Georgios Souris

Souris werd in 1853 geboren in Ermoupoli, op het eiland Syros, toen de drukste haven- en handelsstad van de jonge Griekse staat. Hij begon al als scholier verzen te schrijven en ging naar Athene om aan de universiteit te studeren, maar poëzie en journalistiek kregen al snel de overhand. In het Athene van de jaren 1870 en 1880, een kleine hoofdstad vol koffiehuizen, kranten en politieke ruzies, had een man die snel kon rijmen en mensen aan het lachen kon maken een kant-en-klaar publiek.

In 1883 richtte hij Ο Ρωμηός (De Romios) op. Het was een bijzondere krant: elk woord ervan was in verzen, en bijna alles werd door Souris zelf geschreven. Week na week, onder de regeringen van Charilaos Trikoupis en Theodoros Deligiannis, door de nederlaag van 1897 en de Balkanoorlogen heen, becommentarieerde hij het nieuws op rijm. De krant werd op straat verkocht en in de koffiehuizen voorgelezen, en politici vreesden haar, want een grappig tweeregelig vers reisde sneller dan welke toespraak ook. Souris publiceerde ook dichtbundels en vertaalde komedies van Aristophanes, de antieke meester van de politieke satire, in nieuwgriekse verzen. Hij werd door iedereen gelezen, van ministers tot winkeliers, en was een generatie lang de populairste dichter van Griekenland. Hij hield de krant bijna tot het einde van zijn leven in stand en stierf in 1919 in Athene.

Het hart van Ο Ρωμηός was een dialoog tussen twee personages. Ο Φασουλής (Fasoulis) is de eenvoudige, gevatte man uit het volk, met een naam ontleend aan de held van het Griekse poppentheater; ο Περικλέτος (Perikletos) is zijn wat hoogdravender, goedgelovige vriend. Elke week ontmoetten ze elkaar en bespraken ze het nieuwste schandaal, nieuwe belastingen, een verkiezing, een regering die alles beloofde en niets deed. Via hen lachte Souris om de gewoonten waarin Grieken zichzelf herkenden: eindeloos praten in het καφενείο, vriendjespolitiek, liefde voor titels, bewondering voor alles wat buitenlands is, en de kloof tussen de glorie van het oude Griekenland en het kleine, arme, ruziënde koninkrijk van zijn tijd.

Zijn taal lag dicht bij het gesproken Grieks van Athene, gemengd met komische stukjes hoogdravende katharevousa wanneer hij ambtenaren wilde bespotten. Zijn verzen zijn licht en snel, met krachtige rijmen die in het geheugen blijven hangen, en daarom zijn regels van Souris in de alledaagse taal terechtgekomen. Hij schreef ook een komisch epos, de Φασουλιάδα, een parodie op Homerus' Ilias met Fasoulis als held. Souris was geen dichter van diepe gevoelens zoals Solomos of Palamas, en hij beweerde dat ook nooit. Hij was een kroniekschrijver: hem lezen is als het lezen van vijfendertig jaar Griekse kranten, met een glimlach.

Souris is de stamvader van alle Griekse politieke satire, van het revuetheater van de twintigste eeuw tot de satirische televisie en columns van vandaag. Wanneer een Griekse columnist wil zeggen dat er in de Griekse politiek niets veranderd is, is een tweeregelig vers van Souris de klassieke manier, en de hem toegeschreven regels over de kleine staat die honderd uitgeeft en vijftig int, behoren tot de meest geciteerde in het Grieks. Zijn gedichten staan in schoolbloemlezingen en op internet, kort genoeg om uit het hoofd te leren. Straten in Athene en andere Griekse steden dragen zijn naam. Als u Syros bezoekt, wandel dan door Ermoupoli, met zijn neoclassicistische stadhuis en theater: het is de welvarende haven waar hij opgroeide.

• Ο Ρωμηός werd zo'n vijfendertig jaar lang volledig in verzen geschreven, het nieuws inbegrepen.
• Fasoulis dankt zijn naam aan de Griekse poppenkastheld Φασουλής, een neef van Jan Klaassen.
• Hij vertaalde Aristophanes, de komische dichter die de politici van het oude Athene bespotte.
• De titel van de krant, Ρωμηός, is het oude volkse woord waarmee Grieken zichzelf aanduidden.