen. In 2004 richtte hij zijn Stichting op; datzelfde jaar overleed hij. De Stichting bewaart het werk van beide kunstenaars in hun voormalige huis en atelier in Psychiko bij Athene en documenteert de tekeningen, modellen en praktische beslissingen achter zijn openbare beelden.

Het bronzen portret Ο ζωγράφος Μίμης Βιτσώρης (De schilder Mimis Vitsoris, 1934) in de Nationale Galerie toont zijn vroege aandacht voor het menselijke gezicht. Het Μνημείο Ζαλόγγου (Zalongo-monument), onthuld in 1961, herdenkt de vrouwen van Souli met verbonden, vereenvoudigde figuren in witte steen. Schaal en omtrek werden samen met architect Patroklos Karantinos afgestemd op het berglandschap.

Zijn Γλυπτό ΔΕΘ (Beeld voor de Internationale Jaarbeurs van Thessaloniki, 1966) brengt abstracte metaalvormen naar de stad. In Ομπρέλες (Paraplu’s) verandert het vertrouwde scherm in een raamwerk in plaats van regenbeschutting. Door de lijnen van de waterkantinstallatie uit 1997 kijk je naar zee en lucht. Licht en gezichtspunt veranderen de relatie tussen het beeld en zijn omgeving.

Elders zorgt water voor werkelijke beweging: het hydrokinetische Πεντάκυκλο (Vijf cirkels, 2001) op het Atheense Omoniaplein gebruikt water om de metalen cirkels te bewegen. Ook de museuminstallatie Paraplu’s onderzocht beweging door water. Deze werken laten zien waarom materiaal, mechanisme en locatie samen moeten worden bekeken. Een openbaar beeld kan een uitzicht ordenen, schaduw werpen of een veranderlijk ritme toevoegen aan een vertrouwde stadsroute.

Open de historische stichtingspagina ΟΜΠΡΕΛΕΣ, 12.01.1997 (Paraplu’s, 12 januari 1997) en bekijk de foto van de waterkant. Beschrijf drie dingen met μπροστά, πίσω en ανάμεσα: wat staat voor, achter of tussen de metaalvormen? Schrijf op wat vanuit dat standpunt zichtbaar is, ook een schaduw als je die ziet.

Verander daarna μία ψηλή ομπρέλα in πολλές ψηλές ομπρέλες en let op hoe het bijvoeglijk naamwoord het zelfstandig naamwoord naar het meervoud volgt. De aangepaste Griekse tekst geeft een voorbeeld. De oefening verbindt alledaagse woorden met Zongolopoulos’ belangstelling voor open ruimte: de tussenruimten en de zee achter de vormen zijn even nuttig om te beschrijven als het metaal.

• Hij ontwierp scholen voordat hij zich op beeldhouwkunst richtte.
• 1961 is het jaar van de onthulling van het Zalongo-monument; de bouw duurde van 1954 tot 1960.
• De Stichting bewaart zowel zijn werk als dat van schilderes Eleni Paschalidou-Zongolopoulou.