Agathonas Iakovidis

Agathonas Iakovidis 1955’te Selanik’in kuzeyinde, Lagkadas yakınlarındaki Evangelismos köyünde doğdu. 2014’teki bir söyleşide, ailesinin köyünü 1923’te gelen Küçük Asyalı mültecilerin kurduğunu anlattı; kendi büyükanne ve büyükbabası İzmit ile Bursa arasındaki bölgedendi. Duyduğu ilk şarkılar o mülteci dünyasının ezgileriydi. 1971 civarında müziğe başladı ve rebetikonun neredeyse bütün telli çalgılarını kendi kendine öğrendi: gitar, baglamas, ud, buzuki, tzouras, mandola ve mandolin.

İlk profesyonel sahnesi 1973’te Selanik’te küçük bir müzik kulübündeydi ve o andan itibaren kendini rebetikoya adadı. 1977 civarında Selanik Rebetiko Topluluğu’nu kurdu; topluluk mekânlarda çaldı, Yunanistan’ın her yerinde konserler verdi ve iki albüm kaydetti. 1981’den 1987’ye kadar Atina’da Giorgos Koros ve Vasilis Soukas gibi müzisyenlerle çalıştı, ardından yaşamak ve çalışmak için Selanik’e döndü. Konserler onu daha sonra Avrupa’ya, Amerika Birleşik Devletleri’ne ve Avustralya’ya götürdü.

2013’te genç grup Koza Mostra onu kendileriyle şarkı söylemeye davet etti ve birlikte Malmö’deki Eurovision’da Yunanistan’ı temsil ettiler. Agathonas hayatının sonuna kadar sahneye çıktı. 5 Ağustos 2020’de, 65 yaşında Selanik’te öldü.

Agathonas hem icracı hem de koleksiyoncuydu. 1885’ten 1960’lara kadar gramofon için gomalak plaklarda yayımlanmış şarkıları topluyordu: rebetiko, ama aynı zamanda halk şarkıları, operet ve dönemin popüler şarkıları. 2014’te bu türden yaklaşık 25.000 plak bulunduğunu tahmin ediyor ve neredeyse hepsine sahip olduğunu söylüyordu; bunları bilgisayarında besteci, şarkıcı ve kayıt tarihine göre arşivliyordu. Bu koleksiyonu radyo programlarında ve en çok da sahnede kullandı; orada bilinen rebetikoların yanında artık pek az kişinin bildiği eski şarkıları söyledi.

Kayıtları da aynı amacı taşır. 1982 ve 1983’te Selanik Rebetiko Topluluğu ile iki albümden sonra, alt başlığı yeni bir kayıtta nadir rebetikolar olan Τα μπελεντέρια (Ta Belenteria, 1994) albümünü yaptı. Sonraki albümleri arasında şarkıcı Glykeria ile 1998 tarihli bir plak, Babis Goles ile rebetiko düetleri ve besteci Kostas Skarvelis’e adanmış 2000 tarihli bir albüm vardır. En büyük örneği olarak Markos Vamvakaris’i gösterdi ve daha yaşlı rebetiko müzisyeni Roukounas ile çalıştı.

Tarzlar arasında geçiş yapmayı da severdi. Rock şarkıcısı Antonis Tourkogiorgis ile bir şarkı kaydetti ve 2013’te genç bir Balkan beat grubu olan Koza Mostra ile Alcohol Is Free’yi söyledi. İngilizce adına rağmen şarkı Yunanca söylenir. Eurovision finalinde altıncı oldu.

Agathonas 2020’de öldüğünde Yunanistan’ın dört bir yanından müzisyenler, gazeteler ve siyasetçiler onu andı; rebetiko ve bir baglamas eşliğinde toprağa verildi. Yunan kamu yayın kuruluşu ERT, çevrimiçi arşivinde onun ve Selanik Rebetiko Topluluğu’nun rebetikoyu konuşup çalgılarını çaldığı 1983 tarihli Νέα Πρόσωπα (Yeni Yüzler) programını saklıyor. Kısa bir dinleme görevi deneyin: kayıtlarından birinden, örneğin Τα μπελεντέρια’dan bir dakika dinleyin ve hiçbir şarkı sözüne bakmayın. Duyduğunuzu basit Yunancayla söyleyin: Ακούω τη φωνή (Sesi duyuyorum), Ακούω ένα μπουζούκι (Bir buzuki duyuyorum), Ακούω μια κιθάρα (Bir gitar duyuyorum). Bunlar bizim alıştırma cümlelerimizdir, şarkıların sözleri değildir.

• En sevdiği çalgı buzukiydi, ama kendini yalnızca orta düzey bir buzuki çalgıcısı sayardı, çünkü çocukken bütün telli çalgıları öğrenmek zorunda kalmıştı.
• Sözünü ettiği 25.000 eski plağın çoğu halk şarkısıydı; rebetiko yalnızca üçte bir kadardı.
• Mayıs 2020’de sağlık çalışanlarına teşekkür etmek için Selanik’teki Papageorgiou Hastanesi’nin girişinde rebetiko çaldı.
• Rebetis unvanını reddederdi: ona göre bugün eski anlamda rebetler yoktu, çünkü eskilerin yiyecek ekmeği yoktu.