Konstantinos Volanakis

Volanakis werd in 1837 geboren in Heraklion op Kreta, dat toen nog onder Ottomaans bewind stond. Als jongeman ging hij naar Triëst, de drukke Oostenrijkse haven waar veel Griekse kooplieden hun kantoren hadden, en vanaf 1856 werkte hij daar als boekhouder in het suikerhandelshuis van zijn zwager Afentoulis. Hij tekende schepen en havens zelfs in de marges van zijn grootboeken, en in 1860 betaalde Afentoulis zijn verblijf in München, toen de belangrijkste school voor Griekse schilders, om aan de Academie voor Schone Kunsten te studeren, waarschijnlijk bij Karl von Piloty.

In München koos hij het onderwerp van zijn leven: de zee. Hij maakte naam met een groot schilderij van de zeeslag bij Lissa (1866), uitgevochten in de Adriatische Zee tussen Oostenrijk en Italië, dat een door de Oostenrijkse keizer uitgeschreven wedstrijd won; het schilderij hangt nu in het Museum voor Schone Kunsten in Boedapest. Hij bleef vele jaren in Duitsland, stuurde schilderijen naar tentoonstellingen en bouwde langzaam een reputatie op als schilder van schepen.

In 1883 keerde hij terug naar Griekenland en vestigde zich in Piraeus, de haven van Athene, waar hij elke dag schepen kon zien. Van 1883 tot 1903 doceerde hij aan de Kunstacademie in Athene, en veel jongere schilders leerden van hem de zeeschilderkunst. Hij werd gerespecteerd maar was nooit rijk, en moest veel kleine schilderijen verkopen om rond te komen. Hij stierf op 29 juni 1907 in Piraeus, en slechts een handvol mensen kwam naar zijn begrafenis.

Volanakis behoort tot de School van München (Σχολή του Μονάχου), de groep negentiende-eeuwse Griekse schilders die in Beieren werden opgeleid, samen met Nikolaos Gyzis, Nikiforos Lytras en Georgios Iakovidis. Zijn collega's schilderden dorpstaferelen, portretten en allegorieën; Volanakis schilderde water. Hij is de eerste Griekse kunstenaar voor wie de zee zelf, haar kleur, haar licht en haar stemmingen, het hoofdonderwerp is.

Zijn werk heeft twee kanten. Aan de ene kant staan de grote historische taferelen: zeeslagen zoals Salamis, geschilderd voor de Griekse staat, en de episodes van 1821 die elk Grieks kind kent, zoals het in brand steken van een Turks fregat door een Griekse brander (1882). Het zijn grote, dramatische doeken vol rook, vlammen en gebroken masten. Aan de andere kant, en tegenwoordig geliefder, staan de stille schilderijen: zeilboten die op wind wachten, de haven van Piraeus bij zonsondergang, vissers die hun netten binnenhalen, schepen voor anker in gouden avondlicht. Hier is de tekening nauwkeurig, want hij kende elk touw van een schip, maar het echte onderwerp is het licht op het water.

Hij schilderde honderden van zulke schilderijen, veel ervan klein, en zij maakten van de Griekse zeeschilderkunst een eigen genre. Zijn jongere tijdgenoot Ioannis Altamouras, en later Vassileios Chatzis, maakten de Griekse zee ook tot hun onderwerp, en samen vormen zij de eerste generatie Griekse zeeschilders.

De beste plek om Volanakis te leren kennen is de Nationale Galerie (Εθνική Πινακοθήκη) in Athene, die een grote groep schilderijen van hem bezit, waaronder rustige havengezichten zoals de haven van Volos (1875); het Scheepvaartmuseum in Piraeus heeft zijn branderschilderij uit 1882. Andere behoren tot Griekse openbare en particuliere collecties en komen regelmatig op veilingen, waar zijn zeegezichten tot de meest gezochte Griekse schilderijen van de negentiende eeuw horen. Zijn zeeslagen illustreren Griekse schoolboeken en de omslagen van boeken over de Revolutie, en straten in verschillende Griekse steden dragen zijn naam, Οδός Βολανάκη (Volanakisstraat). Wanneer Grieken naar een schilderij van een zeilschip op een glinsterende zee kijken, komt vaak gewoon het woord «Βολανάκης» (Volanakis) bij hen op.

• Hij ontdekte zijn talent toen hij als klerk in Triëst werkte en in zijn vrije tijd schepen tekende.
• Hij maakte naam met een schilderij van een zeeslag tussen Oostenrijk en Italië, niet van een Griekse.
• Hij was een van de eerste Griekse schilders die de zee tot zijn enige grote onderwerp maakte.
• Hij woonde in Piraeus om elke dag de schepen in de haven te kunnen zien.