Jeta
Angeliki Laiu lindi në Athinë në vitin 1941. Studimet i nisi në Universitetin e Athinës, ku ndër mësuesit e saj ishte bizantinologu Dionisios Zakithinos, dhe më pas i vazhdoi në Shtetet e Bashkuara. Në vitin 1961 mori diplomën BA në Universitetin Brandeis dhe në vitin 1966 doktoraturën në Harvard nën udhëheqjen e Robert Lee Wolff. Disa nga librat e saj të hershëm dolën me emrin Laiou-Thomadakis.
Dha mësim në Harvard, pastaj në Brandeis dhe Rutgers, ku u bë distinguished professor. Në vitet 1978–79 ishte profesoreshë e katedrës Samuel H. Kress në Shkollën Amerikane të Studimeve Klasike në Athinë dhe përgjegjëse për Bibliotekën e saj Gennadius. Në vitin 1981 u kthye në Harvard si profesoreshë e historisë bizantine e katedrës Dumbarton Oaks dhe në vitin 1985 u bë gruaja e parë në krye të departamentit të historisë së Harvardit. Nga viti 1989 deri në 1998 drejtoi Dumbarton Oaks në Uashington, qendrën kërkimore të Harvardit për studimet bizantine.
Në vitin 1998 u bë anëtare e Akademisë së Athinës. Në vitin 2000 u zgjodh në Parlamentin grek dhe për pak kohë ishte zëvendësministre e Jashtme, duke u marrë veçanërisht me marrëdhëniet kulturore dhe intelektuale me Turqinë. Më pas u kthye në mësimdhënie me kohë të plotë në Harvard. Vdiq në Massachusetts më 11 dhjetor 2008 dhe u varros në Greqi.
Veprat
Laiu studioi Perandorinë Bizantine, shtetin mesjetar greqishtfolës me qendër Kostandinopojën, jo vetëm përmes perandorëve dhe luftërave, por edhe përmes jetës ekonomike dhe shoqërore. Libri i saj i parë, Constantinople and the Latins (Kostandinopoja dhe latinët, 1972), lindi nga teza e doktoraturës dhe shqyrtoi politikën e jashtme të Bizantit të vonë, përfshirë marrëdhëniet me Venedikun dhe Gjenovën. Peasant Society in the Late Byzantine Empire (Shoqëria fshatare në Perandorinë e vonë Bizantine, 1977) zbatoi metoda demografike te shoqëria rurale: fshatrat, ekonomitë shtëpiake, familja dhe farefisnia. Libri argumentonte se popullsia fshatare u pakësua në shekujt XIV dhe XV kryesisht për shkak të ndryshimeve të brendshme shoqërore dhe jo të katastrofave.
Martesa, seksualiteti dhe pozita e grave u bënë temë kryesore. Leksionet e saj në Collège de France u bënë libri Mariage, amour et parenté à Byzance (Martesa, dashuria dhe farefisnia në Bizant, 1992). Në Dumbarton Oaks organizoi në vitin 1989 një simpozium për familjen dhe shtëpinë bizantine, dhe me Eleni Glykatzi-Arveler redaktoi studime për migrimet dhe diasporën brenda perandorisë.
Projekti i saj më i madh ishte The Economic History of Byzantium (2002), tre vëllime për prodhimin, qytetet, tregtinë dhe shtetin. Si redaktore e përgjithshme mblodhi specialistë dhe shkroi vetë tetë kapituj. Një botim grek, Οικονομική ιστορία του Βυζαντίου (Historia ekonomike e Bizantit), doli në Athinë në vitin 2006. Me Cécile Morrisson shkroi më pas një sintezë më të shkurtër, The Byzantine Economy (Ekonomia bizantine, 2007).
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Laiu ndihmoi të ndryshojë mënyra si studiohet Bizanti në Greqi dhe jashtë saj: si shoqëri familjesh, fshatrash, tregjesh dhe ligjesh, jo vetëm perandorësh. Historia e saj e madhe ekonomike ekziston në anglisht dhe në një botim grek, dhe Dumbarton Oaks i ofron falas në internet vëllimet angleze. Provoni një detyrë të vogël: shikoni titullin grek Οικονομική ιστορία του Βυζαντίου dhe gjeni fjalën për histori (ιστορία) dhe fjalën që vjen nga οικονομία (ekonomi). Pastaj përdorni tekstin grek të kësaj faqeje për të bërë tri fjali të shkurtra tuajat me το σπίτι (shtëpia), η οικογένεια (familja) dhe το εμπόριο (tregtia), për shembull Η οικογένεια μένει σε ένα σπίτι (Familja jeton në një shtëpi). Këto janë fjalitë tona të ushtrimit, jo citime nga librat e saj.
A e dinit?
- Në vitin 1985 u bë gruaja e parë në krye të departamentit të historisë së Harvardit.
- Ishte gruaja e dytë që u bë anëtare e rregullt e Akademisë së Athinës.
- Studimet i nisi në Athinë me bizantinologun Dionisios Zakithinos.
- Vëllimet angleze të The Economic History of Byzantium lexohen falas në internet.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Constantinople and the Latins | Kostandinopoja dhe latinët — politika e jashtme e Bizantit të vonë | 1972 |
| Peasant Society in the Late Byzantine Empire | Shoqëria fshatare në Perandorinë e vonë Bizantine | 1977 |
| Mariage, amour et parenté à Byzance | Martesa, dashuria dhe farefisnia në Bizant — leksione në Collège de France | 1992 |
| The Economic History of Byzantium | Historia ekonomike e Bizantit — tre vëllime, redaktore e përgjithshme | 2002 |
| Οικονομική ιστορία του Βυζαντίου | Historia ekonomike e Bizantit — botim grek, Athinë | 2006 |
| The Byzantine Economy | Ekonomia bizantine — me Cécile Morrisson | 2007 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Είναι κοινά γνωστό ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διήρκεσε πάνω από χίλια χρόνια.
Eínai kiná gnostó óti i Vyzantiní Aftokratoría diírkese páno apó chília chrónia.
Dihet nga të gjithë se Perandoria Bizantine zgjati më shumë se një mijë vjet.
