Stelios Kazanxhidis

Kazanxhidis lindi më 29 gusht 1931 në Nea Ionia, një lagje refugjatësh e Athinës e ndërtuar për grekët e dëbuar nga Azia e Vogël në vitin 1922. Familja e tij ishte e varfër, e humbi të atin që fëmijë dhe e la herët shkollën për të bërë çfarëdo pune që gjente. Këndonte për punëtorët rreth tij, mësoi vetë kitarën dhe në fillim të viteve 1950 nisi të incizonte disqe.

Nga fundi i dekadës ishte këngëtari më popullor i Greqisë. Kompozitorët e mëdhenj të laikos dhe rebetikos, mes tyre Vasilis Cicanis, shkruanin për të, dhe nga fundi i viteve 1950 këndoi në një duet të famshëm me të renë Marinela, me të cilën u martua në vitin 1964; u ndanë në vitin 1966. Disqet shiteshin në sasi të mëdha dhe klubet e natës ku këndonte mbusheshin çdo mbrëmje.

Pastaj, në mesin e viteve 1960, në kulmin e famës, pushoi së kënduari në klubet e natës. Tha se ishte lodhur nga shfrytëzimi i pronarëve të klubeve dhe i shtëpive diskografike, dhe e mbajti fjalën: për pjesën tjetër të jetës pothuajse nuk doli më në skenë dhe e arriti publikun e tij vetëm përmes disqeve. Largësia e bëri legjendën më të madhe. Vdiq nga kanceri më 14 shtator 2001, dhe mijëra njerëz erdhën t'i jepnin lamtumirën.

Kazanxhidis nuk i shkruante këngët e tij; ai u jepte zë. Ai zë ishte i lartë, i fuqishëm dhe plot dhimbje, me një dridhje të lehtë dhe nota të gjata të mbajtura që mund ta heshtnin një sallë të tërë. Këndonte në stilin e quajtur βαριά λαϊκά, këngët popullore «të rënda», zeibekiko dhe hasapiko të ngadalta me buzuki, për tema që njerëzit e thjeshtë i njihnin mirë: një nënë që pret, një dashuri që të ka tradhtuar, një turn në fabrikë, një anije ose një tren që të çon larg.

Tema që e bëri unik ishte ξενιτιά, mërgimi dhe emigracioni. Në vitet 1950 dhe 1960 qindra mijëra grekë i lanë fshatrat e tyre për të punuar në Gjermaninë Perëndimore, në Belgjikë, në Australi dhe në Amerikë, dhe Kazanxhidis u bë këngëtari i tyre. Shumë nga këngët e tij flisnin për valixhen prej kartoni dhe platformën e stacionit, dhe emigrantët i dëgjonin disqet e tij në dhomat me qira për t'u ndier më afër shtëpisë.

Ndër këngët e tij më të njohura janë Μαντουμπάλα (Mandubala), e frymëzuar nga ylli indian i filmit Madhubala, disku i së cilës, rreth vitit 1959, shiti rreth 100 000 kopje, rekord për Greqinë e asaj kohe; Η ζωή μου όλη (Gjithë jeta ime, 1974), nga Akis Panu, të cilën ai e quante të preferuarën e tij; dhe Υπάρχω (Ekzistoj, 1975), me tekst të Pitagorës. Për shumë grekë disqet e tij janë më pak një stil muzikor dhe më shumë pjesë e kujtesës familjare.

Kazanxhidis është ende kudo në Greqi: në radio, në taverna, në dasma dhe në makinat e taksistëve. Një fillim i mirë për nxënësin është Υπάρχω, një këngë e ngadaltë me fjalë të thjeshta, ose çdo incizim i tij me Marinelën nga fillimi i viteve 1960. Shumë grekë të diasporës, nga Shtutgarti deri në Melburn, flasin për këngët e tij si për tingullin e viteve kur familjet e tyre emigruan, dhe fjala ξενιτιά është e vështirë të shpjegohet pa të. Në Nea Ionia, lagjja ku lindi, e kujtojnë si djalin e lagjes që u bë zëri i një populli të tërë, dhe çdo përvjetor i vdekjes së tij sjell homazhe në televizionin dhe radion greke. Këngëtarë të çdo brezi i regjistrojnë sërish këngët e tij.

• Në mesin e viteve 1960, në kulmin e karrierës, hoqi dorë nga këndimi në klubet e natës dhe nuk u kthye më kurrë.
• Ai dhe Marinela kënduan bashkë për vite; u martuan në vitin 1964 dhe u ndanë në vitin 1966.
• Grekët e quajnë «ο Στελάρας», një formë përkëdhelëse e emrit të tij që do të thotë «Steliosi i madh».
• Për emigrantët grekë në Gjermani në vitet 1960, disqet e tij ishin ndër gjërat më të çmuara që merrnin me vete.