Maria Callas

Maria Anna Sofia Cecilia Kalogeropoulou werd op 2 december 1923 in New York geboren als dochter van een Griekse apotheker uit de Peloponnesos. In 1937 nam haar moeder de twee dochters mee terug naar Athene, en het mollige, bijziende tienermeisje ging naar het Nationaal Conservatorium en daarna naar het Conservatorium van Athene, waar de Spaanse sopraan Elvira de Hidalgo haar de belcantotechniek bijbracht die haar handelsmerk werd. Ze maakte haar professionele debuut bij de Griekse Nationale Opera in 1941, tijdens de Duitse bezetting, en zong haar eerste Tosca in Athene in 1942, voordat ze negentien was.

In 1945 ging ze terug naar Amerika, vond geen werk, en in 1947 werd ze geëngageerd voor La Gioconda in de Arena di Verona, waar ze de dirigent Tullio Serafin ontmoette en de industrieel Giovanni Battista Meneghini, met wie ze in 1949 trouwde. De jaren vijftig waren haar grote decennium: La Scala vanaf 1950, Covent Garden in 1952, de Metropolitan Opera in 1956, producties met Luchino Visconti en Franco Zeffirelli, en een beroemd gewichtsverlies van zo'n dertig kilo dat haar veranderde in de elegante verschijning van de foto's.

In 1959 verliet ze Meneghini voor de reder Aristoteles Onassis, en de affaire, gevolgd door zijn huwelijk met Jacqueline Kennedy in 1968, vulde tien jaar lang de kranten. Haar stem ging vroeg achteruit; haar laatste operavoorstelling was Tosca in Covent Garden in 1965. Ze gaf masterclasses aan de Juilliard School in 1971–72, maakte een laatste concerttournee in 1973–74 en stierf alleen in haar Parijse appartement op 16 september 1977, 53 jaar oud. In 1979 werd haar as uitgestrooid over de Egeïsche Zee.

Callas had niet de mooiste stem van haar tijd, en dat wist ze. Wat ze wel had, was een enorm bereik, een techniek waarmee ze Wagners Brünnhilde en Bellini's Elvira in dezelfde week kon zingen, zoals ze in 1949 in Venetië deed, en bovenal de gave om met haar stem te acteren, zodat elke frase iets betekende. Ze bracht de vergeten opera's uit het begin van de negentiende eeuw, van Bellini, Donizetti en Cherubini, weer tot leven en liet zien dat het drama's waren en niet alleen vertoningen van vocaal vuurwerk.

Haar kenmerkende rol was Bellini's Νόρμα (Norma), de druïdepriesteres verscheurd tussen plicht en liefde, die ze ongeveer negentig keer zong; haar Tosca, in 1953 opgenomen onder Victor de Sabata, is nog altijd de referentieopname van de opera; haar Violetta in Visconti's La Traviata in La Scala in 1955 en haar Λουτσία ντι Λάμερμουρ (Lucia di Lammermoor) maakten van de waanzinscène een studie in verdriet in plaats van een vocale oefening. Voor Grieken zijn de grote momenten de twee zomers waarin ze met de Griekse Nationale Opera in het antieke theater van Epidaurus zong, Norma in 1960 en Cherubini's Μήδεια (Medea) in 1961, de rol van de Griekse tovenares die ze zich eigen maakte. In 1969 speelde ze Medea nog eens, zonder te zingen, in Pier Paolo Pasolini's film Medea, haar enige filmrol. Haar opnamen voor EMI, grotendeels in de jaren vijftig in Milaan gemaakt, blijven de kern van haar nalatenschap.

Athene heeft haar teruggeëist. In 2023 opende de stad het Maria Callas Museum aan de Mitropoleosstraat, met haar jurken, brieven, opnamen en de piano uit haar Parijse appartement, en het gemeentelijke Olympiatheater aan de Akadimiasstraat, waar ze als jonge vrouw zong, draagt nu haar naam. De lokalen van het conservatorium waar de Hidalgo haar lesgaf worden aan bezoekers getoond, en het theater van Epidaurus maakt nog steeds reclame met zijn Callas-zomers. Haar verjaardag, 2 december, brengt concerten en eerbetonen, en haar naam wordt in heel Griekenland gegeven aan straten en muziekscholen. Voor een leerling is de eerste stap eenvoudig: luister naar haar «Casta diva» uit Norma of haar Tosca uit 1953, en kijk dan naar de film van Pasolini waarin een Griekse Medea door het landschap van Cappadocië loopt zonder één noot te zingen.

• In januari 1949 zong ze in Venetië Brünnhilde in Wagners Die Walküre en een paar dagen later Elvira in Bellini's I Puritani, twee rollen die bijna geen sopraan in dezelfde carrière aandurft.
• Ze was extreem bijziend en kon de dirigent nauwelijks zien, dus leerde ze elke partituur uit het hoofd.
• Haar enige filmrol, Pasolini's Medea (1969), bevat helemaal geen zang.
• Haar as werd in 1979 uitgestrooid over de Egeïsche Zee, twee jaar na haar dood in Parijs.