Sotiria Bellou

Bellou werd op 22 augustus 1921 geboren in Drosia, een dorp bij Chalkida, de stad op het eiland Euboea die met een beroemde brug met het vasteland verbonden is. Ze groeide op in een arm gezin en kwam nog jong naar Athene. Tijdens de Duitse bezetting (1941–44) nam ze deel aan het verzet, en in 1943 werd ze na verraad door de Gestapo gearresteerd en gemarteld; die harde jaren vormden de taaiheid die mensen later in haar stem hoorden.

Na de oorlog zong ze in de kleine taverna's van Athene. Rond 1947 hoorde Vassilis Tsitsanis haar en nam haar onder zijn hoede. Met hem zong ze in de club «Τζίμης ο Χοντρός» (Dikke Jimmy) en in de opnamestudio's, en haar diepe stem naast zijn bouzouki werd een van de klassieke klanken van het Griekse naoorlogse lied. In de jaren vijftig en zestig, toen de rebetiko uit de mode raakte en lichtere populaire muziek de overhand kreeg, had ze moeilijke jaren. Vanaf 1966 werkte ze met jongere componisten zoals Dionysis Savvopoulos, en de herleving van de rebetiko in de jaren zeventig, na de val van de militaire dictatuur, maakte haar opnieuw een ster: studenten en jonge muzikanten vulden de zalen om haar te horen, en ze nam weer op en trad weer op, nu als levende legende. Ze zong tot op hoge leeftijd en stierf op 27 augustus 1997 in Athene.

Bellou schreef geen liedjes; ze was vertolkster, en haar kunst was de stem. Die was ongewoon laag voor een vrouw, dicht bij een mannenregister, met een droge, bijna schurende rand en zonder versiering om de versiering. Ze zong stilstaand, zonder gebaren, en probeerde niet te behagen. In een mannenwereld van bouzoukispelers, taverna-eigenaren en dansers van de ζεϊμπέκικο zong ze de zware liederen als gelijke, en de mannen behandelden haar ook zo.

Haar naam is vooral verbonden met Tsitsanis. In 1948 zong ze met Prodromos Tsaousakis op de eerste opname van Συννεφιασμένη Κυριακή (Bewolkte zondag), het lied dat Tsitsanis in het bezette Thessaloniki had geschreven en dat veel Grieken hun tweede volkslied noemen. In de jaren daarna nam ze tientallen van zijn liederen op over liefde, verraad, armoede en de nacht, en ze zong ook liederen van oudere rebetikomeesters zoals Markos Vamvakaris. In de jaren zeventig lieten haar platen en concerten een jong publiek, dat was opgegroeid met rock en met de kunstliederen van Theodorakis en Hadjidakis, kennismaken met het oude repertoire. Voor hen was Bellou geen nostalgie maar echtheid: de ware stem van een muziek die uit de arme wijken en de havens kwam.

Voor veel Grieken is Bellou nog altijd de stem van de rebetiko, en haar opnamen zijn makkelijk te vinden op elk muziekplatform. Begin met Bewolkte zondag uit 1948 met Tsaousakis en luister daarna naar haar live-opnamen uit de jaren zeventig, toen haar stem nog dieper was. Ze wordt vaak samen met Marika Ninou genoemd als een van de twee grote vrouwen uit de gouden eeuw van Tsitsanis, en jonge rebetikozangers meten zich vandaag nog aan haar. Haar leven was het onderwerp van boeken en documentaires, en in Chalkida, haar geboortestad, wordt ze herinnerd als een van haar beroemde kinderen. Een goede oefening: luister naar een lied dat zij zingt en schrijf de woorden op die je herkent, καρδιά, νύχτα, αγάπη.

• In december 1944 vocht ze in de Slag om Athene en raakte gewond.
• Ze zat in het verzet tijdens de Duitse bezetting en werd daarvoor gearresteerd.
• Op de eerste opname van Bewolkte zondag, in 1948, is het haar stem naast die van Prodromos Tsaousakis.
• Haar comeback in de jaren zeventig werd gedragen door jongeren die nog niet geboren waren toen ze haar eerste opnamen maakte.