Leven
Ismini Kapandai werd in 1939 in Athene geboren en groeide op in de wijk Kolonaki, in een huis vol boeken. In een interview met het Griekse tijdschrift LiFO zei ze in 2020 dat lezen haar in elke periode van haar leven had gesteund. Haar moeder had wortels in Klein-Azië en had in Londen gestudeerd; haar vader was werktuigbouwkundig en elektrotechnisch ingenieur. Ze trouwde met de dichter en beeldhouwer Vasos Kapantais, wiens familie uit Pergamon kwam en die in 1990 overleed.
Haar schrijven kwam voort uit gesprekken met haar man over wat het betekent een moderne Griek te zijn, een νεοέλληνας. Die vraag bracht haar ertoe te lezen over Griekse opstanden onder Ottomaanse heerschappij, en het onderzoek werd haar eerste boek, Επτά φορές το δαχτυλίδι (Zeven keer de ring), in 1989 uitgegeven door Estia. In 1990 volgde Απειρωτάν και Τούρκων (Van Epiroten en Turken). Het kreeg in 1990 de Prijs voor Christelijke Letteren en in 1992 de Ourani-prijs van de Academie van Athene. Sindsdien publiceerde ze meer dan tien romans bij Estia, Kastaniotis en Ikaros, en daarnaast een kinderboek, geïllustreerde albums over de Grieken van Klein-Azië en de kerken van Constantinopel, verhalen in kranten en tijdschriften en teksten voor documentaires. Ze vertaalt ook naar het Grieks, van Mary Shelleys Mathilda tot Anthony Trollopes Barchester Towers. In 2001 wijdde het literaire tijdschrift Εξώπολις (Exopolis) een reeks pagina’s aan haar werk, met een lang interview.
Werk
De meeste romans van Kapandai zijn historisch, maar ze heeft gezegd dat haar doel ‘de waarheid van de literaire tekst’ is, geen geschiedenisles. Το άλας της γης (Het zout der aarde, 2002) speelt in Thessaloniki in de eerste helft van de veertiende eeuw, tijdens een conflict binnen de heersende klasse dat uitgroeide tot een strijd tussen sociale klassen. Εμείς έχουμε εμάς (Wij hebben onszelf, 2007) beweegt zich tussen Epirus, de Ionische Eilanden en Italië onder Ottomaanse heerschappij. Σικελικός Εσπερινός (De Siciliaanse Vespers) begint op het Venetiaanse Kreta onder keizer Michaël VIII Palaiologos en de kerkunie van 1274, en reist dan naar Sicilië en Constantinopel. Η Φλώρια των νερών (Floria van de wateren, 1999), een liefdesverhaal over de buitenstaander en het probleem van erbij horen, bereikte in 2002 Engelstalige lezers in de vertaling van Rick Newton, die de Elizabeth Constantinides-vertaalprijs van de Modern Greek Studies Association won.
Ze schrijft ook over recentere tijden. Με θέα τη ζωή (Met uitzicht op het leven, 2009) volgt een vrouw die opkomst en val van haar familie in de twintigste eeuw vertelt, en Αστική οικία στο Χαλάνδρι (Een herenhuis in Chalandri, 2017) is een misdaadroman die halverwege de jaren negentig in een voorstad van Athene speelt. Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης (Het stinkende water van de vergetelheid, 2020) keert terug naar Athene vlak na de moord op Ioannis Kapodistrias in 1831; de titel komt uit de anonieme tekst Ελληνική Νομαρχία van 1806. Haar boeken verschenen ook in Montreal, Sofia, Belgrado en Milaan.
Nalatenschap in het Griekenland van nu
De romans van Kapandai blijven verkrijgbaar bij Kastaniotis en Ikaros, en culturele centra en gemeentelijke bibliotheken in Attica nodigden haar uit voor leesclubs, in Chalandri in 2010 en in Aspropyrgos in 2018. Het Centrum voor de Griekse Taal vermeldt de pagina’s over haar in Εξώπολις uit 2001 in zijn online tijdschriftenarchief. Neem als eerste stap in het Grieks een setting van deze pagina: Θεσσαλονίκη, 14ος αιώνας (Thessaloniki, 14e eeuw) of Αθήνα, 1831 (Athene, 1831). Vraag Πού; (Waar?) en Πότε; (Wanneer?) en antwoord met twee eigen korte zinnen: Η ιστορία είναι στη Θεσσαλονίκη. Είναι ο 14ος αιώνας (Het verhaal speelt in Thessaloniki. Het is de 14e eeuw). Deze oefenzinnen zijn van ons, geen citaten uit haar boeken.
Wist je dat?
- Haar eerste boek ontstond uit gesprekken met haar man over wat iemand tot een moderne Griek maakt.
- De Engelse vertaling van Η Φλώρια των νερών leverde de vertaler in 2002 een prijs op.
- De titel Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης komt uit een anonieme Griekse tekst van 1806.
- Ze vertaalde Mary Shelleys Mathilda in het Grieks.
Belangrijkste werken
| Griekse titel | Titel | Jaar |
|---|---|---|
| Επτά φορές το δαχτυλίδι | Zeven keer de ring | 1989 |
| Απειρωτάν και Τούρκων | Van Epiroten en Turken | 1990 |
| Η Φλώρια των νερών | Floria van de wateren | 1999 |
| Το άλας της γης | Het zout der aarde | 2002 |
| Εμείς έχουμε εμάς | Wij hebben onszelf | 2007 |
| Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης | Het stinkende water van de vergetelheid | 2020 |
Een zin om te onthouden
Όταν, λοιπόν, ως πολίτες δεν γνωρίζουμε το παρελθόν, πώς είναι δυνατόν να κατανοήσουμε το παρόν;
Ótan, lipón, os polítes den gnorízoume to parelthón, pos íne dynatón na katanoísoume to parón?
Als wij als burgers het verleden dus niet kennen, hoe kunnen we dan ooit het heden begrijpen?
