Manolis Chiotis

Manolis Chiotis 21 Mart 1921'de Selanik'te doğdu (bazı kaynaklar 1920 der). Bir harika çocuktu: buzukinin yanı sıra gitar, keman ve ud öğrendi; daha ergenlik çağındayken profesyonel olarak çalıyor ve plak dolduruyordu. 1930'ların sonunda plak endüstrisinin bulunduğu Atina'ya taşındı ve kısa sürede her şarkıcı onu stüdyoda istedi. Hızı ve kesinliği, rebetiko dünyasının o güne dek duyduğu hiçbir şeye benzemiyordu.

Savaştan sonra, 1940'lı ve 1950'li yıllarda, hem çalgıcı hem besteci olarak Atina gece kulüplerinin yıldızı oldu. Dönemin büyük sesleriyle çalıştı ve plakları çok sattı. 1959'da genç şarkıcı Mary Linda (Μαίρη Λίντα) ile evlendi; ikili, 1950'lerin sonunda ve 1960'larda Yunanistan'da ve yurt dışındaki Yunan topluluklarında son derece popüler oldu.

Chiotis 1960'larda birkaç kez Amerika Birleşik Devletleri'ne turneye çıktı; Yunan asıllı Amerikalı dinleyicilere ve Pazar Günleri Asla (1960) filminin ünlü yaptığı buzukiyi merak eden Amerikalılara çaldı; 1964'te çift, Beyaz Saray'da Başkan Lyndon B. Johnson için bile çaldı. Ağır bir tiryakiydi ve bir gece insanıydı; sağlığı erkenden bozuldu. 21 Mart 1970'te, kırk dokuzuncu doğum gününde Atina'da öldü. Plakları yeniden basılmaktan hiç vazgeçilmedi.

Chiotis buzukinin kendisini değiştirdi. Geleneksel rebetiko buzukisinin üç çift teli vardı. 1950'lerin ortalarına doğru Chiotis, gitarın üst dört teli gibi akort edilmiş, dört çift telli (τετράχορδο μπουζούκι) bir enstrüman çalmaya başladı. Bu ona daha geniş bir ses alanı verdi ve bir caz ya da flamenko gitaristi gibi akorlar ve hızlı pasajlar çalmasını sağladı. Sahnede ses yükseltme de kullandı. Safçılar şikâyet etti ama dört çift telli buzuki kazandı: bugün Yunan buzuki çalgıcılarının çoğunun kullandığı enstrüman odur.

Besteci ve aranjör olarak Yunan popüler şarkısını (λαϊκό) dünyaya açtı. Şarkılarında mambo ve bolero gibi Latin Amerika ritimleri ve caz dokunuşları duyulur. Kendi şarkıları arasında Stella Haskil ile kaydedilen Παρτίδες (1950) ve Mary Linda ile Εγώ θα τα πληρώσω (Bedelini Ben Ödeyeceğim, 1958) ve doğduğu kente bir aşk şarkısı olan Θεσσαλονίκη μου (Selanik'im, 1961) vardır.

Ne var ki en ünlü kaydı kendi şarkısı değildir. 1960'ta Mikis Theodorakis, Yannis Ritsos'un şiirleri üzerine yazdığı Επιτάφιος (Epitafios) şarkı döngüsünü şarkıcı Grigoris Bithikotsis ile kaydetti ve buzukiyi Chiotis çaldı. Büyük bir şairin sözlerini popüler müziğe taşıyan bu plak, parlaklığının büyük kısmını onun çalışına borçludur.

Chiotis'i dinlemek için Theodorakis ve Bithikotsis'in 1960 tarihli Epitafios'uyla başlayın ve dizeler arasındaki buzukiye kulak verin; sonra hızının en iyi duyulduğu enstrümantal kayıtlarını arayın. Bugün Yunanistan'daki her buzuki çalgıcısı onun standart hâline getirdiği dört çift telli enstrümanı çalar ve birçoğu hâlâ sololarını nota nota öğrenir. Yunan radyo ve televizyonu onu doğumunun ve ölümünün yıldönümü olan 21 Mart'ta düzenli olarak anar. Mary Linda ile düetleri, Yunan popüler şarkısının altın çağı üzerine programların vazgeçilmezidir ve Θεσσαλονίκη μου doğduğu kentte hâlâ söylenir.

• Aynı tarihte, 21 Mart'ta, 1921'de doğdu ve 1970'te öldü.
• Buzukinin yanı sıra gitar, keman ve ud çalabiliyordu.
• Yaygınlaştırdığı dört çift telli buzuki bugün Yunanistan'daki standart enstrümandır.
• 1960'ta Theodorakis'in Epitafios'unun ilk kaydında buzuki çaldı.