Giorgos Zambetas

Zambetas werd op 25 januari 1925 in Athene geboren. Als jongen hielp hij in de kapperszaak van zijn vader, waar hij stiekem zijn eerste melodieën op de bouzouki verzon, en de ontmoeting met Vassilis Tsitsanis in 1938 maakte diepe indruk op hem. Hij nam het instrument ter hand in een tijd dat het nog bij de onderwereld van de rebetiko hoorde en fatsoenlijke families erop neerkeken. Hij leerde op het gehoor en door te spelen, in kleine taverna's en clubs, tijdens de zware jaren van de Duitse bezetting en de burgeroorlog. In de jaren vijftig, toen de bouzouki van de marge naar het centrum van de Griekse populaire muziek verschoof, was hij een van de bekendste spelers van Athene.

Zijn echte podium was het κέντρο, de nachtclub met livemuziek, waar hij decennialang speelde. Het publiek kwam voor zijn techniek, die snel, sprankelend en vol trucs was, maar ook voor de man zelf: hij lachte, maakte grappen met de muzikanten, zong en stond soms op om te dansen terwijl hij speelde. In de jaren zestig beleefde de Griekse film zijn hoogtepunt en wilden producenten bouzoukiscènes; Zambetas verscheen in veel films, vaak als zichzelf, spelend in een taverna terwijl de sterren dansten. Volgens sommige tellingen speelde hij mee in meer dan 160 Griekse films. Hij hielp ook jonge zangers: Dimitris Mitropanos noemde hem zijn grote leermeester. Hij bleef optreden tot in de jaren tachtig en overleed op 10 maart 1992 in Athene. Hij wordt vooral herinnerd als een muzikant die mensen gelukkig maakte.

Zambetas was twee dingen tegelijk: instrumentalist en liedjesschrijver. Als speler hoorde hij bij de generatie die na Manolis Chiotis de bouzouki tot een virtuoos instrument maakte. Zijn solo's en taximia, de vrij geïmproviseerde inleidingen voor een lied, waren snel en geestig, en hij verraste het publiek graag met plotselinge ritmewisselingen. Hij speelde de zeibekiko, de hasapiko en de snelle hasaposerviko, de dansen die iedereen in een Griekse taverna herkent.

Als componist schreef hij een groot aantal populaire liedjes, waarvan hij er veel zelf zong met een warme, licht rauwe stem. Tot de geliefdste behoren Δεν έχει δρόμο να διαβώ (Er is geen weg die ik kan gaan, 1963), Τα δειλινά (De avonden, 1964), gezongen door Vicky Moscholiou, het bouzouki-instrumentaal Σήκω χόρεψε συρτάκι (Sta op en dans een sirtaki, 1965) en Αγωνία (Angst, 1970), gezongen door Tolis Voskopoulos. Het zijn liedjes over liefde, reizen, wijn en dans, met melodieën die makkelijk blijven hangen en ritmes gemaakt voor de dansvloer. Veel ervan klonken in de bioscoop, en de films hielden ze levend: telkens als er een oude zwart-witkomedie op de Griekse televisie komt, ziet een nieuwe generatie Zambetas grijnzen boven zijn bouzouki. Zijn muziek heeft niets van de duisternis van de oude rebetiko; het is het geluid van een arm maar hoopvol Athene dat 's avonds uitging om de dag te vergeten.

De Griekse televisie zendt de films uit de jaren zestig nog bijna elke week uit, en Zambetas zit in veel daarvan: er een bekijken is de makkelijkste manier om hem te leren kennen. Zijn liedjes staan op elke playlist met klassieke λαϊκά (volksliedjes), en bouzoukispelers bestuderen zijn opnamen nog steeds om hun snelheid en humor. Luister eens naar Τα δειλινά of Σήκω χόρεψε συρτάκι en bekijk daarna de dansscènes met Aliki Vougiouklaki en andere sterren uit die tijd. Het Griekse woord κέφι, vreugde, uitgelaten stemming, is het woord dat mensen het vaakst voor hem gebruiken, en je hoort het op elk feest met livemuziek.

• Hij speelde bouzouki in een tijd dat veel Griekse families het een instrument van de onderwereld vonden; hij maakte nog mee dat het het nationale instrument werd.
• In veel van zijn filmrollen speelt hij gewoon zichzelf: de bouzoukispeler van de taverna.
• Veel van zijn eigen liedjes zong hij zelf, met een warme, licht rauwe stem.