Georgios Papanikolaou

Papanikolaou 13 Mayıs 1883'te Eğriboz adasındaki küçük bir liman olan Kimi'de, aynı zamanda kasabanın belediye başkanı olan bir doktorun oğlu olarak doğdu. Atina Üniversitesi'nde tıp okudu ve 1904'te mezun oldu, ama babası gibi taşra doktoru olmak istemiyordu; biyoloji okumak için Almanya'ya gitti ve 1910'da Münih'te zooloji doktorası yaptı. Aynı yıl, elli iki yıl boyunca hayat arkadaşı ve çalışma ortağı olacak, Mary diye bilinen Andromachi Mavrogeni ile evlendi. Kısa bir süre Monako Prensi Albert'in oşinografi seferinde fizyolog olarak çalıştı, Balkan Savaşları'nda askerî doktor olarak görev yaptı ve Ekim 1913'te çift neredeyse beş parasız New York'a doğru yola çıktı.

Amerika'daki ilk ayları ünlü bir hikâyedir: O, Gimbels mağazasında halı satıyor ve lokantalarda keman çalıyordu; Mary ise düğme dikiyordu. 1914'te Cornell University Medical College'ın anatomi bölümünde ve New York Hastanesi'nde bir iş buldu ve orada kırk yedi yıl kaldı; Mary onun teknisyeni ve her gün deneğiydi. Ancak 1961'de, Miami'de onun adı verilen yeni bir kanser araştırma enstitüsünü yönetmek için ayrıldı. Oraya varışından birkaç ay sonra, 19 Şubat 1962'de kalp krizinden öldü.

Papanikolaou'nun yöntemi temel araştırmadan doğdu. 1917'de kobayların üreme döngüsünü incelerken, vajinal sürüntüdeki hücrelerin döngünün evrelerine göre değiştiğini, böylece döngünün hayvana zarar vermeden mikroskop altında okunabildiğini gösterdi. Ardından aynı tekniği, ilk deneği Mary olmak üzere kadınlara uyguladı ve 1923'te beklenmedik bir şey fark etti: rahim ağzı kanseri olan bir kadının sürüntüsünde anormal kanser hücreleri açıkça görülüyordu. Bulguyu 1928'de «Yeni Kanser Teşhisi» başlığıyla duyurdu ve neredeyse kimse ilgilenmedi; doktorlar biyopsiye güveniyor, sürüntüye gerek görmüyordu.

Mikroskobunun başına döndü. 1939'dan itibaren jinekolog Herbert Traut ile çalışarak New York Hastanesi'nde binlerce kadını muayene etti; 1941 tarihli makaleleri ve 1943 tarihli Diagnosis of Uterine Cancer by the Vaginal Smear (Vajinal Sürüntü ile Rahim Kanserinin Teşhisi) adlı monografileri sonunda tıp dünyasını ikna etti. İşin can alıcı noktası, sürüntünün kanseri, hatta kanser öncesi değişiklikleri, herhangi bir belirti ortaya çıkmadan çok önce, hastalık hâlâ tedavi edilebilirken göstermesiydi. 1950'lerde toplu tarama programları başladı ve Pap testinin kullanıldığı her yerde rahim ağzı kanserinden ölüm oranı çarpıcı biçimde düştü. Atlas of Exfoliative Cytology (Eksfolyatif Sitoloji Atlası, 1954) adlı eseri yöntemi başka organlara da genişletti ve koca bir bilim dalının, sitopatolojinin temelini attı. 1950'de Lasker Ödülü'nü aldı ve birçok kez Nobel Ödülü'ne aday gösterildi, ama ödülü alamadı.

Yunanistan'da Papanikolaou bilimin ulusal kahramanıdır. Portresi, avrodan önce dolaşımdaki en büyük banknot olan 1995 tarihli 10.000 drahmilik banknotun üzerindeydi; arka yüzünde şifa tanrısı Asklepios vardı. Selanik'in genel hastanesinin adı «Παπανικολάου»dur; ülke genelinde sokaklar, okullar ve tıp dernekleri de onun adını taşır, Yunan Kanser Derneği de her yıl onun adıyla kadınları sürüntü yaptırmaya çağıran bir kampanya düzenler. Doğduğu yer Kimi'de Halk Bilimi Müzesi ona bir oda ayırmıştır ve onuruna bir anıt vardır. ABD 1978'de onu bir posta pulunda gösterdi. Öğrenci için işe yarayan ifade basitçe «τεστ Παπ»tır (ya da «τεστ Παπανικολάου»); bunu her Yunan kadını bilir. Bir de milyonlarca hayat kurtaran halı satıcısının hikâyesi.

• New York'taki ilk aylarında geçinebilmek için bir mağazada halı sattı ve lokantalarda keman çaldı.
• Eşi Mary onlarca yıl laboratuvar asistanı ve her günkü deneği oldu; incelediği ilk insan sürüntüleri onunkilerdi.
• 1928'de testi duyurması, tıp dünyası kabul etmeden önce on yıldan fazla görmezden gelindi.
• 1978'de bir ABD posta pulunda, 1995'te Yunan 10.000 drahmilik banknotunda yer aldı.