Agathonas Iakovidis

Agathonas Iakovidis lindi në vitin 1955 në Evangelismos, një fshat pranë Lagkadasit, në veri të Selanikut. Në një intervistë të vitit 2014 shpjegoi se fshatin e prindërve të tij e kishin ndërtuar refugjatë nga Azia e Vogël, të ardhur në vitin 1923; gjyshërit e tij vinin nga zona midis Izmitit dhe Bursës. Këngët e para që dëgjoi ishin melodi nga ajo botë refugjatësh. Filloi të merrej me muzikë rreth vitit 1971 dhe mësoi vetë pothuajse të gjitha veglat me tela të rebetikos: kitarën, baglamanë, udin, buzukin, xhuranë, mandolën dhe mandolinën.

Paraqitja e tij e parë profesionale ishte në vitin 1973 në një klub të vogël muzike në Selanik, dhe që atëherë iu përkushtua rebetikos. Rreth vitit 1977 themeloi Ansamblin Rebetiko të Selanikut, që luante në lokale, jepte koncerte në gjithë Greqinë dhe regjistroi dy albume. Nga viti 1981 deri në 1987 punoi në Athinë me muzikantë si Giorgos Koros dhe Vasilis Soukas, pastaj u kthye të jetonte dhe të punonte në Selanik. Më vonë koncertet e çuan në Evropë, në Shtetet e Bashkuara dhe në Australi.

Në vitin 2013 grupi i ri Koza Mostra e ftoi të këndonte me ta, dhe së bashku përfaqësuan Greqinë në Eurovizion në Malmö. Agathonas vazhdoi të dilte në skenë deri në fund të jetës. Vdiq në Selanik më 5 gusht 2020, në moshën 65 vjeç.

Agathonas ishte njëkohësisht interpretues dhe koleksionist. Mblidhte këngë të botuara në disqe gramafoni prej shellaku nga viti 1885 deri në vitet 1960: rebetiko, por edhe këngë popullore, operetë dhe hite të kohës. Në vitin 2014 vlerësonte se ekzistonin rreth 25 000 disqe të tilla dhe thoshte se i kishte pothuajse të gjitha, të arkivuara në kompjuter sipas kompozitorit, këngëtarit dhe datës së regjistrimit. Këtë koleksion e përdori në emisione radiofonike dhe mbi të gjitha në skenë, ku këndonte rebetiko të njohura krahas këngëve të vjetra që pak njerëz i mbanin mend.

Regjistrimet e tij kanë të njëjtin qëllim. Pas dy albumeve me Ansamblin Rebetiko të Selanikut në 1982 dhe 1983, bëri Τα μπελεντέρια (Ta Belenteria, 1994), me nëntitullin rebetiko të rralla në një regjistrim të ri. Ndër albumet e mëvonshme janë një disk i vitit 1998 me këngëtaren Glykeria, duete rebetiko me Babis Goles dhe një album i vitit 2000 kushtuar kompozitorit Kostas Skarvelis. Si modelin e tij më të madh përmendte Markos Vamvakarisin dhe punoi me muzikantin më të vjetër të rebetikos Roukounas.

I pëlqente gjithashtu të kalonte nga një stil në tjetrin. Regjistroi një këngë me këngëtarin rok Antonis Tourkogiorgis dhe në vitin 2013 këndoi Alcohol Is Free me Koza Mostra, një grup i ri balkan beat. Pavarësisht titullit në anglisht, kënga këndohet në greqisht. Ajo doli e gjashta në finalen e Eurovizionit.

Kur Agathonas vdiq në vitin 2020, muzikantë, gazeta dhe politikanë në gjithë Greqinë i bënë homazhe, dhe u varros me tingujt e rebetikos dhe të një baglamaje. ERT, radiotelevizioni publik grek, ruan në arkivin e tij në internet një emision të vitit 1983, Νέα Πρόσωπα (Fytyra të reja), ku ai dhe Ansambli Rebetiko i Selanikut flasin për rebetikon dhe luajnë veglat e tyre. Provoni një detyrë të shkurtër dëgjimi: dëgjoni një minutë nga një regjistrim i tij, për shembull nga Τα μπελεντέρια, pa parë asnjë tekst. Emërtoni atë që dëgjoni me greqisht të thjeshtë: Ακούω τη φωνή (Dëgjoj zërin), Ακούω ένα μπουζούκι (Dëgjoj një buzuki), Ακούω μια κιθάρα (Dëgjoj një kitarë). Këto janë fjalitë tona për ushtrim, jo fjalë nga këngët.

• Vegla e tij e preferuar ishte buzuki, por e quante veten vetëm një buzukist mesatar, sepse që i vogël iu desh të mësonte të gjitha veglat me tela.
• Shumica e 25 000 disqeve të vjetra për të cilat fliste ishin këngë popullore; rebetiko përbënte vetëm rreth një të tretën.
• Në maj 2020 luajti rebetiko te hyrja e spitalit Papageorgiou në Selanik për të falënderuar punonjësit e shëndetësisë.
• E refuzonte titullin rebetis: thoshte se sot nuk ka më rebetë në kuptimin e vjetër, sepse ata të vjetrit nuk kishin çfarë të hanin.