Lena Platonos

Lena Platonos 21 Ekim 1951’de Kandiye’de doğdu ve Atina’da büyüdü. Çocukken piyano çalmaya başladı, müzik eğitimini Viyana ve Berlin’de sürdürdü. Yunanistan’a dönünce Manos Hadjidakis yönetimindeki ERT Üçüncü Programı ile çalıştı. Εδώ Λιλιπούπολη (Burası Lilipoupoli) için katkıları, besteyi, hayalî karakterleri ve Yunanca sözcükleri birleştiren ortak bir radyo projesinin parçasıydı.

1981’de yayımlanan Σαμποτάζ (Sabotaj), onu söz yazarı Marianina Kriezi ve şarkıcılar Savina Yannatou ile Giannis Palamidas’la buluşturdu.1982’de Yannatou’nun söylediği Καρυωτάκης: 13 τραγούδια (Karyotakis: On Üç Şarkı) geldi. Ardından Μάσκες ηλίου (Güneş Maskeleri, 1984), Γκάλοπ (Dörtnala, 1985) ve Λεπιδόπτερα (Pul Kanatlılar, 1986), kendine özgü bir elektronik eserler bütünü oluşturdu.

Sonraki projeler besteyi, metinleri ve başka yorumcuları birleştirmeyi sürdürdü.2010’da Palamidas’la Kavafis bestelerini yayımladı; düzenlemeleri Stergios Tsirliagkos ile paylaştı. Dörtnala’nın 2015 uluslararası yeniden baskısı eski kayıtları yeni dinleyicilere sundu. Aynı yıl Onassis Stegi’de İngilizce bir Emily Dickinson şarkı dizisi sundu. Mart 2024’te Stergios T. ile Τα παραδοξιακά (Tradoxicals), geleneksel şarkılarla elektronik çalgıları bir araya getirdi. Bu ortaklıklar şarkı, şiir, radyo ve deney arasında ilerleyen bir kariyer gösterir.

Platonos için insan sesi yalnızca melodi taşımaz. Konuşma, değişen ses renkleri, elektronik atımlar ve sessiz aralıklar parçayı birlikte biçimlendirebilir.1980’lerin kayıtlarında bu olanakları analog çalgılarla geliştirdi.2021 söyleşisinde Hollanda’da bir ördeği kaydedip sesi Güneş Maskeleri’ndeki Διάλειμμα το Σάββατο (Cumartesi Molası) parçasında kullandığını anlattı. Sıradan bir ses, bestelenmiş dünyanın parçasına dönüşebiliyordu.

Dörtnala, günlük yaşamdan sahne ve figürleri hayalî dönüşümlerle birleştirir. Τι νέα ψιψίνα; (Ne Haber, Pisi?) başlıkta tanıdık bir soru sunar, ama parçanın tamamı deneysel sanatsal konuşmadır. Öğrenci kısa ifadeyi ayırabilir ve her cümleyi hemen anlama beklentisi olmadan durakları inceleyebilir.

Şiir besteleri başka sesleri ve zor metinleri içerir. Savina Yannatou Karyotakis’i söyler; Giannis Palamidas, elektrikli ve elektronik sesler arasında Kavafis’i yorumlar. Bunlar Yunan şiirinin müziksel okumalarıdır.2015’te sunulan Dickinson dizisi ise İngilizce sözcükler kullanır. Dili adlandırmak dinleme malzemesini seçmeye yardım eder. Yazılı sözcük, konuşulan biçim ve müzik çevresi arasındaki ilişki, çalışmasına yaklaşmanın somut bir yolu olarak kalır.

Greek Songs kanalında Dörtnala’dan resmî Τι νέα ψιψίνα; ses kaydını bulun. Yalnız Τι νέα; (“Ne haber?”) sorusunu alın. Ses girince kısa bir bölüm dinleyip bir durak işaretleyin; durdurup soruyu kendi sakin günlük sesinizle sorun. Καλά, εσύ; gibi basit bir yanıt verin. Bütün sanatsal söyleyişi kopyalamak yerine soruyu kaydın ritmiyle karşılaştırın. A2 metni farkı anlatmak için ήχος, ομιλία ve παύση sözcüklerini verir. ERT arşivinde tarihî performans kesitleriyle 2010 söyleşisi de vardır. Yunanca çalışmak için özellikle Yunanca kayıt seçin: Platonos İngilizce şiirleri de bestelemiştir.

• Savina Yannatou, 1982’deki Karyotakis bestelerini söyler.
• Dörtnala ilk 1985’te çıktı; Dark Entries’in uluslararası yeniden baskısı 2015’te geldi.
• Giannis Palamidas, Platonos ve Stergios Tsirliagkos’un düzenlediği 2010 Kavafis bestelerini yorumlar.