Danai Stratigopoulou

Danai Stratigopoulou werd op 8 februari 1913 geboren in de Atheense wijk Metaxourgeio; sommige bronnen noemen 1911. Haar vader, Ippolytos Stratigopoulos, was ingenieur en journalist. Ze bracht haar jeugd door in Frankrijk, in Parijs en Marseille, en studeerde politieke wetenschappen en daarnaast dictie en zang. Haar eerste baan was in de journalistiek. In 1935 vergezelde ze de componist Attik (Kleon Triantafyllou) als jonge verslaggeefster op een tournee door Egypte en kwam, zoals ze later vertelde, terug als beroepszangeres. Eind jaren 1930 werd ze zijn favoriete vertolkster in de Mandra (de Schaapskooi), zijn muziekpodium in Athene, en de pers noemde haar ‘de nachtegaal van Attik’.

Tijdens de Duitse bezetting bleef ze zingen en nam ze deel aan het verzet; een tijd lang zat ze vast in de Averof-gevangenis. In het verzet leerde ze Giorgos Chalkiadakis kennen, met wie ze in 1945 trouwde. Hij stierf in 1954 en zij voedde hun dochter Lida op, die ook zangeres werd. Attik stierf in augustus 1944; Danai bleef zijn liederen zingen en nam ze opnieuw op voor langspeelplaten.

Haar jongere zus Mirka, een fluitiste die in Chili woonde, haalde haar naar Santiago. Daar doceerde ze vijf jaar Griekse volkskunde aan de Universiteit van Chili en vertrok in 1973, kort voor de militaire staatsgreep. Terug in Athene bleef ze schrijven en vertalen tot haar dood op 18 januari 2009.

Stratigopoulou werkte op drie manieren: als vertolkster, als liedjesschrijfster en als schrijfster. Haar bekendste vertolkingen zijn liederen van Attik, zoals Ας ερχόσουν για λίγο (Kwam je maar even) en Μαραμένα τα γιούλια (Verwelkte viooltjes). Attik schreef muziek en tekst; haar aandeel was de stem en de manier van zingen, met andere woorden de vertolking. Gedrukte bladmuziek uit de jaren 1930 en 1940, die nu wordt bewaard door het Grieks Literair en Historisch Archief (ELIA), noemt haar als zangeres van veel lichte liedjes uit die tijd. Ze componeerde ook eigen liederen, volgens Griekse persberichten ongeveer 300, en zong Griekse volksliederen, de δημοτικά τραγούδια.

Tot haar geschriften behoren de dichtbundel Αντιδράσεις (Reacties, 1960) en het boek Αττίκ (Attik, 1986), een portret van de componist die ze had gekend. In Chili gaf de universiteit haar Cantos de los griegos (Liederen van de Grieken, 1973) uit: Griekse volksliederen met muziek, aantekeningen over harmonie en Spaanse vertalingen van de teksten. Ze vertaalde Pablo Neruda’s Alturas de Macchu Picchu (De hoogten van Macchu Picchu) in het Grieks, zette vier van zijn gedichten op eigen muziek voor de plaat Danai canta a Neruda (Danai zingt Neruda) en vertaalde later zijn Canto General en Estravagario. Een vertaling brengt woorden van de ene taal naar de andere; een vertolking geeft een bestaand lied een stem. Haar loopbaan bevat beide.

Stratigopoulou wordt vooral herinnerd als de stem die Attiks liederen uit de jaren 1930 meenam naar het tijdperk van de langspeelplaat. Een biografie uit 2002 van Popi Magoula-Gaitanou heet Δανάη: Το αηδόνι του έρωτα (Danai: de nachtegaal van de liefde). Aan de Universiteit van Chili werden haar opnamen uit de jaren 1960 gebruikt in de lessen Nieuwgrieks, en het Centrum voor Griekse Studies daar hield in april 2009 een luisteravond ter nagedachtenis. Probeer het zelf: zoek haar Griekse naam, Δανάη Στρατηγοπούλου, in het online Kounadis-archief, dat haar verbindt met liederen uit de Griekse lichte muziek, en luister naar een korte opname. Schrijf daarna een eigen zin, zoals Η φωνή είναι ήρεμη (De stem is rustig), of kies een ander bijvoeglijk naamwoord. Je zin beschrijft de stem; het is geen vertaling van de liedtekst.

• Ze reisde eerst met Attik mee als journaliste, niet als zangeres.
• Haar opnamen uit de jaren 1960 werden gebruikt in de lessen Nieuwgrieks aan de Universiteit van Chili.
• Haar zus Mirka, fluitiste in Santiago, inspireerde haar reis naar Chili.
• Ze vertaalde gedichten uit het Spaans in het Grieks en Griekse volksliederen in het Spaans.