Katina Paxinou

Katina Paxinou 17 Aralık 1900'de Pire'de varlıklı bir ailede doğdu; Paxinou, ilk kocasının soyadıydı. Önce şarkıcı olarak yetişti, Cenevre'de müzik okudu ve 1920'de Pire Belediye Tiyatrosu'nda, Dimitri Mitropoulos'un onun için yazdığı Rahibe Beatrice operasıyla opera sahnesine çıktı. Ancak kısa süre sonra düzyazı tiyatroya geçti ve 1920'lerin sonunda Atina'da oynuyordu; orada kalın, güçlü sesi ve yoğunluğu onu hemen öne çıkardı.

1932'de Yunan Ulusal Tiyatrosu kurulduğunda, 1931'de tanıştığı ve kocası ile ömür boyu sahne ortağı olan oyuncu ve yönetmen Aleksis Minotis ile birlikte tiyatronun başrol oyuncularından biri oldu. 1930'larda antik tragedyanın büyük kadınlarını oynadı ve Yunan yapımlarını yurt dışına götürdü. İkinci Dünya Savaşı'nın patlaması onu Yunanistan dışında yakaladı; Amerika Birleşik Devletleri'ne geçti, Broadway'de İngilizce oynadı ve Paramount onu Çanlar Kimin İçin Çalıyor (1943) filmindeki gözü pek gerilla kadın Pilar rolüne seçti. Bu rol ona 1944'te Oscar'ı ve bir Altın Küre'yi kazandırdı.

Hollywood'da ve Avrupa'da birkaç film daha çektikten sonra savaşın ardından Yunanistan'a döndü ve Minotis ile birlikte yirmi yıl boyunca Ulusal Tiyatro'nun antik drama yapımlarına önderlik etti; bunların çoğu Epidavros tiyatrosunda sahnelendi. 22 Şubat 1973'te Atina'da öldü.

Sahnede Paxinou her şeyden önce bir trajedi oyuncusuydu. Büyük rolleri Sofokles ve Euripides'ten geliyordu: babasının yasını tutan ve kardeşini bekleyen Elektra; düşmüş Truva'nın kraliçesi Hekabe; çocuklarını öldüren terk edilmiş eş Medea; Οιδίπους Τύραννος (Kral Oidipus) oyunundaki İokaste. Bütün bedeniyle ve on dört bin kişilik bir açık hava tiyatrosunu zahmetsizce doldurabilen bir sesle oynardı; eleştirmenler onu Avrupa'nın büyük oyuncularıyla karşılaştırırdı.

Modern dramayı da severdi; Yunan seyircisini Ibsen'in, Eugene O'Neill'ın ve Federico García Lorca'nın oyunlarıyla tanıştırdı; Lorca'nın Bernarda Alba'nın Evi en bilinen rollerinden biriydi.

Sinema kariyeri kısa ama ünlüydü. Hemingway'in İspanya İç Savaşı üzerine romanından uyarlanan Çanlar Kimin İçin Çalıyor'da Pilar olarak, Gary Cooper ve Ingrid Bergman'ın yanında kaba, bilge, korkutucu bir kadını oynadı ve pek çok sahneyi çaldı. Ardından O'Neill'ın Yunan mitine dayanan eserinden uyarlanan Elektra'ya Yas Yakışır (1947), Orson Welles'in Bay Arkadin (1955) ve Luchino Visconti'nin Rocco ve Kardeşleri (1960) filmlerinde, kardeşlerin annesi olarak rol aldı. Minotis ile Epidavros'taki çalışmaları, antik drama yaz festivalinin bugünkü hâlini almasına yardım etti.

Her yaz Ulusal Tiyatro Epidavros'ta bir tragedya oynadığında Yunan gazeteleri, festivale ilk şöhretini kazandıran Paxinou ile Minotis'i anar. Oscar'ı hâlâ bir gurur kaynağıdır: Yunanlar onu besteciler Manos Hadjidakis ve Vangelis ile birlikte ödülün sahipleri arasında sayar. 1955'te onun Hekabe'si ilk Epidavros Festivali'ni açtı. Bir öğrenci için iyi bir başlangıç, Çanlar Kimin İçin Çalıyor'daki Pilar sahnelerini izlemek ve sonra basit Yunancayla Elektra ya da Hekabe hakkında okumaktır: ikisinde de aynı güçlü, yaslı kadın görünür.

• 1944'te En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu dalında Akademi Ödülü kazanan ilk Yunan oldu.
• Oyuncu olmadan önce kariyerine opera şarkıcısı olarak başladı.
• Kocası Aleksis Minotis ile uzun yıllar Ulusal Tiyatro'nun Epidavros'taki antik drama yapımlarına önderlik etti.