Papaflessas

Georgios Flessas, sonradan Grigorios Dikaios, 1788 civarında Mora'nın güneybatısındaki Messinia bölgesinde, Poliani köyünde doğdu. Ünlü Dimitsana okulunda okudu ve Grigorios adını alarak keşiş oldu; Παπαφλέσσας lakabı basitçe «Peder Flessas» anlamına gelir. Gururlu ve kavgacı biri olarak kısa sürede hem Osmanlı yetkilileriyle hem de kilisedeki üstleriyle çatıştı ve Mora'dan ayrılıp İstanbul'a gitmek zorunda kaldı.

Orada, 1818 civarında, devrimi hazırlayan gizli örgüt Φιλική Εταιρεία'ya (Filiki Eterya, «Dostlar Cemiyeti») katıldı ve Patrikhane onu arşimandrit yaptı. Mora'ya geri gönderilince köyden manastıra dolaşarak savaşçı topladı ve para biriktirdi. Ocak 1821'de Vostitsa'da (bugünkü Egio) toplanan Mora ileri gelenleri ve piskoposları toplantısında, pek çoğu beklemek isterken, ayaklanmanın hemen başlaması gerektiğinde ısrar etti ve aslında var olmayan bir destek vaat etti. 23 Mart 1821'de Yunanlar Kalamata'ya girdiğinde Theodoros Kolokotronis ve Petros Mavromichalis ile birlikteydi.

Özgür Yunan devletinde içişleri ve polis bakanı olarak görev yaptı ve 1824 iç çatışmasında Kolokotronis'e karşı hükümetin yanında yer aldı. İbrahim Paşa 1825'te Mısır ordusuyla Messinia'ya çıkarma yapınca Papaflessas savaşmak için izin istedi. Birkaç bin adamla Maniaki tepesinde mevzi aldı ve orada, 20 Mayıs 1825'te (bugünkü takvimle 1 Haziran) kendisi ve adamlarının neredeyse tamamı öldürüldü.

Papaflessas kitap yazmadı, uzun seferler de kazanmadı; başarısı işleri harekete geçirmekti. 1821'den önceki yıllarda Mora'da Eterya'nın en etkili ajanlarından biriydi; bütün bir köyü bir komploya katılmaya ikna edebilen inandırıcı bir vaizdi. Vostitsa'da sabırsızlığı ve abartılı Rus yardımı vaatleri, kararsız ileri gelenleri yalnızca birkaç hafta sonra başlayan bir ayaklanmaya doğru itmeye yardım etti.

Bir politikacı olarak enerjik, hırslı ve tartışmalıydı; kimileri ona hayrandı, kimileri ona güvenmiyordu, ve Yunan liderleri arasındaki kavgalarda sert bir çizgi izledi. Ama onu efsane yapan Μανιάκι (Maniaki) oldu. 1825 baharında İbrahim'in disiplinli ordusu Messinia'da ilerliyordu ve birçok Yunan çetesi açık savaştan kaçınıyordu. O sırada bakan olan Papaflessas direnip savaşmayı seçti. Kat kat az sayıda olmalarına rağmen adamları mevziyi saatlerce tuttu, sonra ezildiler.

Savaşın gazilerinden olup biyografisini yazan Fotakos'a göre İbrahim, rahibin cesedini bir ağaca dayayarak dik durdurttu ve cesaretine saygı gösterdi. Her ayrıntı doğru olsun ya da olmasın, hikâye Yunanların bu savaşı nasıl gördüğünü yansıtır: ahlaki bir zafere dönüşen bir yenilgi, devrimin kolayca boyun eğmeyeceğinin kanıtı. Yunan belleğinde Papaflessas, 1821'in din adamlarından biri olarak Athanasios Diakos ve Patras piskoposu Germanos'un yanında durur.

Her Yunan çocuğu Papaflessas'la Bağımsızlık Günü olan 25 Mart civarındaki tarih derslerinde ve okul gösterilerinde tanışır. Başrolünde Dimitris Papamichail'in oynadığı 1971 yapımı Παπαφλέσσας filmi ulusal bayramlarda hâlâ televizyonda gösterilir ve hikâyeyi izlemenin kolay bir yoludur. Messinia'da Gargalianoi yakınlarındaki Maniaki'de savaş her yıl mayıs sonunda anılır. 1821'de ilk kurtarılan kasaba olan Kalamata her yıl 23 Mart'ı kutlar ve hemen her Yunan kasabasında Παπαφλέσσα adlı sokaklar vardır. Messinia'yı ziyaret ederseniz Kalamata'yı Maniaki ile birleştirin.

• «Παπαφλέσσας» bir lakaptır: «παπα-» «Peder» (rahip) demektir, Flessas ise aile adıydı.
• Maniaki'de İbrahim'le bizzat savaşmayı seçtiğinde hükümette bakandı.
• Ocak 1821'deki Vostitsa toplantısında derhal ayaklanmayı savunan en yüksek sesti.
• Yunanlar savaşı hâlâ eski Jülyen takvimine göre 20 Mayıs 1825 olarak tarihlendirir.