Erinna

Erinna behoort tot de Griekse poëziegeschiedenis door een klein, beschadigd oeuvre en bewondering van latere lezers. Men plaatst haar gewoonlijk in de vierde eeuw v. Chr., maar het bewijs geeft geen zekere biografie. Antieke bronnen verschillen over haar thuisland; de latere bewering dat zij Sappho’s gezellin was, bepaalt de datering niet. De traditie van haar dood op negentienjarige leeftijd kan op de dichtstem berusten, niet op onafhankelijke levensgegevens. Haar naam kent ook verschillende spellingen. De bewaarde gedichten en overlevering zijn daarom bijzonder belangrijk.

Haar bekendste werk is Ἠλακάτη (Het spinrokken), traditioneel een gedicht van driehonderd hexameters. Een groot maar onvolledig fragment bewaart een stem die Baucis, kinderspelen en verlies herinnert. Opgravingen in Oxyrhynchos vonden in 1928 papyrus PSI IX 1090, voor het eerst gepubliceerd in 1929. Het archief dateert die fysieke kopie nu eind tweede eeuw n. Chr., eeuwen na de voorgestelde datering van het gedicht. De beschadigde regels veranderden de moderne kennis van Erinna. Drie epigrammen in de Griekse Anthologie staan ook op haar naam, met betwist auteurschap. Samen tonen deze teksten een rijkere literaire receptie dan de weinige zekere levensfeiten.

Het gedicht Ἠλακάτη (Het spinrokken) brengt kinderherinneringen in een klacht om Baucis. Spelen, gedeeld werk en angstfiguren maken de wereld van verlies concreet. De titel noemt het werktuig dat vezels voor het spinnen vasthoudt, naast de geleerde hexameter. De taal mengt dialect- en epische kenmerken. Beschadigde regels vragen redactionele afweging; een doorlopende vertaling kiest hoe zij gaten behandelt. De intieme herinneringen horen bij een gemaakt gedicht en bewijzen niet elk levensdetail.

De drie toegeschreven epigrammen onderzoeken aanwezigheid en afwezigheid. Griekse Anthologie 7.710 laat Baucis de voorwerpen bij haar graf aanspreken; 7.712 laat het graf spreken en verandert bruiloft in rouw. Dat bewijst geen bewaard en geïdentificeerd inscriptiemonument. Epigram 6.352 prijst een portret van Agatharchis: alleen spraak ontbreekt. Door de woorden van het gedicht kunnen lezers zich de afgebeelde persoon voorstellen. Ons citaat komt uit het begin, met duidelijk vermeld betwist auteurschap. Het contrast tussen geschilderd uiterlijk en levende stem inspireert een nieuwe oefening met βλέπω (ik zie), μιλώ (ik spreek), en ontkenning δεν (niet).

Lees Griekse Anthologie 6.352 in de digitale Anthologia Graeca naast onze aangepaste tekst in modern Grieks. Let op het idee dat spraak het portret zou voltooien. Teken een vriendin of verzonnen persoon. Beschrijf gezicht en handen, schrijf Η ζωγραφιά δεν μιλά (De tekening spreekt niet). Zeg Η φίλη μου μιλά (Mijn vriendin spreekt), voeg Γεια σου (Hallo) als bedachte groet toe. Vergelijk μιλά (spreekt) met δεν μιλά (spreekt niet). Je oefent beschrijving in tegenwoordige tijd en ontkenning via een antiek kunstidee; het dialectepigram vraagt een weergave en is zelf geen A2-modern Grieks.

• Papyrus PSI IX 1090 ligt in de Biblioteca Medicea Laurenziana in Florence.
• Het spinrokken telde volgens de traditie driehonderd regels; er zijn fragmenten over.
• De toegeschreven epigrammen laten een overleden meisje en graf spreken; het portretgedicht bedenkt de ontbrekende spraak van het beeld.