Danai Stratigopulu

Danai Stratigopulu 8 Şubat 1913’te Atina’nın Metaksurgio semtinde doğdu; bazı kaynaklar 1911 der. Babası İppolitos Stratigopulos mühendis ve gazeteciydi. Çocukluğunu Fransa’da, Paris ve Marsilya’da geçirdi; siyaset bilimi, ayrıca diksiyon ve şan eğitimi aldı. İlk işi gazetecilikti. 1935’te besteci Attik’e (Kleon Triantafillu) genç bir muhabir olarak Mısır turnesinde eşlik etti ve sonradan anlattığına göre profesyonel bir şarkıcı olarak döndü. 1930’ların sonunda Attik’in Atina’daki müzik sahnesi Mandra’da (Ağıl) en sevdiği yorumcu oldu; basın ona “Attik’in bülbülü” dedi.

Alman işgali sırasında şarkı söylemeyi sürdürdü ve direnişe katıldı; bir süre Averof hapishanesinde tutuldu. Direnişte Yorgos Halkiadakis ile tanıştı ve 1945’te onunla evlendi. Eşi 1954’te öldü; Danai, sonradan o da şarkıcı olan kızları Lida’yı büyüttü. Attik Ağustos 1944’te öldü; Danai onun şarkılarını söylemeyi sürdürdü ve onları uzunçalar plaklara yeniden kaydetti.

Şili’de yaşayan flütçü küçük kız kardeşi Mirka onu Santiago’ya çekti. Orada Şili Üniversitesi’nde beş yıl Yunan halkbilimi öğretti ve askerî darbeden kısa süre önce, 1973’te ayrıldı. Atina’ya döndükten sonra 18 Ocak 2009’daki ölümüne kadar yazmayı ve çevirmeyi sürdürdü.

Stratigopulu üç biçimde çalıştı: yorumcu, söz yazarı ve besteci, ve yazar olarak. En bilinen yorumları Attik’in şarkılarıdır; örneğin Ας ερχόσουν για λίγο (Keşke biraz gelsen) ve Μαραμένα τα γιούλια (Solmuş menekşeler). Attik hem müziği hem sözleri yazıyordu; onun payı ses ve söyleyiş biçimiydi, yani yorum. Bugün Yunan Edebiyat ve Tarih Arşivi’nde (ELIA) saklanan 1930’lar ve 1940’lara ait basılı notalar, onu dönemin pek çok hafif şarkısının şarkıcısı olarak anar. Kendi şarkılarını da besteledi; Yunan basınına göre yaklaşık 300 şarkı. Ayrıca Yunan halk şarkılarını, δημοτικά τραγούδια’yı söyledi.

Yazılı eserleri arasında Αντιδράσεις (Tepkiler, 1960) adlı şiir kitabı ve tanıdığı besteciyi anlatan Αττίκ (Attik, 1986) adlı kitap vardır. Şili’de üniversite onun Cantos de los griegos (Yunanların Şarkıları, 1973) adlı kitabını yayımladı: notalarıyla, armoni açıklamalarıyla ve metinlerin İspanyolca çevirileriyle Yunan halk şarkıları. Pablo Neruda’nın Alturas de Macchu Picchu (Macchu Picchu’nun Dorukları) eserini Yunancaya çevirdi, onun dört şiirini Danai canta a Neruda (Danai Neruda’yı söylüyor) plağı için besteledi ve daha sonra Canto General ile Estravagario’yu çevirdi. Çeviri sözcükleri bir dilden ötekine taşır; yorum ise var olan bir şarkıya ses verir. Onun yolu ikisini de içerir.

Stratigopulu her şeyden önce Attik’in şarkılarını 1930’lardan uzunçalar çağına taşıyan ses olarak hatırlanır. Popi Magula-Gaitanu’nun 2002 tarihli biyografisinin adı Δανάη: Το αηδόνι του έρωτα’dır (Danai: Aşkın bülbülü). Şili Üniversitesi’nde 1960’lardaki kayıtları Modern Yunanca derslerinde kullanıldı ve üniversitenin Yunan Araştırmaları Merkezi Nisan 2009’da onun anısına bir dinleme akşamı düzenledi. Siz de deneyin: Yunanca adını, Δανάη Στρατηγοπούλου, çevrim içi Kunadis Arşivi’nde arayın; arşiv onu Yunan hafif müzik geleneğinin şarkılarıyla ilişkilendirir. Kısa bir kayıt dinleyin. Sonra kendi cümlenizi yazın, örneğin Η φωνή είναι ήρεμη (Ses sakin) ya da başka bir sıfat seçin. Cümleniz sesi betimler; şarkı sözlerinin çevirisi değildir.

• Attik’le ilk kez şarkıcı olarak değil, gazeteci olarak yolculuk etti.
• 1960’lardaki kayıtları Şili Üniversitesi’nde Modern Yunanca derslerinde kullanıldı.
• Santiago’da flütçü olan kız kardeşi Mirka, Şili yolculuğuna ilham verdi.
• İspanyolcadan Yunancaya şiirler, Yunancadan İspanyolcaya halk şarkıları çevirdi.