Elli Lambeti

Lindi me emrin Elli Loukou më 13 prill 1926 në Vilia, një fshat malor në Atikën perëndimore, dhe u rrit në Athinë. Më 1941, në moshën pesëmbëdhjetë vjeçare, nuk e kaloi provimin e pranimit në shkollën e dramës të Teatrit Kombëtar, por me ndihmën e xhaxhait të saj, aktorit Stamatis Loukos, u pranua në shkollën e re të dramës të aktores së madhe Marika Kotopouli. Mori emrin skenik Lambeti, që ia sugjeroi xhaxhai, dhe shpejt pati role kryesore në teatrot tregtare të Athinës.

Më 1952 krijoi një trupë teatrale me Giorgos Pappasin dhe aktorin Dimitris Horn, partnerin e saj në skenë dhe, nga 1953 deri më 1959, në jetë; së bashku u bënë çifti më i admiruar i skenës athinase, duke luajtur dramë moderne evropiane e amerikane, si dhe pjesë greke. Në të njëjtën kohë e zbuloi kinemaja. Mihalis Kakojanis e zgjodhi për filmin e tij të parë, Κυριακάτικο ξύπνημα (Zgjimi i së dielës, 1954), e më pas për Το κορίτσι με τα μαύρα (Vajza me të zeza, 1956) dhe Το τελευταίο ψέμα (Gënjeshtra e fundit, 1958). Në vitet 1960 dhe 1970 punoi kryesisht në teatër dhe doli më rrallë në ekran. U sëmur nga kanceri dhe vdiq në Nju Jork më 3 shtator 1983, në moshën pesëdhjetë e shtatë vjeçare.

Arti i Lambetit ishte përmbajtja. Loja skenike greke e kohës ishte e zhurmshme dhe pompoze; ajo fliste me zë të ulët, lëvizte pak dhe e linte kamerën t'i gjente fytyrën. Kritikët e krahasonin me aktoret e mëdha të kinemasë evropiane, dhe për një brez të tërë ajo ishte thjesht «η Λαμπέτη» (Lambeti).

Κυριακάτικο ξύπνημα (Zgjimi i së dielës, 1954) është një komedi e lehtë për një biletë lotarie të humbur që fiton, dhe për jetët që i përmbys. Η κάλπικη λίρα (Monedha e rreme, 1955) e Giorgos Tzavellasit, një film me disa episode që ndjekin një sovran ari të rremë nëpër Athinë, i dha asaj dhe Hornit një nga historitë e tij. Το κορίτσι με τα μαύρα (Vajza me të zeza, 1956), i xhiruar në ishullin Hidra, është kryevepra e saj: luan Marinën, një vajzë të re e të druajtur në zi, të përqeshur nga thashethemet e një ishulli të vogël, që bie në dashuri me një vizitor nga Athina. Filmi ishte në konkurrim në festivalin e Kanës më 1956 dhe i bëri të njohur jashtë vendit si Lambetin, ashtu edhe Kakojanisin. Në Το τελευταίο ψέμα (Gënjeshtra e fundit, 1958) ajo është vajza e një familjeje borgjeze athinase që ka humbur paratë, por ruan dukjen, dhe shtyhet drejt një martese të pasur. Në të tre filmat ajo i jep fytyrë gruas greke të viteve 1950, të zënë mes rregullave të vjetra dhe shpresave të reja.

Lambeti mbetet ende modeli i aktores greke të filmit. Tre filmat e saj me Kakojanisin janë klasikë të restauruar, që shfaqen në televizionin grek dhe në retrospektiva kinematografike, dhe Vajza me të zeza është ai me të cilin duhet nisur: shtëpitë e bardha dhe porti i Hidrës bardh e zi, dhe një histori dashurie që një nxënës mund ta ndjekë me titra. Shkollat e dramës në Athinë ende flasin për stilin e saj natyral, dhe njerëzit e teatrit e përdorin emrin e saj për një aktore me ndjeshmëri të rrallë. Nëse shkoni në Hidra, ngjituni nga porti nëpër rrugicat ku u xhirua filmi.

• Lambeti ishte emër skenik; ajo lindi si Elli Loukou.
• Të tre filmat e saj më të njohur i drejtoi Mihalis Kakojanis, vite para filmit të tij Zorba Greku.
• Vajza me të zeza u xhirua në Hidra, kur ishulli ishte ende një vend i qetë, para turizmit.
• Për vite me radhë ajo dhe Dimitris Horn drejtuan trupën e tyre teatrale në Athinë.