Nikos Nikolaou

Nikos Nikolaou, ook geschreven als Nikos Nicolaou, werd in 1909 op Hydra geboren en verhuisde als kind naar Athene. Hij begon in 1929 zijn kunstopleiding aan de Atheense kunstacademie, bij Konstantinos Parthenis en Umbertos Argyros. Daar ontstond zijn blijvende vriendschap met Yannis Moralis. In 1937 reisden ze samen naar Rome; verdere studie bracht Nikolaou naar Parijs, voordat de Tweede Wereldoorlog hem naar Griekenland terugbracht.

Zijn eerste solotentoonstelling vond in 1948 in Athene plaats. Hij was medeoprichter van de Armos-groep en nam deel aan internationale tentoonstellingen, onder meer São Paulo in 1957 en Venetië in 1964. Dat jaar werd hij ook hoogleraar aan de Atheense kunstacademie. Onderwijs, toneelontwerp en muurschilderingen ontwikkelden zich naast zijn schilderijen.

Egina werd in de jaren zestig een belangrijke woon- en werkomgeving. Kust, begroeiing en kunstenaarsvriendschappen begeleidden zijn voortgezette studie van de menselijke figuur. Hij overleed in 1986. Zijn theoretische teksten verschenen dat jaar als Η περιπέτεια της γραμμής στην Τέχνη (Het avontuur van de lijn in de kunst). De Nationale Galerie hield in 1991 een retrospectief; zijn archief kwam later door een schenking in 2011 bij de Culturele Stichting van de Nationale Bank van Griekenland, MIET.

Nikolaous figuren combineren heldere contouren, vereenvoudigde vormen en ingetogen kleuren. Zijn grondige studie van oude Griekse kunst, waaronder de archaïsche kouros, voedde een moderne ordening van lichamen en ruimte. Vijgen-, olijf- en granaatappelbomen staan naast figuren in zijn werk. Decors en kostuums, evenals muurschilderingen voor openbare gebouwen zoals Panteion, brachten deze beeldtaal buiten het ingelijste schilderij.

Ύδρα (Hydra, 1953) brengt eilandarchitectuur naar de collectie van de Nationale Galerie. Σύνθεση (Compositie, 1963) hoort bij zijn onderzoek naar hoe figuren en vlakken één beeld vormen. Προσωπογραφία άνδρα (Portret van een man, 1969) biedt een concreter onderwerp. Het museumetiket vermeldt olieverf op doek en 40 bij 25 centimeter: een klein voorwerp waarvan de titel een eenvoudige Griekse zin over de handeling van de schilder kan worden.

De beschilderde Πέτρες (Stenen, 1983) tonen een andere schaal van experiment. Een natuurlijk afgerond oppervlak wordt beelddrager; ERT’s autobiografische documentaire toont hem terwijl hij zeekiezels beschildert in zijn atelier op Egina. Η περιπέτεια της γραμμής στην Τέχνη (Het avontuur van de lijn in de kunst, 1986) verzamelt zijn gedachten over artistieke ervaring en experiment. In deze media blijft tekenen een manier om de verhoudingen te ontdekken die een beeld bijeenhouden.

Zoek de Nationale Galerie-pagina Προσωπογραφία άνδρα (Portret van een man, 1969). Lees titel, jaartal en materiaal λάδι σε μουσαμά. Schrijf een kort bijschrift in volledige Griekse zinnen: Ο ζωγράφος ζωγράφισε έναν άνδρα. Το έργο είναι του 1969. Είναι λάδι σε μουσαμά. Voeg een waarneming over het zichtbare gezicht toe.

Vergelijk de korte titel met je zin: de afgebeelde persoon wordt het lijdend voorwerp van ζωγράφισε. Hier verwijst λάδι naar het schildermateriaal. De aangepaste tekst ondersteunt deze oefening in museumlezen. ERT’s in 1982 gefilmde Μονόγραμμα (Monogram) toont Nikolaou terwijl hij over zijn werk praat en op Egina kiezels beschildert.

• Zijn eerste solotentoonstelling vond in 1948 in Athene plaats.
• In 1964 werd hij hoogleraar aan de Atheense kunstacademie.
• Zijn archief werd in 2011 aan MIET geschonken en bewaart tekeningen, foto’s en correspondentie.