Aleksandros İpsilantis

İpsilantis 12 Aralık 1792'de Konstantinopolis'te, Osmanlı başkentinin Rum aristokrasisi olan büyük Fenerli ailelerinden birinde doğdu. Dedesi ve babası Konstantinos İpsilantis, padişah adına Rum valilerin yönettiği Tuna toprakları Boğdan ve Eflak'ın prensleri (voyvodaları) olmuştu. 1806'da babası Rusya'ya kaçtı ve çocuk St. Petersburg'da büyüdü. Rus imparatorluk muhafızlarına katıldı, Napolyon'a karşı savaştı ve 1813'teki Dresden Muharebesi'nde sağ kolunu kaybetti. Daha otuzuna basmadan Çar I. Aleksandr'ın yaveri ve tümgeneral oldu.

Nisan 1820'de, bir Yunan ayaklanmasını hazırlamak için 1814'te Odessa'da kurulan gizli örgüt Filiki Eterya'nın liderleri, Ioannis Kapodistrias reddettikten sonra ona liderliği teklif etti. İpsilantis kabul etti. 22 Şubat 1821'de Prut'u geçip Boğdan'a girdi, Yaş'a ulaştı ve Yunanlara bildirisini yayımladı. Ancak Rusya onu reddetti, yerel halk onunla birlikte ayaklanmadı ve Osmanlı ordusu kuzeye ilerledi. 7 Haziran 1821'de kuvvetleri Eflak'taki Drăgășani'de ezildi; genç Yunan gönüllülerinden oluşan Ιερός Λόχος (Kutsal Tabur) neredeyse tamamen yok oldu. İpsilantis Avusturya'ya kaçtı, orada tutuklandı ve altı yılı aşkın süre kale zindanlarında tutuldu. 1827 sonunda sağlığı bozulmuş halde serbest bırakıldı ve 31 Ocak 1828'de Viyana'da öldü.

İpsilantis'in başarısı devrimi başlatmak oldu. Filiki Eterya yıllarca tüccar, denizci, rahip ve klefti toplamıştı, ama ünlü bir isme ve bir işarete ihtiyacı vardı. Bir prens, Çar'ın bir generali, boş yenli bir kahraman: o isim oydu ve birçok Yunan, Rusya'nın arkasında olduğuna inanıyordu. Prut'u geçtiğinde haber bütün Yunan dünyasına yayıldı ve birkaç hafta içinde Mora, adalar ve Orta Yunanistan ayaklandı. Modern Yunanistan'ı yaratan savaşa dönüşen, kuzeydeki sefer değil, güneydeki ayaklanma oldu.

Yaş'ta 24 Şubat 1821'de yayımladığı «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος» (İnanç ve vatan için savaş) bildirisi, ünlü «Η ώρα ήλθεν, ω Άνδρες Έλληνες!» (Saat geldi, ey Yunan erkekleri!) sözleriyle başlar ve bütün Yunanları atalarının örneğini izlemeye çağırır. Tuna topraklarındaki sefer kötü hazırlanmıştı ve çabucak kaybedildi; tarihçiler hem onun deneyimsizliğini hem de yerel müttefiklerin ihanetini suçlar. Yine de Kutsal Tabur, Drăgășani'de anka kuşlu bir bayrak altında ölen öğrenciler ve genç tüccarlar, ulusun kuruluş efsanelerinden biri oldu. Kardeşi Dimitrios İpsilantis güneye indi ve savaş boyunca Yunanistan'da çarpıştı.

Yunanlar İpsilantis'i işareti veren adam olarak hatırlar. Υψηλάντου adlı sokak ve meydanlar neredeyse her kasabada vardır ve Atina'da Kolonaki'deki tanınmış bir cadde ailenin adını taşır. 1964'ten beri kalıntıları Atina'da, Pedion tou Areos parkında, 1821 kahramanlarının büstleri arasında yatmaktadır. Her 25 Mart'ta okul çocukları bildirisinin başlangıcı «Η ώρα ήλθεν»i ve Kutsal Tabur'un hikâyesini öğrenir. Atlantik'in öte yanında, Michigan'daki Ypsilanti kasabası kardeşi Dimitrios'un adını taşır. İyi bir öneri: Pedion tou Areos'u ziyaret edip anıtını arayın ya da bildirinin ilk satırını yüksek sesle okuyun; eski ve resmî bir Yunanca, ama her kelimesi hâlâ anlaşılıyor.

• Sağ kolunu 1813'te Dresden Muharebesi'nde Napolyon'a karşı savaşırken kaybetti.
• Daha sonra Yunanistan'ın ilk valisi olan Kapodistrias, İpsilantis kabul etmeden önce Filiki Eterya'nın liderliğini reddetmişti.
• Hayatının son yıllarını Avusturya hapishanelerinde geçirdi ve özgür Yunanistan'ı hiç göremedi.
• Michigan'daki Ypsilanti onun değil, kardeşi Dimitrios'un adını taşır.