Sotiria Bellu

Bellu 22 Ağustos 1921'de, Eğriboz adasında ünlü bir köprüyle anakaraya bağlanan Halkida kentinin yakınındaki Drosia köyünde doğdu. Yoksul bir ailede büyüdü ve henüz gençken Atina'ya geldi. Alman işgali sırasında (1941–44) Direniş'e katıldı ve 1943'te bir ihanetin ardından Gestapo tarafından tutuklanıp işkence gördü; bu zor yıllar, insanların sonradan sesinde duyduğu sertliği biçimlendirdi.

Savaştan sonra Atina'nın küçük tavernalarında şarkı söyledi. 1947 civarında Vasilis Tsitsanis onu duydu ve yanına aldı. Onunla birlikte «Τζίμης ο Χοντρός» (Şişko Jimmy) adlı mekânda ve kayıt stüdyolarında söyledi; onun buzukisinin yanındaki derin sesi, savaş sonrası Yunan şarkısının klasik seslerinden biri oldu. 1950'ler ve 1960'larda rebetiko modası geçip daha hafif popüler müzik egemen olunca zor yıllar yaşadı. 1966'dan itibaren Dionisis Savopulos gibi daha genç bestecilerle çalıştı ve askerî diktatörlüğün çöküşünden sonra 1970'lerde rebetikonun yeniden canlanması onu tekrar yıldız yaptı: öğrenciler ve genç müzisyenler onu dinlemek için salonları doldurdu, o da artık yaşayan bir efsane olarak yeniden kayıt yaptı ve sahneye çıktı. İleri yaşına kadar şarkı söyledi ve 27 Ağustos 1997'de Atina'da öldü.

Bellu şarkı yazmazdı; o bir yorumcuydu ve sanatı sesiydi. Sesi bir kadın için alışılmadık derecede kalındı, erkek ses aralığına yakındı, kuru, neredeyse sert bir kenarı vardı ve süs için süs yoktu. Kıpırdamadan, el kol hareketi yapmadan ayakta söylerdi ve hoşa gitmeye çalışmazdı. Buzukiciler, taverna sahipleri, ζεϊμπέκικο dansçılarından oluşan bir erkekler dünyasında ağır şarkıları eşit biri olarak söyledi ve erkekler de ona eşitleri gibi davrandı.

Adı her şeyden önce Tsitsanis'e bağlıdır. 1948'de Prodromos Tsausakis ile birlikte, Tsitsanis'in işgal altındaki Selanik'te yazdığı ve pek çok Yunanlının ikinci milli marşları dediği Συννεφιασμένη Κυριακή (Bulutlu Pazar) şarkısının ilk kaydında söyledi. Sonraki yıllarda onun aşk, ihanet, yoksulluk ve gece üzerine düzinelerce şarkısını kaydetti, ayrıca Markos Vamvakaris gibi daha eski rebetiko ustalarının şarkılarını da söyledi. 1970'lerde plakları ve konserleri, rock ile ve Theodorakis ile Hacidakis'in sanat şarkılarıyla büyümüş genç bir dinleyici kitlesini eski repertuvarla tanıştırdı. Onlar için Bellu nostalji değil, sahicilikti: yoksul mahallelerden ve limanlardan gelen bir müziğin gerçek sesi.

Pek çok Yunanlı için Bellu hâlâ rebetikonun sesidir ve kayıtları her müzik platformunda kolayca bulunur. 1948'de Tsausakis ile söylediği Bulutlu Pazar'la başlayın, sonra sesinin daha da derinleştiği 1970'lerdeki canlı kayıtlarını dinleyin. Marika Ninu ile birlikte Tsitsanis'in altın çağının iki büyük kadınından biri olarak sık sık anılır ve bugünün genç rebetiko şarkıcıları hâlâ kendilerini onunla ölçer. Hayatı kitaplara ve belgesellere konu oldu; memleketi Halkida'da ise kentin ünlü çocuklarından biri olarak anılır. İyi bir alıştırma: onun söylediği bir şarkıyı dinleyin ve tanıdığınız sözcükleri yazın, καρδιά, νύχτα, αγάπη.

• Aralık 1944'te Atina Muharebesi'nde savaştı ve yaralandı.
• Alman işgali sırasında Direniş'teydi ve bu yüzden tutuklandı.
• 1948'deki ilk Bulutlu Pazar kaydında Prodromos Tsausakis'in yanındaki ses onundur.
• 1970'lerdeki dönüşüne, onun ilk kayıtlarını yaptığı sırada henüz doğmamış gençler öncülük etti.