Elli Lambeti

13 Nisan 1926'da batı Attika'nın dağ köyü Vilia'da Elli Loukou adıyla doğdu ve Atina'da büyüdü. 1941'de, on beş yaşında, Ulusal Tiyatro'nun drama okulunun giriş sınavını geçemedi, ama amcası oyuncu Stamatis Loukos'un yardımıyla büyük oyuncu Marika Kotopouli'nin yeni drama okuluna kabul edildi. Amcasının önerdiği Lambeti sahne adını aldı ve kısa sürede Atina'nın ticari tiyatrolarında başrollere çıktı.

1952'de Giorgos Pappas ve sahnedeki, 1953'ten 1959'a kadar da hayattaki partneri oyuncu Dimitris Horn ile bir tiyatro topluluğu kurdu; birlikte Atina sahnesinin en beğenilen çifti oldular ve Yunan oyunlarının yanı sıra modern Avrupa ve Amerikan dramı oynadılar. Aynı dönemde sinema da onu keşfetti. Mihalis Kakoyannis onu ilk filmi Κυριακάτικο ξύπνημα (Pazar Uyanışı, 1954), ardından Το κορίτσι με τα μαύρα (Siyahlı Kız, 1956) ve Το τελευταίο ψέμα (Son Yalan, 1958) filmlerinde oynattı. 1960'lı ve 1970'li yıllarda çoğunlukla tiyatroda çalıştı ve perdede daha seyrek göründü. Kansere yakalandı ve 3 Eylül 1983'te, elli yedi yaşında New York'ta öldü.

Lambeti'nin sanatı ölçülülüktü. Dönemin Yunan sahne oyunculuğu gürültülü ve abartılıydı; o ise alçak sesle konuşur, az hareket eder ve kameranın yüzünü bulmasına izin verirdi. Eleştirmenler onu Avrupa sinemasının büyük kadın oyuncularıyla karşılaştırırdı; koca bir kuşak için o yalnızca «η Λαμπέτη» (Lambeti) idi.

Κυριακάτικο ξύπνημα (Pazar Uyanışı, 1954), kaybolan ve ikramiye kazanan bir piyango bileti ile alt üst ettiği hayatlar üzerine hafif bir komedidir. Giorgos Tzavellas'ın Η κάλπικη λίρα (Sahte Lira, 1955) adlı, sahte bir altın lirayı Atina boyunca izleyen epizotlu filmi, hikâyelerinden birini ona ve Horn'a verdi. Hydra adasında çekilen Το κορίτσι με τα μαύρα (Siyahlı Kız, 1956) onun başyapıtıdır: küçük bir adanın dedikodularıyla alay edilen, yas tutan utangaç genç kadın Marina'yı oynar; Marina Atina'dan gelen bir ziyaretçiye âşık olur. Film 1956 Cannes Festivali'nde yarıştı ve hem Lambeti'yi hem Kakoyannis'i yurtdışında tanıttı. Το τελευταίο ψέμα (Son Yalan, 1958) filminde parasını kaybetmiş ama görünüşü koruyan burjuva bir Atinalı ailenin kızını oynar; kız zengin bir evliliğe itilir. Üç filmde de eski kurallarla yeni umutlar arasında kalmış 1950'lerin Yunan kadınına bir yüz verir.

Lambeti hâlâ Yunan sinema oyuncusunun örneğidir. Kakoyannis'le çektiği üç film, Yunan televizyonunda ve sinema retrospektiflerinde gösterilen restore edilmiş klasiklerdir; başlamak için en iyisi Siyahlı Kız'dır: siyah beyaz Hydra'nın beyaz evleri ve limanı, ve bir öğrencinin altyazıyla izleyebileceği bir aşk hikâyesi. Atina'daki drama okulları hâlâ onun doğal üslubundan söz eder; tiyatro insanları onun adını ender bir duyarlılığa sahip oyuncu için kısaltma olarak kullanır. Hydra'ya giderseniz limandan, filmin çekildiği dar sokaklardan yukarı yürüyün.

• Lambeti bir sahne adıydı; asıl adı Elli Loukou'ydu.
• En tanınmış üç filminin hepsini, Zorba'dan yıllar önce, Mihalis Kakoyannis yönetti.
• Siyahlı Kız, ada henüz turizmden önce sakin bir yerken Hydra'da çekildi.
• Yıllarca o ve Dimitris Horn Atina'da kendi tiyatro topluluklarını yönettiler.